Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1997, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1997, Blaðsíða 13
HUGMYND Helga Gíslasonar að útilistaverki við útvarpshúsið hlaut 1. verðlaun 1987 en ekki bólar á framkvæmdum. „VATNSAUGA", verðlaunatillaga Kristins Hraf nssonar að útilistaverki við Borgarleikhús- ið er upphaflega síðan 1987. Eftir að staðarvalinu hefur í tvígang verið breytt eru for- sendur brostnar fyrir tillögunni sem hér sést. VERÐLAUNASAMKEPPNIR - • • OG SIÐAN EKKISOGUNA MEIR Um verólaunasamkeppnir og listamenn sem hljóta verólaun en mega síóan sætg því aó hinum verð- launuðu tillögum sé stungið undir stól. VERKEFNI fyrir listamenn á vegum opin- berra stofnana, ríkisins eða bæjarfélaga eru næsta sjaldgæf og kemur það verst niður á myndhöggvurum eða skúlptúristum sem gjarnan vinna stór og dýr verk með tilliti til þess að þau geti staðið úti. Það þykir að sjálf- sögðu hvalreki þegar einhver opinber aðili efnir til samkeppni um útilistaverk eða þá verk sem ætlunin er að fjölfaida. Það er hins- vegar hálfgerð raunasaga, sem átt hefur sér stað oftar en einu sinni eða tvisvar, að efnt hefur verið til samkeppni sem einhver vinnur - en þar við situr. Hugmyndinni um verkið er annaðhvort stungið undir stól, eða fram- kvæmdum frestað. Jafnvel þótt listamenn fái sín verðlaun greidd, er þessi útkoma niðurlægjandi fyrir þá. Takmarkið hlýtur að sjálfsögðu að vera það, að verðlaunaverkið rísi á tilætluðum stað, eða komi á annan hátt fyrir almenningssjón- ir. En oft gerist það eftir einhvern tíma, að nýir menn eru komnir til áhrifa eða í valda- stóla og þeim finnst ef til vill í lagi að salta einhver áform forvera sinna í embættum, eða stinga þeim alveg undir stól. Listamenn og verðlaunahafar geta þá lítið gert annað en að minna á það sem til stóð. Þeir eru ekki í neinni stöðu til að knýja á um framkvæmd fyrri áætlana. Dæmi um þetta er samkeppni um útilista- verk við Borgarleikhúsið, sem fram fór á vegum borgarinnar 1987. Var því ætlaður staður á torginu milli Borgarleikhússins, Borgarkringlunnar og Hard Rock Café. Úr- slit í samkeppninni lágu fyrir snemma árs 1988 og var Kristinn Hrafnsson myndhöggv- ari verðlaunaður fyrir verk, sem hann nefndi „Vatnsauga". í endanlegri útfærslu átti þetta að verða allstórt verk, 20 metrar á lengd og 5-6 metrar á hæð; efnið stálpípur og marm- ari og jafnframt var það hugsað sem vatns- listaverk með rennandi vatni og gufu. „Sjoppueigendur í Kringlunni höfðu engan áhuga á að verkið yrði sett upp þarna og voru reyndar alveg á móti því", sagði Krist- inn. „Þeir töldu að verkið yrði fyrir á bíla- stæði, en þarna hefur aldrei átt að vera bíla- stæði". Ákveðið var þá að færa verkið nær Borgarleikhúsinu. Kristinn gerði aðra tillögu að verkinu 1989-90 eftir að forsendur breytt- ust, og enn hefur verið ákveðið að færa það á nýjan stað; nú austan við Borgarleikhúsið. „Allar fyrri forsendur eru brostnar; auk þess er ég nú eftir öll þessi ár í allt öðrum pæling- um", segir Kristinn. Eftir allan þennan tíma er málið í raun og veru á upphafsreit. Annað dæmi er verðlaunasamkeppni sem Ferðamálanefnd Reykjavíkur efndi til 1987 um minjagrip í tengslum við fund Reagans og Gorbasjovs í Hófða. Heitið var verðlaunum að upphæð kr. 100 þús. kr. og skiluðu 19 þátttakendur inn 26 tillögum. Fyrir valinu varð hugmynd Gríms Marinós Steindórssonar myndhöggvara, sem hann nefndi „Upphaf friðar". eins og meðfylgjandi mynd ber með sér, er hún táknræn; gefur hugmynd um rísandi sól í miðju sem gæti verið milli aust- urs og vesturs, en fuglarnir - friðardúfurnar - tákngera fundinn. Verkið er einfalt og hrein- legt og þótti henta vel til fjöldaframleiðslu. Verðlaunin voru afhent með viðhöfn í Höfða í tengslum við ráðstefnu: „Reykjavík - fundarstaður framtíðarinnar", sem haldin var 1987. En lengra náði málið ekki. Verðlaunagripurinn fór aldrei í framleiðslu. Honum var einfaldlega stungið undir stól og þar hefur hann verið í áratug. Þegar sýnilegt var að einhversstaðar var komin upp tregða í framkvæmdinni, var það hugmynd höfundarins, að stækka verkið og að það gæti ristið við Höfða. Um það hafði samkeppnin ekki snúizt og í rauninni ekkert við því að segja þótt sú hugmynd fengi ekki hljómgrunn. Engu að síður viðraði Grímur Marinó þessa hugmynd við þrjá borgarstjóra, hvern á fætur öðrum, en án árangurs. Þriðja dæmið er verðlaunasamkeppni sem fram fór á vegum Ríkisútvarpsins 1987 um höggmynd á torginu framan við aðalinngang útvarpshússins. Verðlaun voru ákveðin 400 þúsund krónur; þar af 250 þúsund í fyrstu verðlaun. Alls bárust 46 tillögur, en dóm- nefndin veitti Helga Gíslasyni myndhöggvara fyrstu verðlaun, Magnús Tómasson myndlist- armaður fékk 2. verðlaun og Jónas Bragi Jónasson, þá nemandi í myndhöggvaradeild Myndlista- og handíðaskólans fékk þau þriðju. í verðlaunamynd Helga gerði hann ráð fyrir tveim samstæðum þrístrendingum úr grágrýti að neðanverðu, en ryðfríðu stáli að ofan. Á brúnum grágrýtisins eru einskonar tröppugangar úr stáli niður í tjörn sem mynd- in stendur í. Samhverfu hliðarnar eru slétt- ar, en á hinum hliðunum er steinninn hrjúf- ur. Gert var ráð fyrir að stæðið sjálft og tjörn- - „UPPHAF FRIÐAR", verðlaunatillaga Gríms Marinós Steindórssonar um minjagrip fyrir ieiðtogafundinn í Höfða 1986. Myndin er af verkinu í stækkaðri útfærslu, sem höfundur- inn hugsaði sér að gæti staðið við Höfða. in væri 5x8 metrar, nokkru hærra en stéttin í kring. Hæð myndarinnar skyldi vera nálega 6 metrar. Umsögn dómnefndarinar var svo- hljóðandi: „Dómnefnd skynjar þennan skúlpt- úr sem rammíslenskan með afarsterkri skír- skotun til íslenskrar náttúru. Hugmynd verksins sé vakin í íslenskum hlutveruleika. Samspil efna og útfærslu er nokkuð flókin." Skemmst er frá því að segja, að þetta var verðlaunasamkeppni og síðan ekki söguna meir. Ef til vill liggur skýringin í því að í hönd fóru hin mögru ár með verulegum efna- hagssamdrætti. Nú í góðærinu ætti hinsvegar ekkert að vera til fyrirstöðu. Málsmeðferð eins og hér hefur verið rakin með þremur dæmum er ekki boðleg. GÍSLISIGURÐSSON LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 31. MAÍ 1997 13

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.