Lesbók Morgunblaðsins - 12.09.1998, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 12.09.1998, Blaðsíða 14
4 MÁLVERKIÐ af þeirri nafnkenndu Emmu (Hart) Hamilton er talið höfuð- verk George Romney, 1765-1815, á sviði portrettlistar. Máluð u.þ.b. 1785 , olía á léreft 62,2x54,6 sm. jifc. ,l% II i ^ifl ' m B^'^^^ ^HP"^^^ IrSjF ;;] r •¦ j< LAFÐI Ottolina Morrell, 1873-1938, hallarfrú Garsington Manor f nágrenni Oxford, var grimmur sosíalisti, vinur og ástkona listamanna og rithöfunda, þar á meðal hins snjalla málara Augustus John, 1879-1961. Hann byrjaði á málverki af henni 1918, sýndi það fyrst 1920 og olli þá miklum titringi, en lafðinni likaði það og hengdi upp á vegg I heimili sínu í London. Meðai þeirra sem hin holdgnáa Ottolfna átti vingott við var enginn annar en hei- spekingurinn Bertrand Russell, gott ef hún var ekki gift honum í nokkur ár. ÞAÐ munu áhrif frá hollenskum og þýskum málurum sem voru leiðandi í upphafi enskrar mannamyndagerðar og merkilegt hve margt frábærra mynda eru eftir óþekkta listamenn. Bera f sér þýsk og flæmsk stíleinkenni, en jafnframt kfmið að enskum séreinkennum. Míníatúran af þeim margfræga Thomas Cromwell er eignuð Holbein, f öllu falli var enginn málari til í London er réð yfir viðlíka fágaðri og vandað-ari tækni á þessum tíma. Máluð á bókfell 1532-3. Við þg hlið Þjóðlistasafnsins við Trafalgartorg í Lundúnum, sem snýr að St. Martins svæði, er Þjóðlistasafn mannamynda til húsa, The National Portrait Gallery. Þar eru á þrem hæðum varðveittar myndir af ásjónum mikilmenna enskrar söqu frá síðari hluta mioglda fil nútímgns. Jafnfrgmt er ó jgrðkrf árleg sýning mannamynda eftir yngri kynslóð listamanna sem verðlaunaðar hafa verið í sérstakri samkeppni. BRAGI ÁSGEIRSSON kom í annað sinn á staðinn og bregður hér upp mynd af einstöku safni. THE National Portrait Gallery, þetta yfirmáta merkilega safn, skyldi enginn með áhuga á enskri sögu láta fram hjá sér fara, ei heldur neinn sem áhuga hefur á mannamyndum í sinni fjölþætt- ustu mynd. Allt safnið er svo lær- dómur um sögu og eðli manna- myndagerðar í gegnum aldirnar, því hér hafa Englendingar staðið framarlega í heiminum. Jafnframt geta fáar þjóðir státað af jafn yfir- gripsmiklu og vel skipulögðu safni ásjóna af- reksmanna sinna í bókmenntum, listum, vís- indum og stjórnvisku, auk annarra stórmenna og ríkjandi kóngafólks og háaðals. AJþjóðlegt heiti mannamynda er „portrett" sem dregið er af latneska orðinu, protrahere, sem þýðir að draga fram, og fyrrum einnig, konterfei, úr latínu, contrafacera, líkja eftir. Lýsing ákveðinnar persónu með því að eftir- gera hana í mynd, draga fram ytra útlit henn- ar, persónueinkenni og innri útgeislan. Ekki farið eftir neinni ákveðinni formúlu né algildri reglu heldur réð hér frá upphafi aldarfar, staðbundnar aðstæður, trúarbrögð og stíl- brigði hvers tíma. Það hefur líka gengið eftir, að mannamyndagerð hefur tekið á sig hinar ólíkustu myndir eftir því hvar hún hefur borið niður. í upphafi var um almyndir að ræða, en seinna komu til myndir af efri hluta líkamans og jafnvel einungis andliti. Gríska manna- myndagerð í algjörleika sínum má rekja aftur til sjöttu aldar fyrir Krists burð, kemur eink- um fram í höggmyndalist, og frá fjórðu öld eru nafngreindir ýmsir framúrskarandi málarar auk mismunandi tæknibragða. Fram kemur í rituðum heimildum Pliniusar að málarinn Apollodoros hafi í skuggamyndum sínum náð umtalsverðri samsvörun við raunveruleikann. Fyrstu eiginlegu raunsæismyndirnar á nú- tímavísu sem fundist hafa koma hins vegar EIN af mörgum merkilegum Ijós- myndum á safn- inu, og er af nokkrum jöfrum enskrar Ijóðlistar á öldinni. Frá vinstri; Stephen Spender, 1909- 1973.W.H.AU- den, 1907-1973, Ted Hughes, f. 1930, T.S. Eliot, 1888-1965 og Louis MacNeice, 1907-1963. Tekin af Mark Gersom 1960. SIR Joshua Reynolds, 1723-1792, var ekki einungis fyrsti rektor konunglegu listaka- demfunnar í London, heldur einnig einn al- besti portrettmálari Englendinga fyrr og sfð- ar. Sjálfsmyndin sem hann málaði 1756 hefði allt eins getað verið máluð 150 árum seinna. Olfa á léreft. fram á múmíum frá 1.-4. öld. Fundust í Fay- um-auðninni í Egyptalandi, og var um að ræða eitt frábærasta afrek Rómverja í myndlist, og hefur naumast verið yfirgengið af seinni tím- um. Eru margar myndanna svo ljóslifandi og vel varðveittar að þær sýnast frekar sem mál- aðar fyrir 200 en 2000 árum, að auk í sérflokki um djúpa lifun og listræna útfærslu. Það er einnig eftirtektarvert, hve elstu myndirnar á safninu í London, sem eru mikið LESIÐ ASJONUR A 14 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS - MENNING/USTIR 12. SEPTEMBER 1998 r-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.