Lesbók Morgunblaðsins - 07.02.1987, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 07.02.1987, Blaðsíða 13
H O IR FllT Á H E II M I N N Eftir Gabriel Laub Bréflaus framtíðarsýn Veðrið í dag er hreint ein- stakt, sólin hellir geisl- um sínum yfir kaupstaðinn Hamborg og geislar hennar væru ekki betri þó þeir hefðu verið fluttir inn frá ísra- el — mig fer líka að langa til að geisla af kærleika og halda mína lofræðu. Grínistar þurfa nú ekki for- takslaust að nöldra og gagnrýna. Ég ákveð að lofsyngja póstþjónustuna. Sem heimavinnandi sjálfstæður ritverka- maður hef ég stöðugt samband við póstinn og kemst ekki með neinu móti af án hans. Með póstinum sendi ég handritin mín til útgefenda og ritstjóra — og fyrr eða seinna komast þau á leiðarenda. Ritlaunin mín koma með pósti, eða bankakvittanir um þau. Pósturinn færir mér hótunarbréf gjald- heimtunnar og reikningana sem koma í veg fyrir það að húsið fyllist af peningum — en með húsið fullt af peningum yrði ég kenjótt- ur og hrokafullur. Svo það er skiljanlegt hvað mér þykir vænt um póstþjónustuna — enda hef ég nú ekki daglega umgengni við samgöngumálaráðherra og póstmeistara heldur bréfbera og afgreiðslulúgufólk sem einlægt reynist mér viðfelldið og hjálpsamt vöndugheitafólk. Það er ástæðulaust að vera neitt að kvarta þó bréfberinn komi ekki fyren um tvöleytið úr því hann þarf að sinna tveim hverfum. Póstþjónustan er þrautskipulögð nútímastofnun. Nútíminn krefst þess vita- skuld bæði þar og annarstaðar að stöðugt sé fækkað þeim sem verkin sjálf vinna en fjölgað þeim sem skipuleggja og ráða. Þetta er almenn tilhneiging samtímans þó hvergi hafi það náð lengra en einmitt hjá póstinum. Því væri starf fulltrúans lagt niður af hagkvæmniástæðum tæki vitaskuld enginn eftir því nema fjölskylda hans og einkaritari — veikist einhver í flokkuninni hinsvegar þá merkja það fjölmargir við- skiptavinir sem von eiga á sendingum. Þetta er mergurinn málsins: að spara þarf minnsta kosti þrjá til fjóra raunverulega starfsmenn á móti hverjum fulltrúa sem sparaður er. Þannig getum við lært af póstinum. Hann undirbýr okkur fyrir sjálfa framtíðina, miklu betur en nokkur skóli. Og þetta fræðslu- starf póstþjónustunnar er sjálfu sér samkvæmt hvort sem samgöngumálaráð- herrann er dreifbýlismaður eða borgar- skUssi, rauður, svartur, grár eða glær eins og marglytta. Vera kann að við merkjum það hreinlega ekki hvernig smám saman er verið að gera okkar að hæfum framtíðarþegnum. Við sem notum póstþjónustuna erum nefnilega bölv- að íhaldsdót: Mörg okkar skrifa meira að segja bréf ennþá — eins og tíðkaðist fyrr á öldum. Enda mælti póstþjónustan öldum saman upp í þvílíku fólki og dekraði til skamms tíma við bréfritara. Það var borið út tvisvar á dag og póst- burður leyfður á laugardögum eins og ekkert væri. Það voru sérstakir póstkassar á járnbrautarstöðvunum þar sem póstleggja mátti bréf tíu mínútum áður en lestin fór . .. nú hefur póstþjónustan komið sér upp annarri og viturlegri stefnu — það er meira að segja hætt að tæma pðstkassana á kvöld- in. Enda tími til kominn! Við eigum náttúr- lega ekki að skrifa bréf, við erum nú engir fornegypskir prestar eða kínverskir mand- arínar! Við getum hringt, sent skeyti, telexað eða verið með talstöð. Og þetta er barasta byrjunin. Bráðum getur Annamaría frænka tilkynnt komu sína á tölvuskerminum. Og við skulum bara sjá hvort tilvonandi gestgjafi hennar vindur sér ekki hið bráðasta í það að taka til hjá sér sem hann vitaskuld aldrei hefði gert þó óopnað^ bréf hefði legið á forstofukommóð- unni. Ástarbréf gegnum myndsíma væru heldur engin smávegis framför. Ekki bara sjálegri heldur alveg pottþétt líka: aldrei verða þau notuð sem neinslags sönnunar- göng þegar frá líður. Mikið er ég hrifinn af þessari bréflausu framtíðarsýn sem póstþjónustan er að kenna okkur. Annars veit ég það ekki. Þó ég sé latur að skrifa bréf þykir mér alltaf gott að fá þau, jafnvel þó eitthvað hafi þurft að bíða eftir þeim. ERLENDAR BiÆraruiiR LEO TOLSTOY: THE KREUTZER SONATA And Other Stories Þýðandi og höf. inngangs David McDuff. THE SEBASTOPOL SKETCHES Þýð. og höf. inngangs David McDuff. Það væri að bera í bakkafullan lækinn að segja eitthvað enn um Tolstoy, þennan mikla á meðal mestu rithöf- unda samanlagðrar sögunnar en hér skal í fáum orðum getið tveggja bóka hans. Kreutzer-sónatan er, ásamt bálkunum Stríð og friður og sögunni af Önnu Kareninu, það verk hans sem hvað frægast hefur orðið. í sögunni fjallar Tolstoy um hjónabandið og niðurstaða hans verður sú að hjónaband sé tæpast stofnun fyrir þá sem kristilegir vilja teljast eða siðsamir. Það sé í eðli sínu sið- laust. Svoddan predikanir hafa lítil áhrif nú á dögum en gerðu það fyrir tæpri öld þegar sagan var rituð. Siðferði er vitaskuld til en er ekki sýnilegt á öllum torgum. I þessu hefti eru og þrjár sögur aðrar: Djöfullinn, Falsaði seðillinn og Eftir dans- leikinn. Þær eru hver um sig snilldarverk og er Seðillinn lystilega samansett. Þá er einnig í þessu bindi eftirmáli Tolstoys við Kreutzer-sónötuna. í þeirri ritsmíð ljóstrar hann upp um ætlan sína með verkinu. The Sebastopol Sketches teljast ekki til stórvirkja Tolstoys en hér kemur friðarsinn- inn Tolstoy í ljós og er allt þetta verk í líkingu við stríðsfréttaritun. Hvort hefti um sig hefur að geyma inn- gang eftir þýðandann og eru það prýðilegar ritsmíðar hvor um sig. HEROIN Chasing the Dragon e. Justine Picardie & Dorothy Wade TELEVISION TODAY AND TOMORROW Wall-to-Wall Dallas? e. Christopher Dunkley. Penguin Books 1985. Ýmis eru mál dags- ins. Eitt þeirra er eiturlyfjaneysla og ann- að er sjónvarpsnotkun. Menn verða háðir hvoru tveggja. Og nú er „frjálst" sjónvarp orðið að veruíeika á íslandi um leið og eiturlyfja- neysla eykst. Það er ekki þar með sagt að þetta haldist í hendur, engin félagsleg könnun hefur verið gerð á sam- bandi þessara tveggja mála. Eitt er þó víst að hvort tveggja er flótti. í ritinu Television Today and Tomorrow er saga sjónvarpsins skráð í stórum dráttum og gerir höfundur nýjungar þær sem þessu fylgir að umtalsefni. Margt, sem áður var ófyrirséð er nú orðið að veruleika og enn fleira lítur dagsins ljós sem lýtur að þessum áhrifamikla fjölmiðli. Sem Breti tekur höf- undur breskt sjónvarpsefni fram yfir bandarískt og telur Breta standa fetinu framar en aðrar þjóðir í gerð sjónvarps- þátta. Hann varar við sífellt meiri umsvifum amerísks sjónvarpsefnis með tilkomu gervi- hnattasendinga. Þessi bók, eða skýrsla, er ekki skrifuð með það fyrir augum að hræða menn í burtu frá sjónvarpi heldur í þeim tilgangi að búa menn undir það sem fram- tíðin kann að bera í skauti sínu. Heróín er um margt svipað. Höfundar hafa rannsakað neyslu þessa eiturlyfs sem þykir hvað hættulegast af öllum fíkniefnum. Á árum áður kom efnið aðallega frá Suð- austur-Asíu en breyting hefur orðið á og nú kemur það einkum frá Miðausturlöndum. Fullyrða höfundar að slíkur kraftur sé í framleiðslu þess að um þverbak keyri og sé efnið jafnframt sterkara en það sem áður fékkst í Evrópu. Með því að framboðið er meira hefur efnið orðið ódýrara og um leið aðgengilegra fleirum. Það eru ískyggi- legar lýsingar sem dregnar eru upp í þessu riti. Hver veit nema þessi vágestur sem heróínið er eigi eftir að banka uppá hjá unglingum íslands á næstunni, en neyslu þess hefur enn ekki gætt hér. PAUL FERRIS: DYLAN THOMAS. Penguin Literary Biographies. P.B. 1986 Skáldin eru skrýtin. .....©....„ Svo þau veki eftirtekt almennings þurfa þau helst að ganga muldr- andi um götur í þvæld- um búningum og með hárið í ætt við heystakk eftir þægilegt rok og augun fljótandi eftir svall gærkvöldsins og sígarettu milli skjálf- andi fingra og með seðla í vasa fengna að DYLAN THOMASi láni hjá einhverjum gjöfulum eða skapillum sem á því óláni að fagna að þekkja þetta óforbetranlega skáld sem alltaf er í leit að orðum eða máli uppfullt af harmi og beiskju eða stundargleði. Og skáldið eyðir aurunum í enn einn kaffibolla, enn einn sígarettu- pakkann í stað þess að auglýsa eftir vinnu. Svona þurfa þau að vera til að þau haldist í vitund almennings, eða þurftu áður en við söng þeirra tók söngur ný-sírenanna, töl- vanna og hljóðgerflanna. Nú eru þau létt- væg fundin hvar sem þau leynast og spranga barasta um með yfirgreiddan skallann í teriíni eða ull og vinna fyrir sér á ólíkleg- ustu stöðum eða sjúkrastofnunum og hafa fyrir löngu mis'st allt lánstraust. Dylan Thomas var skáld upp á þann móð sem fyrst var lýst hér að ofan. Líf hans var harmleikur og hann orti og orti og datt dauður niður eins og goðsagan segir á nítjánda viskísjúss í New York. Reyndar lést hann á spítala eftir að hafa fengið svo mikið morfín í æð að það eitt hefði getað drepið hann en ekki brennivínið sem hann hafði sopið áður en hann var fluttur á þessa stofnun. Síðustu orð hans munu hafa verið: Eftir þrjátíu og níu ár er þetta allt sem ég hef gert. Með honum dó máski goðsögnin um drykkfellda skáldið sem allir óttuðust eða hötuðu meðan það lifði en fóru að dá og elska upp úr því. Þessi ævisaga Dylan Thomas er ekki sú fyrsta og sjálfsagt ekki heldur sú besta en ágæt verður hún að teljast. Guðbrandur Siglaugsson tók saman LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 7. FEBRÚAR 1987 13

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.