Lesbók Morgunblaðsins - 02.06.1979, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 02.06.1979, Blaðsíða 10
Bjarki Jóhannesson verkfræðingur og arkitekt skrifar um Arkitektur og umhverfi vinnu, veröur gatnakerfið og nánasta nágrenni ökuleiöar okkar aö umhverfi okkar, og síöan vinnustaöurinn og næsta nágrenni hans. Um helgar veröa svo e.t.v. útivistarsvæöi borgarinnar aö umhverfi okkar (ef viö búum í borg), eða e.t.v. leitum viö út í náttúruna. < En hvaða gagn er af því að vita allt þetta? Jú, þegar við höfum gert okkur grein fyrir því, hvaö umhverfi okkar er, getum viö reynt aö gera okkur Ijóst, hverju er ábótavant, og hvaö er hægt aö gera til úrbóta. Það umhverfi, sem skiptir flest okkar mestu máli, eru íbúöarhverfin, og mun ég hér færa rök að því. Ég mun til einföldunar aöallega fjalla um höfuðborg- arsvæöiö, en flest af því, sem hér er sagt, á þó einnig viö úti á landi. Það sem fyrst vekur athygli hérlendis, er, hvaö íbúöar- hverfin eru yfirleítt líflaus. Þau eru lítt uppörvandi til útivistar og stuöla ekki aö samskiptum fólks, sem t þeim býr. „En hvaöa máli skiptir þetta? Nú á dögum eiga allir bíla, gatnakerfiö er gott, og viö getum bara skroppiö burt úr bænum í frístundunum". Þetta er því miöur svar, sem ég hef alltof oft heyrt. Þegar aö er gáö, kemur í Ijós, að þeir, sem gefa þessi svör, eru sá hópur, sem nær allt skipulag hefur hingaö til míöast viö, útivinnandi fólk, oftast karlmenn, á aldrinum 20—60 Hreyfan- legi hópurinn og hinir ' .'' % * -, .' -, ...* * \' <' '• . i':\ »*».'#< '•,,•••. •';.•, • i ' •. ' . ' • • '•• ' • l' *•, ;..... •,.' :¦'.< •-.. • /.•.••• • W'.,;•• 7,. ? Nú á dögum heyrum við æ oftar orð eins og umhverfisverndun, umhverfis- mótun, umhverfisskipulag o.fl. o.fl. Það er ekki víst, að við gerum okkur alltaf grein fyrir því, hvað þessi orö merkja, eða hvaða þýðingu þau hafa fyrir okkur. Fyrst af öllu verðum við aö vita, hvað umhverfi er, hvernig við viljum hafa þaö, og hvaöa áhrif við getum haft á þaö. Umhverfi okkar er margbreytilegt, og þótt tvær manneskjur búi í sama húsi, þar umhverfi þeirra alls ekki að vera það sama allan daginn. Þegar við vöknum á morgnana, er umhverfi okkar t.d. aðeins herbergið, sem við erum í, en þegar viö förum á fætur, verður allt húsið umhverfi okkar, ásamt því sem við sjáum út um gluggann. Ef við förum út í búö, verður hluti af hverfinu, sem viö búum í, að umhverfi okkar, og ef við förum út á barnaleikvöll, verður enn annar hluti hverfisins aö umhverfi okkar. Ef við hins vegar förum í ára, sem hafa bíl til eigin umráöa. Þaö skal tekiö fram, aö ég er hér ekki aö deila á neina einstaka menn, heldur á ég viö hópinn sem heild. Viö skulum til einföld- unar kalla þetta hryfanlega hópinn. Umhverfi þessa hóps er alls ekki þaö sama og þeirra annars flokks borgara, sem falla utan þessa ramma, en þaö eru aöallega börn, heimavinnandi húsmæöur og gamalmenni. Og hvers vegna hefur þá allt skipulag miöast við þennan áöur- nefnda minnihlutahóp? Jú, einfaldlega vegna þess, aö þetta er sterkasti þrýsti- hópurinn. í honum eru stjórnmálamenn, arkitektar, verkfræðingar, tæknifræöing- ar, skipulagsfræöingar, byggingameistar- ar, starfsmenn fjölmiðla, og yfirleitt flestir þeir, sem einhver áhrif hafa í þjóðfélag- inu. Þeir vakna á morgnana, aka bíl sínum til vinnu, koma heim á kvöldin og setjast niöur til þess aö lesa blöö eöa horfa á sjónvarp. Um helgar keyra þeir Ómanneskjulegt umhveríi, en því mið- ur algeng sjón, bæði hér og víða erlendis. svo meö fjölskylduna burt úr bænum, og þar meö er vikan afgreidd. Fyrir hinum hópnum horfa hlutirnir allt ööru vísi viö. Það er fólk, sem dæmt er til þess að dvelja í íbúöunum eöa íbúöar- hverfunum allan liölangan daginn, nema þegar hreyfanlega hópnum þóknast að fara með þaö út að keyra. Þaö er e.t.v. erfitt fyrir okkur í hreyfanlega hópnum aö setja okkur i,in í þetta, við höfum einfaldlega aldrei skoöaö íbúöarhverfin með augum þeirra, sem þurfa að dvelja þar að staðaldri. Hugsum okkur, aö af einhverjum ástæðum yröum við frá vinnu í nokkra mánuöi og ættum þess ekki kost aö aka bíl. Hvað mundum viö gera? „Það er svo margt," gætum við svarað, „við gætum hlustaö á útvarp, lesiö bók og horft á sjónvarp." En heldur yrði það nú einhæft líf til lengdar. Mundí okkur langa til aö fara út, og hvaö gætum viö gert af okkur þar? Segjum aö viö byggjum t.d. í Þeir sem ekki heyra til hreyfaniega hópnum, eru mjö'g bundnir við um- hverfi sitt, annaðhvort innan fjögurra veggja heimilisins eða næsta nágrenni. í íbúðahverfunum er oft sífelldur næð- ingur vegna þess að ekki hefur verið byggt með það fyrir augum að skapa skjól. blokk viö Álfheimana, sem er ósköp venjulegur staður. Þegar við förum út, komum við út á bílastæöi, og aöeins meö því aö fara hringinn í kring um húsiö, komumst við út á lóð. Þar er ekkert nema gras, ekkert aö gera, engin sæti, ekkert fólk, ekki einu sinni börn, því leiktæki eru í mesta lagi einmanaleg róla eöa sand- kassi. Með því að fara út á götu komumst viö út í búö, og þar hittum viö e.t.v. einhvern, sem við þekkjum, og síðan förum viö aftur heim. En hvar er þá allt fólkiö? Eru öll börn á leikskóla, allar húsmæöur vinnandi úti og allt gamalt fólk á elliheimilum? Eða hefur þetta fólk einfaldlega ekki áhuga á því aö vera á ferli í íbúöarhverfunum í því umhverfi, sem þar er? Góö spurning fyrir okkur, hreyfanlega hópinn, sem leysum málið, með því aö fara út aö keyra um helgar. Ástandið er aö vísu nokkuð skárra í einbýlis- o'g raöhúsahverfum, þar sem þau hverfi eru mun hlýlegri en blokka- hverfin, gróðurfar meira og yfirleitt einka- lóö fylgjandi íbúöinni. Sjaldan eru þau þó þannig skipulögð, aö þar myndist neitt teljandi mannlíf. Nú kunna einhverjir aö hrista hausinn og segja, aö viö þessu sé ekkert aö gera, þetta hljóti alltaf að verða svona. Sjálfur hef ég búiö erlendis í nýlegu hverfi, þar sem tekið hefur veriö fullt tillit til þeirra, sem heima sitja, og veit þess vegna, að hægt er aö gæða íbúðarhverfin lífi. Það er hverfi með 2—3 hæöa blokkum, sem byggðar eru kring um 5 svæði með leiktækjum og bekkjum til aö sitja á. Gegn um þessi svæði liggur svo ein allsherjar göngugata, og viö hana er einnig verslun, sundlaug, samkomusalur, hárgreiðslustofa o.m.fl. [ beinum tengsl- um viö þetta er svo stórt grænt svæði meö leikvöllum, tennisvöllum, knatt- sþyrnuvöllum o.fl., allt ofiö inn í byggöina, ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.