Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1997, Blaðsíða 19

Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1997, Blaðsíða 19
Morgunblaðið/Kristján ROAR Kvam hefur stjórnad Passíukófnum íaldarfjóröung. LOKATÓNLEIKAR Passíukórsins verða í íþróttaskemmunni á Akureyri á sunnudag þegar kórinn flytur Sköpunina eftir Haydn. ROAR KVAM stofnaði Passíukórinn árið 1972 og hefur verið í eldlínunni um 25 ára skeið. Um 30 manns eru í kórnum og svo hefur lengst af verið, en mikil uppsveifla var í starfseminni fyrir og um 1980 þegar kórfé- lagar voru um 60 talsins. Margir þekktir söngvarar hafa stigið sín fyrstu skref með kórnum en kappkostað hefur verið að kynna ungt og efnilegt fólk. Kórinn hefur fengið góða dóma fyrir flutning sinn og félagar geta því stoltir litið yfir farinn veg. „Tilgangurinn með stofnun kórsins var að flytja stærri kórverk með einsöngvurum og hljómsveit, þessi þekktu tónverk sögunnar og einnig að kynna ný og óþekkt verk sem sjald- an eða aldrei eru flutt á íslandi," segir Roar Kvam. Kórinn hefur að jafnaði haldið tvenna tónleika á ári. Passíukórnum hefur tvívegis verið boðið að syngja á Listahátíð í Reykja- vík, frumflutti Örlagagátuna eftir Akureyring- inn Björgvin Guðmundsson í annað skiptið en framúrstefnuverkið African Sanctus eftir breska tónskáldið David Fansave í það síðara. Það var flutt í Gamla bíói og vakti mikla at- hygli, rífandi stemmning var í salnum „allt brjálað, bara eins og á ítalíu," segir Roar. „Við fengum þakkir frá tónskáldinu fyrir að flytja þetta verk. Við höfum töluvert gert af því að flytja undarleg tónverk og það er mjög spennandi. Við fluttum t.d. eitt sinn messu- • • SVANASONGUR PASSÍUKÓRSINS Roar Kvam stjórnar Passíukórnum í síðasta sinn á ----------------------------------------------------t----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------:--------------------¦—---------- tónleikum í Iþróttaskemmunni á Akureyri á sunnu- dag, 1. júní kl. 17', þegar kórinn flytur Sköpunina eftir Haydn. MARGRÉT ÞÓRA ÞÓRSDÓTTIR ræddi við Roar Kvam um kórinn, sem nú er að hætta. djass, kórverk með djasssextett og Andrea Gylfadóttir var einsöngvari." Stórkostlegt limabll Roar segir að þegar horft sé til baka komi margt upp í hugann, margir skemmtilegir tónleikar. „Þetta hefur verið stórkostlegt tímabil og vissulega horfir maður til þess með eftirsjá." Roar segir að ein helsta ástæða þess að Passíukórinn er nú lagður niður eftir farsælt starf í aldarfjórðung sé sú að mikil vinna sé í kringum tónleika og vart hægt að leggja það á kórfélaga lengur í sjálfboðavinnu í sínum frístundum. „Kostnaðurinn við tón- leikahaldið hefur aukist gífurlega á síðustu árum, það er mikil fyrirhöfn að útvega pen- inga, mikið lagt á kórfélaga að ganga bet- landi um milli fyrirtækja, það fer illa með fólk til lengri tíma," segir Roar. Hann nefnir einnig að aðsókn að tónleikum hafi almennt farið minnkandi og það hafi sitt að segja. Fjárhagslegur grundvöllur til að halda úti starfsemi af þessu tagi sé ekki fyrir hendi. Roar segir menningariíf öflugt á Akur- eyri, öflugra en í mun stærri bæjum og borg- um erlendis. „Þetta er í raun ótrúlegt, en íslendingar eru mjög duglegir, þeir geta allt ef þeir vilja," segir Roar sem er Norðmaður en flutti til Akureyrar árið 1971. Mun sakna Passiukörsins „Vissulega mun ég sakna Passíukórsins," segir Roar, en hann stjórnar tveimur kórum öðrum, Kór Leikfélags Akureyrar og Karla- kór Akureyrar-Geysi. „Á þessum tímamótum er mér efst í huga þakklæti til þess fólks sem staðið hefur með mér í þessu, það er kjarni sem hefur verið mjög lengi og unnið gott starf. Þetta fólk hefur staðið með mér gegn- um súrt og sætt." Kórinn er í góðu formi að sögn stjórnand- ans og væntir hann þess að Akureyringar eigi ánægjulega stund á lokatónleikunum þar sem Sköpunin eftir Haydn verður flutt. Ein- söngvarar eru Þóra Einarsdóttir, sópran, Björn Jónsson, tenór og Keith Reed, bassi. „KIRKJULIST ER EKKITIL NEMA SEM VOND LIST" I Norrænq húsinu í dag klukkan 10 heldur Friedhelm Mennekes forstöóumaóur og prófessor fyrirlestur ó Kirkjulistahátíð um Sankt Peter Listastöð- ina í Köln (Kunst-Station Sankt Peter). ÞÓRARINN STEFÁNSSON lagði fyrir hann nokkrar spurningar og komst að því aö Mennekes hefur sterkar skoóan- ___________ir á sambandi listar og trúar.__________ NÚTÍMALIST hefur nær eingöngu verið til sýnis í listasöfnum, oft sérsmíðuðum. Að hvaða leyti henta kirkjur sem umgjörð fyrir þessa tegund listar? „Listasöfn og einnig einkasöfn, t.d. fursta og keisara, urðu ekki til fyrr en á þessari öld og á þeirri síðustu. Frá upphafi okkar tíma- tals hafa kirkjur hins vegar verið vettvangur listar og listsköpunar. Þannig myndast tengsl milli listarinnar og sakramentisins, þó að þessi sömu tengsl hafi alltaf valdið vissri togstreitu. Þegar list er sett upp í kirkju skal taka mið af orðum James Lec Byars: Spurningin er fólgin í rýminu ( „The Question is in the Room"). Listin tilheyrir kirkjunni sem stendur þó frammi fyrir vissri úrkynjun gagnvart henni. Kirkjubyggingum, sem rými fyrir list, hefur hrakað mikið. Þær eru yfirfullar af væmnum innihaldslausum hlutum. Ef á að opna þær listinni verður að henda burtu öllu tilgangslausa skrautinu. Kirkjur eiga ekki að vera eins og stofan heima hjá okkur. Burtu með plönturnar, dúkana, litlu kertin og litlu krossana, jafnvel líka bekkina. Það sem teng- ir listina og kirkjuna er „orðið", út frá því á að leggja, gera það myndrænt - eins og mis- vel heppnaðar teikningar kennara á töflu. Það er ekki list, það er „kirkjulist". Á Kirkjulistaviku fór fram málþing sem bar titilinn „Hvað er kirkjulist"? Hvernig svarar þú þessari spurningu? „I mínum augum eru skýr skil milli lista og kirkju. Ég hafna hugtakinu „kiriqulist". Hún er ekki til, nema sem slæm list. Eg tók ekki þátt í málþinginu og hefði aldrei gert það undir þessari yfirskrift. „Kirkjulist" er „engin list". Hún þrífst á vafasamri hefð og á sér hvergi stað meðal hinna „frjálsu lista". Kirkju- list er yfirleitt pöntuð af aðilum innan kirkjunn- ar sem annars hafa engin tengsl við listalífíð almennt. Kirkjulist er útfærð af fólki sem ekki er í beinu sambandi við listina. Þessi yfir- skrift felur í sér hugmyndafræðilegan hugsanagang þeirra sem lifa í fortíðinni, þeirra sem láta sér ekki annt um þróun trúarbragða. Ég veit ekki hvort yfirskriftin hefur einhverja dýpri merkingu í íslensku máli, hér i Þýska- landi er hún allavega lýsandi fyrir þann hugsanagang sem ég berst gegn." Eins og flestir vita tengist tónlistariðkun kirkjustarfi órjúfanlegum böndum og tónleikar hafa gjarnan verið haldnir í kirkjum frá ómun- atíð. Hvaða hefð er fyrir tengslum kirkjunnar við annars konar list? „Það er satt, tónlist og guðsþjónustur eru bundin sterkum böndum á Vesturlöndum. Allt til dagsins í dag hafa sprottið upp stórkostleg tónverk sem tengjast þeim. Johann Sebastian FRIEDHELM Mennekes. Bach er þar aðeins eitt dæmi. Tónlistin bæði mótar og mótast af tíma og rúmi á einstæðan hátt. Hún lyftir manneskjunni, útvíkkar and- legan og trúarlegan hugarheim hennar og eykur skilninginn á hinu yfirskilvitlega. Hún kallar bæði á tilfínningar og viðbrögð. En - manneskja dagsins í dag er ekki manneskja tónlistarinnar frá í gær. Hvert tímabil hefur sín eigin einkenni, sína eigin túlkun. Ég á mjög erfitt með að tengja nútíma trúarbrögð við list eða tónlist gærdagsins. Þegar allt kem- ur til alls eiga allir hluti sína sögu, allt á sinn tíma þó að til séu merkileg samskiptaform óháð sögulegri þróun. Manneskja sem ekki skiptir sér af tónlist síns tíma, mun auk þes missa af trú og trúarbrögðum síns tíma. Trúar- brögð eru hluti menningarinnar, eins og tón- list, leikhús, bókmenntir og listir almennt. Trúarbrögð verða því að vera á sama staðli og menning og listir dagsins í dag." Sjálfsagt eru uppi skiptar skoðanir um sýn- ingar á nútímalist í kirkjum. Hvaða trúarhóp- ar hafa verið opnastir fyrir sýningum af þessu tagi? „Grundvöllurinn á sambandi listar og trúar- bragða er eins í öllum kirkjum sem aðhyllast kristna trú. I augum listarinnar eru allar trú- arjátningar eins, þó að sterkar hefðir ka- þólskrar trúar kalli á meiri nálægð. Mótmæl- endakirkjan byggir ekki á sömu hefð og sú kaþólska en hefur á síðustu árum unnið að því að auka list innan kirkjunnar. Myndir eru kirkjum nauðsynlegar en geta á sama hátt valdið vandamálum. í kristinni trú sem og í gyðingatrú, og reyndar í öllum trúarbrögðum, er mikil spenna á milli „orðsins" og „myndar- innar". Þessi spenna verður ekki leyst á neinn einn hátt, heldur þarf að upplifa hana heim- spekilega og móta áþreifanlega. Nú til dags er reynt að móta þessar andstæður á nýjan hátt. Hér í Sankt Peter-Listamiðstöðinni höf- um við sýnt fram á að t.d. Francis Bacon, Eduardo Chillada, Jenny Holzer, Marlene Dumas, Arnulf Reiner eða Rosemarie Trockel hafa yfir þvílíku tjáningarformi að ráða að geta túlkað það sem ekki er hægt að lýsa með orðum, leyndardóm lífsins, þannig að samhengið veldur því að trúin er litin öðru auga án þess að henni sé breytt." Hvert er innihald fyrirlestrar þíns í Norræna húsinu í dag? „Viðfangsefni mitt verða þrískiptar altaris- töflur Sankt Peter. Ég mun ræða einstök dæmi um myndir sem hanga hjá okkur í Lista- stöðinni eftir Francis Bacon, Rosemarie Trock- el, Markus Lupertz, Cindy Shermann og An- tonio Saura. Með staðreyndum sýni ég fram á hvernig sameina má nútímalist og nútímatrú- arbrögð þannig að úr því verði ein heild." Að hvaða leyti þekkir þú til íslenskra kirkna og kirkjulistar? „Ég þekki að vísu norrænar kirkjur og hef lesið að Skandinavar séu opnir fyrir öllum nýjungum en því miður hef ég aldrei haft tækifæri til að heimsækja ísland áður og þvi hlakka ég mikið til að koma. Ég hlakka til að hitta starfsbræður mína á íslandi og skipt- ast á skoðunum við þá, og ég hlakka til að sjá og upplifa nýtt land og nýja siði." LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 31. MAÍ 1997 19

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.