Lesbók Morgunblaðsins - 12.09.1998, Blaðsíða 16

Lesbók Morgunblaðsins - 12.09.1998, Blaðsíða 16
-\ . GUNNAR DAL NÝJAR HÆKUR Hvað gamall er sá Sem ekkiþarfnast ástar Hlýju góðs vinar Getur þú hlaupið I burtu frá því sem býr I hjarta þínu Þessijörð okkar Er þungaður geimfari Komin skammt á leið Ein óveðursnótt Eldingin klýfur himininn Og þú hæsta tréð Ástríða karlmanns Og framavonin eina Að sparka tuðru Vertu ekki steinn Sem veltur án ábyrgðar Á veikan gróður Sáðmaðurinn gengur I grárri morgunskímu Um svarta sanda Foringinn okkar Hann vísar okkur veginn En veit ekki hvert Hvert fórum við Spurningin er undarleg Við erum ferðin Örninn sem flýgur Skilur aldrei eftir sig Nein spor á himnum Ég sit í friði Læt heiminn koma til mín Geri ekki neitt í okkar vötnum Allar bröndur stórlaxar Hólar mikil fjóll Þessi alheimur Er eitt affíðrildum guðs Hann kemur og fer Aska englanna Ájörð ástvinu minnar Fallandi laufblöð Eftir harmleikinn Heldur líf okkar áfram Stærra en áður Dýpsta hugsunin Er dýpsta tilfinningin Dýpsti vilji þinn Lag sem þú syngur Er meira en tónarnir Meira en þögnin Ogjafnvel dauðinn Gefur lífinu nýja vídd Eins ogþögn orði Förum nýja leið Þar sem tal okkar hljóðnar í söng stjarnanna Ég horfi á þig Sé ljósið finn blessun guðs Yfir barni hans A fákum vindsins Er flogið milli sólna í djúpa eilífð. Höfundurinn er rithöfundur og heimspekingur. MANNSLIKAMINN ER ENDALAUS UPPSPRETTA INNBLÁSTURS ÞAÐ er óhætt að fullyrða að Jirí Kylián er einn þekktasti, virt- asti og eftirsóttasti danshöfund- ur heims. í raun er ótrúlegt að hann skuli koma hingað til lands, með jafn stuttum fyrir- vara og raun ber vitni, en ekki er hlaupið að því að fá aðgang að verkum jafn eftirsóttra danshöfunda og hann er. Einhverra hluta vegna ljáði hann samt sem áður íslenska dansflokknum verk eftir sig með stuttum fyrirvara.. „Dansflokkar sem fá að dansa verkin mín verða að hafa ákveðna eiginleika og vera í ákveðnum gæðaflokki. Þegar ég kom hingað til íslands í fyrra sá ég að Islenski dans- flokkurinn var fær um að takast á við verkið mitt „Stool Game". Hitt er svo annað mál að ég og aðstoðarmenn mínir verðum að hafa tíma til að kenna verkin. Þeir fara á staðina og setja ballettana mína upp þegar að því kemur, en eins og stendur verða dansflokkar sem vilja dansa verkin mín að bíða til ársins 2001 af því að aðstoðarmenn mínir eru full- bókaðir þangað til." Það er semsagt ekki hlaupið að því að eiga samstarf við jafn upp- tekinn danshöfund og Kylián er. Uppgötvaður af Cranko Kylián er Tékki, fæddur í Prag árið 1947. Hann stundaði nám í klassískum ballett, austur-evrópskum þjóðdönsum og nútíma- ballett, aðallega Graham tækni. Arið 1967 fékk hann styrk til að stunda nám við Royal Ballet School í London þar sem hann komst í kynni við nokkra helstu danshöfunda sam- tímans. Þar á meðal var John Cranko, list- rænn stjórnandi Stuttgart Ballet sem er þekktur fyrir að hafa uppgötvað marga af þekktustu danshöfundum þessarar kynslóð- ar. Þar má einna helst nefna John Neumeier, William Forsythe, Gray Veredon og Jirí Kylián. Cranko bauð Kylián samning við flokkinn í Stuttgart og dansaði hann þar í nokkur ár. Þar hóf hann jafnframt að semja verk, enda fékk hann mikinn stuðning og hvatningu frá Cranko. Um upphaf ferils síns sem danshöfundur hefur Kylián eftirfarandi að segja: „Það er fyndið að hugsa til þess hvernig maður verður danshöfundur. Ég held að allir danshöfundar hafi byrjað sem dansarar, og það er mín skoðun að oft verði þeir danshöf; undar sem ekki eru mjög góðir dansarar. I mínu tilfelli var það þannig að ég áttaði mig á því að ég átti auðveldara með að túlka hug- myndir mínar og tilfinningar með líkömum annarra en með mínum eigin. Og það var eingöngu vegna þess að aðrir voru mun betri dansarar en ég. Þannig varð ég danshöfund- ur." Alltaf að semja erfiðasta verkið Árið 1973 var Kylián gestadanshöfundur hjá Nederlands Dans Teater sem þá var stjórnað af Hans van Manen. Það var upp- hafið að langvinnu sambandi þeirra á milli og árið 1975 tók Kylián við listrænni stjórn flokksins ásamt Hans Knill. „Eitt af fyrstu verkunum sem ég samdi fyrir NDT, fyrir tuttugu og fimm árum, var einmitt „Stool Game" sem íslenski dansflokkurinn setur upp núna," segir Kylián, brosir hugsandi á svip og heldur áfram. „Þegar ég er að semja fmnst mér ég alltaf vera að semja erfiðasta verk sem ég hef nokkurn tíma samið. Hjá sumum danshöf- undum er því kannski þveröfugt farið. Þeim finnst þeir alltaf vera að semja besta verk sem þeir hafa nokkurn tíma samið. En við danshöfundar erum allir svo vitlausir, af því að við hendum alltaf gömlu verkunum okkar, en að mínu mati er beinlínis rangt að gera það. Auðvitað erum við alltaf að læra og bæta okkur en það þýðir ekki að við megum henda eldri verkum. Þegar ég horfi núna á „Stool Game", sem ég samdi fyrir tuttugu og fimm árum, sé ég mörg mistök. Eg sé ýmis- legt sem ég myndi ekki leysa nú eins og ég Morgunblaðið/Jim Smart JIRI Kylián Jirí Kylián er danshöfundur og listrænn stjórnandi Nederlands Dans Teater, dansflokksins sem heimsótti Listahátíð í Reykjavík í vor. Kylián var staddur hér á landi í tilefni frumsýningar Islenska dansflokksins á verki hans „Stool Game" í Borgarleikhúsinu í júní, en sýningin verður tekin aftur upp í október nk. RAGNA SARA JÓNSDÓTTIR spjallaði við Kylián um nútíma- dansinn, hugmyndalegan innblástur, viðhorf til áhorf- ___________enda og margt, margt fleira.___________ gerði þá því nú er ég mun reyndari og fróð- ari. En verkin eru samt alltaf vitnisburður um samtímann og mér finnst mjög mikil- vægt að sjá það." Færði elstw kynslóð dansara nýtt lif Frá 1978 hefur Kylián verið ábyrgur fyrir listrænni stefnu NDT. Nokkrum árum síðar stóð hann fyrir því að stofnaður yrði annar danshópur innan Nederlands Dans Teater. Hópurinn var einfaldlega kallaður NDT II og var ætlaður ungum dönsurum. „Eg áttaði mig á því að ungir dansarar áttu mjög eríítt með að komast inn í dans- flokka. NDT er til dæmis dansfiokkur fyrir sólóista og það er mjög erfitt að koma út úr dansskóla og eiga skyndilega að geta dansað sem sólóisti. Þess vegna stofnaði ég NDT II, til að brúa bilið á milli þess að vera nemandi og atvinnudansari, sem er að mínu mati mjög stórt. NDT II gefur ungum dönsurum tækifæri til að prófa sig áfram og mótast sem dansarar," segir Kylián og segist vera ánægður með tengsl hópanna tveggja sín á milli, en 90% af dönsurum aðaldansflokksins hófu feril sinn með NDT II. Árið 1991 stofnaði Kylián svo þriðja hóp- inn, sem var ætlaður fyrir dansara sem voru komnir yfir fertugt og bjuggu yfir mikilli reynslu. í þeim hópi eru nú fímm dansarar en við hann mun eflaust bætast á næstu ár- um. Stofnun hópsins markaði að mörgu leyti tímamót í sögu dansins. I fyrsta sinn var far- ið að líta á dansara yfir fertugu sem boðlega áhorfendum, reynsla þeirra var nýtt til hins ýtrasta og hefur flokkurinn átt miklum vin- sældum að fagna um allan heim. Sumir segja 16 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 12. SEPTEMBER 1998 4

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.