Lesbók Morgunblaðsins - 25.04.1981, Side 10

Sjóstígvél, temperamynd frá
1976. Wieth gaumgæfir oft slitna
og úr sér gengna hluti, sem
skilað hafa hlutverki sínu.
Maidenhair heitir hún þessi
mynd eftir Wieth og ber öll
helztu einkenni hans; rósemina
og mikla hófsemi í lit.
tíma fyrst eftir aö ég gifti mig og
botninn datt úr listaverkamarkaðnum.
Svo að ég geröi dálítið af þessu þá —
hræðilegt rusl. Sem betur fer er flest af
því uppselt. Eftir lát föður míns lauk ég
viö nokkrar myndskreytingar sem
hann haföi lofaö Hornblaser — bækur
eftir Forester — en það er allt og
sumt. Það var uppi hugmynd um að ég
myndskreytti bók um Robert Frost, en
ég sagði: „Nei, þaö geri ég ekki. Ef þið
viljið nota einhverjar af myndunum
mínum til að skreyta bókina, er það
ágætt. En þaö er ekki hægt aö
myndskreyta Frost. Það er rangt.“
Frægasta málverk Wyeths, sem hóf
hann upp frá því aö vera sonur Wyeths
til þess aö vera Wyeth númer eitt og
Sannur Bandarískur Listamaöur er
„Heimur Christinu", sem e.t.v. er
vinsælasta myndin í Museum of Mod-
ern Art í New York (en ekki með á
sýningunni í London). Myndin er
ógleymanleg: bækluö stúlka neöst í
langri brekku horfir 'á timburhjallinn
sem hún á heima í, bera við himininn.
„Þessi mynd var aldrei raunveruleg.
Ég hefði aldrei getað sett upp trönur á
þessum stað. Ég hafði heyrt að
Christina hefði skriöiö þarna niöur eftir
til aö líta á legsteinana. En ég hafði
aldrei séð hana gera það. Ég svíf í
loftinu og horfi á hana ofan frá.“
„Heimur Christinu“ var máluð árið
10
1948 og er orðin ein þeirra mynda sem
oftast er vitnað í á þessari öld.
Kvikmyndaframleiðendur færa sér
sviðssetninguna í nyt (nýlega var
Ofurmenniö sýnt í uppvexti sínum á
einmitt slíkum stað) og Christina er
kennd við hið ólíklegasta fólk.
Museum of Modern Art á skopmynd
af Christinu skríöandi í áttina að Hvíta
húsinu. Höfuö Nixons var á herðum
hennar horfandi í kringum sig. Tímarit-
ið EBONY sýndi hana nakta. Og svo
var mynd af Patty Hearst skríðandi
meö vélbyssu í átt aö húsi. Fólk vill
gjarnan tengja hlutina viö eitthvað. Ég
fæ bréf frá konum á vesturströndinni
sem segja: „Ég er hin raunverulega
Christina, þetta er mitt eigiö líf.“ Það
er dásamlegt aö þeim skuli finnast
þaö.
Fyrir hádegisverð fórum við að
skoöa Brandywine-safniö, sem var
áður mylla en er nú notað undir
málverk eftir fyrri tíma málara frá
Pennsylvaníu, nokkur eftir Pyle og flest
eftir Wyethana; N.C. Wyeth, Andrew
Wyeth og Jamie Wyeth (efnilegan son
Andys). Á þriöju milljón gesta koma
þangað árlega og þaö gefur af sér
nægar tekjur til að kaupa eitt og eitt
nýtt málverk eftir Wyeth. Viö héldum
upp á aöra hæð. Þar var Ben Gunn
liggjandi í leyni milli klettanna. „Gull-
eyjan“, samstæða af olíumálverkum
sem N.C. Wyeth málaöi fyrir „lllust-
rated Classics" árið 1911, var hans
mesta frægðarverk.
Það er kraftur í þessum myndum.
Sjáöu bara. Þetta er ekki bara
myndskreyting; það er miklu meira en
þaö.
Við staðnæmdumst fyrir framan
hina hrollvekjandi mynd af „Blindu
stúlkunni haltrandi burt frá Benbow
sjóliösforingja". „Þetta var heimili föð-
ur míns í Needham, Massachusetts —
stórkostleg rnynd." Aðeins lengra sjá-
um við mynd af hestamanni frá
miðöldum meö glæsileg reiðtygi í
skógarjaðri: „Nýjasti fengur minn, úr
„Svörtu örinni“. Er hún ekki dásamleg?
Hún var notuð í „Hróa hetti", sem Errol
Flynn lék í. Faðir minn skemmti sér
mikiö yfir því.“
Næst komu nokkur málverk eftir
Andrew Wyeth. Þar er mikill gaumur
gefinn aö smáatriöum og jafnframt er
einhver kvikmyndasvipur á þeim, bæöi
í umgerð og vali viðfangsefnis. Log-
andi Ijóst í tómum herbergjum. Fagur-
lega gerð viöarklæðning og kjarrgróð-
ur. „Osnortin mey", máluö 1969, er af
14 ára gamalli finnskri stúlku þar sem
hún stendur nakin inni í hlöðu.
Þetta hneykslaði fólk afskaplega.
Kona nokkur kom til mín og sagöi: „Af
hverju málaöirðu þessa hversdagslegu
stúlku? Hún hefur ekki fullkominn
líkama. Ég er betur vaxin, með miklu
betri brjóst ...“ og ég sagði: „Þér
hefur sést yfir aðalatriöið. Það er ekki
ástæöan fyrir því að ég málaði hana.
Ég vil ekki fullkomna fyrirmynd. Gömul
kona, tré eöa bunga á hæö: á því er
enginn munur í mínum augum.“
Bóndabær Kuerners hefur alltaf
verið einn af uppáhaldsstöðum Wy-
eths. Karl Kuerner lét honum staöinn
eftir. Þaö er smáskiki, þakinn hlutum
úr verkum Wyeths og mikiö notaöur.
Við ókum þangað yfir járnbrautar-
teina.
„Hérna dó faðir minn. Þess vegna er
þessi staöur mér svo mikils virði. Ég
eyddi bersku minni hér við að mála.
Svo kom þessi hryggilegi atburöur fyrir
og dýpkaöi þær tilfinningar. Faöir
minn var nánasti vinur minn.“
N.C. Wyeth dó þarna á járnbrautar-
teinunum áriö 1945, þegar járnbraut-
arlest ók á bílinn hans. Brautinni hefur
nú veriö lokaö.
Það var í innkeyrslunni að bónda-
bænum sem hann fann eitt sinn
þýskan hjálm, sem skilinn hafði veriö
þar eftir fullur af grenikönglum. Þaö
hafði frú Kuerner gert. Gamli maðurinn
hafði verið í þýska hernum í fyrri
heimsstyrjöldinni. Seinna hafði hann
flust búferlum til Bandaríkjanna og
laumast til aö halda einkennisbúningn-
um. Wyeth taldi hann á að leyfa sér aö
mála hann í búningnum, standandi í
snjónum.
„Ég færi hlutina til, skiluröu? Þessar