Lesbók Morgunblaðsins - 25.04.1981, Page 5

Smásaga
eftir
Hrafnhildi Valgarðsdóttur
Ég er stærst — ég er stærst, hrópa
blokkirnar, þessar byggingar, sem eru
fullar af fólki — fólki meö stórar sálir
og litlar — góöar sálir og vondar. í
hvaöa blokk býröu Júlía? En Júlía
heyrir ekki. Á hverjum morgni er sál
hennar uppnumin — Júlía á sér
leyndarmál. Hún heldur fast um stýriö
á hjólinu sínu og horfir dreymnum
augum út í veröldina, sem á þessu
augnabliki tilheyrir henni ekki. Innra
með sér heyrir hún tóna, fegurri en
nokkuö sem gæti tilheyrt þessari
veröld. Þess vegna heldur hún fast um
stýriö og hjólar í hringi. Ekkert má út
af bera, ekkert má hindra hana í aö
skynja þessa tónlist. „Hvers vegna
svararðu mér ekki barn, ég er búin að
æpa úr mér röddina," er hrópaö í eyra
hennar, og hún finnur tekiö fast í
handlegg sinn. Tónarnir þagna á
svipstundu. Hún stendur þarna viöut-
an og horfir sljóum augum á mömmu
sína. „Hérna eru lyklarnir elskan, ég er
aö veröa of sein í vinnuna. Þú spjarar
þig sjálf. Vertu ekki svona sár á svipin,
margar 9 ára stelpur verða aö vera
einar á daginn.
Ó Júlía, Júlía, hvers vegna ertu
svona viöutan?" Mamma kyssir hana
og hlær. „Einu sinni átti ég frænku.
Hún var eins og gamall forngripur.
Hún var svona viðutan eins og þú.
Hún borðaði fiskinn af súpudiski og
súpuna af grunnum diski. Hún átti
eldgamlan fresskött, sem hún kallaði
bóndann sinn og batt á hann hatt.
Hún þráði aö geta spilaö á píanó, og
safnaöi sér fyrir því, meö ærinni
fyrirhöfn. Píanóið var flutt inn til
hennar, þegar hún átti sextugsafmæli.
Þá settist frænka gamla viö píanóiö
og vildi spila, en hvernig sem hún
reyndi, komu engin falleg lög úr
gripnum. Þá fauk í þá gömlu. Hún
lokaði píanóinu fyrir fullt og allt, og
einhver hvíslaöi því aö mér, aö hún
gengi aldrei framhjá því, án þess aö
sparka í þaö, og hún hefði kennt
kettinum aö hvæsa á þaö. Já, hún var
svolítið öðruvísi en fólk er flestr
blessuð gamla konan. Heyrðu annars,
ég minnist þess ekki, aö hafa heyrt
um það, aö hún sé dauö. Kannski er
gamla frænka ennþá lifandi. Hún gæti
þá veriö orðin áttræö. Einkennilegt,
aö hafa aldrei hugsaö til hennar fyrr.
Ég ætti aö hafa upp á henni, og leyfa
þér aö hitta hana.
„Júlía þó. Þaö var aldrei ætlunin, aö
þú héngir hjá þessari gömlu frænku
alla daga, þótt viö fyndum hana. Þú
verður að hjálpa mér í dag, þaö er
laugardagur, og ég er boðin út. Hvers
vegna ertu ekki glöð, eins og venju-
lega, þegar mamma fer út að
skemmta sér. Ef þér þykir vænt um
mig, þá gleðstu, þegar ég er ham-
ingjusöm. Einu sinni sastu alltaf viö
símann á laugardögum og beiðst eftir
því, aö hann hringdi. Svo hringdi
hann, og þú roðnaðir svolítiö, þegar
þú svaraðir. Augun þín tindruðu þegar
þú heyrðir aö það var Ómar, og þú
ruddist inn í baöherbergið, dróst mig
upp úr baðinu og skipaöir mér aö fara
í símann. Þú skúraðir og ryksugaðir
fyrir mig, svo aö ég gæti dundað viö
aö snyrta mig og veriö úthvíld og
falleg, þegar Ómar kæmi aö sækja
mig. Þú sast viö gluggann og fylgdist
meö því þegar bíllinn hans renndi upp
aö húsinu, þá stökkstu inn í stofu,
settir fallega plötu á fóninn, kveiktir á
kerti og fórst inn í herbergi, svo að
han gæti setið í rólegheitum inni í
stofu, á meöan ég lauk viö aö klæöa
mig. Þú baöst mig hundrað sinnum
um aö leyfa honum aö gista, og þá
skyldir þú færa okkur kaffi og ristaö
brauö í rúmið. Já, ég var í rauninni
farin aö kvíöa því, að þú bæöir hann
aö giftast mér. Júlía, ég veit aö þú
þráir að eignast fööur, en hvers vegna
ertu ekki lengur glöö, þegar Ómar
hringir. Allt tekur sinn tíma. Fólk giftist
ekki um leið og þaö kynnist. Nú viltu
jafnvel frekar heimsækja Emmu
frænku á laugardögum, en aö hjálpa
mér.
Júlía, litla Júlía, sjáðu hvaö krakk-
arnir skemmta sér vel í boltaleiknum
þarna úti. Af hverju leikuröu ekki meö
þeim? Fyrir nokkrum vikum varstu
óstöðvandi í leikjum, þú hljópst þind-
arlaust allan daginn, og fékkst aldrei
nóg. Þú varst svo þreytt og hamingju-
söm, að nóttin nægði þér ekki til
svefns, þú þurftir oft að fá þér lúr á
daginn líka. En núna — nú eru engar
rósir í kinnunum þínum lengur. Þú ert
grá og guggin, einsog þaö væri
hávetur. Þú hefur ekki gott af því aö
hanga svona inni hjá Emmu frænku.
Hlauptu út í sólina, njóttu þess aö vera
barn, faröu út, faröu og hlæöu framan
í sólina eins og þú varst vön aö gera.
Já, vertu í stuttbuxum, svo að þú
verðir brún á fótleggjunum. Hvers
vegna ertu aö gráta? — Ekki gráta
elsku litla Júlía mín, segðu mér allt.
Vertu heima hjá mér í dag — geröu
þaö elsku barn, ekki fara til Emmu
frænku. Við skulum koma saman út í
góöa veðrið. Nei Júlía, þú mátt ekki
fara til Emmu frænku í dag, heyrirðu
þaö, ég banna þér aö fara til þessarar
kerlingarskrukku, sem er aö gera þig
hálf-geggjaða. Hvers konar vald hefur
hún yfir þér? Hvaöa hamingju finn-
urðu inni hjá henni, í loftlausu gömlu
fúahusi? Júlía, þú veröur aö segja mér
þaö, þú verður, annars missi ég vitið.
Veistu hvernig þaö er, aö horfa á
fallegu litlu dóttur sína veröa aö
skugga á nokkrum vikum? Þú hefur
horast og augun þín eru aö slokkna,
eins og í deyjandi gamalmenni. Hvað
segir Emma frænka þér, hvaö gerir
hún þér? Ef þú segir mér þaö ekki
sjálf, þá fer ég til hennar og kreisti þaö
upp úr henni. Segöu mér það krakka-
ormur. — Fyrirgeföu Júlía, ég ætlaöi
ekki aö slá þig, ég hef aldrei slegiö þig
fyrr — komdu hingað, komdu og
leyföu mér aö faðma þig.
Leggstu hérna í grasið hjá mér litla
Júlía. Finndu hvaö þaö ilmar dásam-
lega. Sjáöu hvaö laufið á trjánum er
farið aö fölna, horfðu á þessa liti, er
ekki veröldin dásamleg? Finndu, hvað
golan er orðin svöl. Þaö er aö koma
haust. Ekkert jafnast á við haustið,
ekki einu sinni vorið. Haustið er eins
konar kveðjustund og fyllir mig alltaf
söknuöi, en samt elska ég þaö. Þú
veist, aö pabbi þinn dó um haust. Ég
hef svo oft sagt þér þaö, en þú
mannst varla eftir honum, þú varst
svo lítil, bara 3ja ára. Hann kallaöi þig
blómiö sitt, elsku litla blómiö sitt. Þú
sast viö fætur hans klukkutímum
saman, á meöan hann spilaöi á
píanóið. Enginn spilaöi eins fallega og
hann. stundum bjó hann til lítil lög fyrir
þig og viö kölluöum lögin alltaf
blómalögin. Við vorum hamingjusöm
saman, viö þrjú. En hann varö svo
veikur, — svo hræðilega veikur. Þess
vegna grét ég ekki, þegar hann dó, og
þess vegna elska ég haustið, þrátt
fyrir allt. Sumir lifa og lifa lengi, ætla
hreint aldrei aö geta dáiö, en pabbi
þinn var ekki þannig. Hann liföi stutt,
en hann nýtti hverja mínútu til þess aö
færa okkur hamingju.
Vakirðu ennþá Júlía? Viltu koma
upp í mömmu rúm? Þá getum viö
hjúfraö okkur saman, eins og þegar
þú varst lítil. Líöur okkur ekki vel
saman? Var ekki betra aö ganga úti í
góöa veðrinu í dag, heldur en aö
hanga inni hjá Emmu frænku? Já, ég
veit aö hún á píanó, en hvaö irieð
það? Varla hefur hún fariö aö læra á
þaö í ellinni, svo aö ekki er hún aö
spila á það fyrir þig, þegar þú ert
þarna hjá henni. Hvaö er þaö þá meö
þetta píanó? Ætlar hún aö arfleiöa þig
aö því, þegar hún deyr? En hvað ætlar
þú aö gera meö það? Ef þig langar
svona í píanó, þá er miklu nær, að ég
biðji Ómar aö lána okkur sitt píanó,
því að þaö stendur ónotað heima hjá
honum. Þaö er Ijótt aö láta börn
hanga yfir gömlu fólki daginn út og
daginn inn, upp á þaö, aö fá arf, þegar
gamla fólkið deyr. Þaö gæti leitt til
þess, aö þú færir aö óska henni dauða
á hverjum degi. Drottinn minn dýri.
Þaö var eins gott, aö þú sagöir mér
þetta. Hvaö segirðu um þaö aö fá
píanó á morgun og heimsækja Emmu
frænku bara einstöku sinnum? Ekki
gráta Júlía — horföu á mig — svona
já. Þaö eru aö koma rósir í vangana
þína og Ijómi í augun þín. Júlía, litla
Júlía, — 9 ára stelpukjánar eiga ekki
aö eiga sér leyndarmál.
LEYNDARMÁL JÚLÍU
5