Tíminn - 04.05.1968, Blaðsíða 6

Tíminn - 04.05.1968, Blaðsíða 6
TIMINN LAUGARDAGUR 4. maí 1968 BERGLJOT GESTSDOTTIR FRÁ FOSSI í VOPNAFIRÐI Œffimn sáðasta vetrardag f-éitti ég Iát Bemglijótor á Fossi í Vopma firði. BengiLj'6t á Fossl var mifcil: bæf fcoma í Vopnafarði í mínuoi uppvexti, ag hún var' fcona sro Líífisreynd að íágaatt þótti og við- 'brögð heinmiar fvið', iþœssari lífa- reymshi vöfctu aðdáum með eftir- 'tekt sem stoefckuðu hama í 0.1 lra auigum og vonu þó henmi lífe, svo sem mi&nn áttiu von á. Þetta sanm- ast á því, að oikfcux skilist, að þessa sá geitið með niotokrum hætti í bók, Heiðaiharmi, eftir Gunn- ar Giuminiairissoji oig uimlbverfis'lýs- ingar þeirrar bófaair, einu freikaft af 'æskustöðlvum Bergljötar, sem vom er, því Giummiar GummarssO'n á hedðalbýJið Armarvaitm, em Lönd þess liggja að Fossliömduim, Berg- ljót, var fædd á Ormsstöðum * Hallormstaðarskógum h. 4, októ- ber 1872, em sjiálf taldi hún af mæiisdag simin 3. ofct. Foreldinar heiramar híöfðu dvaJið og kymmat á HJaltamsstað, nxeð séna Sigiuirði Gummarssymi, em pað varð öllum mikill skóli er þess gátti niotið. Þaiu voru Gesbur Sigurðssom og Aðalibjiörg Metú'salemisdóttir. Gest uir var somiur Sdgurðar bóndia í Njiarðvík Jómssomar presibs, sáðast á Eiðum, Brymjiólfssoimar og síðari fconiu Sigurðar Þorgerðar RiumióiLfs dottur, bómda á Surtssitöðuim, Bjiar,niasoin&r, Ketilssomair prests á Eiðum, Bjarnasonar. Runólfur átti Guðmýjiu Pétursdottur bónda á Vaðbneifcfcu — byggði bar fyrst 11771 — Guðmumdssomiar prests í Hofiteiigi, Inigimiumdarsioiniair, em Guðmundur prestur átti ELísabetu Jeinsdottur, sýslumanmis Wíum. Móðir Siguirðar í Njiarðvíik var íngilbjarg Sigiurðairdóttir, Eyjóiís somar frá Eyvimdarmúla í FLjóts- Míð, en Sigurður átti Boelu Jens dóttur Wíum. Voru þau Njarð- víikumhjóm að 3. og 4. að flræmd- semi frá Jems Wíuim. Aðaibjörg, móðir Bergljotar, var dóttir Metú salems bónda á Fossi í Vopna- firði, Friðrilkssomar bánda á Fossi Ármasomiar bómda á Bustaiíelli, d. 1786, Sigurðssoiniar. Bróðir Metú saleims á Possi var Jáhamimes fað ir BaloVins í Staifcbahlið, en siyst- fcim Friðrilks á Fossi voru, Metú- salem breppstjióri á Bustarfelli og Aðalbjörg. er varð hésfireyja í MöðrUidal og móðir himmar merfcu Möðnudialslbræðra eldri, Sigurðar og bræðra hans, Metúisaleims stortoa, Jéinis á Eirfksstöðum og Áfnna á Aðállbóli. Þau Gesibur og Aðalibjörg filiuittu síðan að Fossi og béldu þar góðfrœigit heimild iangan tiíima. Af bömnum þeiraa' Gests og AS- allbjargar fcomiiUiSit upp tvær systur, Beingljót og Sigrún er vaæð toon,a Stefáns myndskera Eiríifcsonar. Bar Bemglj'ót nafn"frú Bergljótar á Haliormisstað. Snemma toom, í ljiós miifcill iþrosfci' jiéirra' JFo!s'ssýsiirá,i o.g v'ár ifcvieðið 'M 'þeirrá „biiauiíteáa": „Snótiraar þar eru beatar" seg- ir í fcveðliinigi. Fólkið á Fossi var söngvið, svo sem margir aflfcomenidur sóra Jóns Brym'jólfssomiar voru og mam ég efltir Gesti syngj'andi í Hofsikirfcjiu, Vonu þaiu og Gestur og Aðattibjörg him niesitu góðsemdarbjón og toomu viða við í gððginni sinni, swo sam í uippeldi fáitæfcra barna Berigljot varð mikil sömgkona og iærði að leifca á orgei og ég he,'.d að fyrsta orgeilið, sem fcom ' Vopnarfrj'örið hafi toomið í Foss, og það var orgelið beinmar Berg- íjióitar, sem síðam varð fyrsta orgel í Hofskirfc'jiu. — Þar myndia mienn eyðirústirnar nú. — Bergljót var mieðalikoma vexti og bar vel sin,n fót, bægdiáit í framgöngu, góð- iát og glaðleg og svo vel meinit toomia, aið hún prýddi hveirt sam-' tovæmi, enda hin fríðasta fcoma j fraim efitir aldri. Árið lfl98, 18. j seipt. gehk hún að eiga Þórð frá ] 'SkjöldólfiSSitöðum Þórðarsom; bónda þar, Eirffcssomar prests í I Vallanesa, Haiörieifssomiar. Var j Þórður með mestu efnismöntium á Jökuldal og stórbóndaefni. Hafði hamin og rúmam bag á Sfcjöld- ólfisstöðum bjiá móður sinmi, Þór- dísi Eiríksdóttur og stjúpa. Jóni S. Jónssyni, er voru stór- efinia hijóin á Jötouldal fyrir alda- mót. Var það oirðfleygit að Þórð- ur ætti 100 fjár á Sfcjölldólfsstöð- um mieðam hamm var þar umigiur maðiur. Þórði fammst fljótt bronigt um sig á Fossí og fcunmii eiklbi tök á þeirri jörð. Virtist haian líitt feata ymdi á Fossi og ætlaði jiörðiinni meira en bóflegt var. Festi bainm og mjiög vom á bví, að fcomast í Sfcjöldólfisstaði, er Einar bróðir hans var prestur í Hofteigi em alsystir hams Þóra, dó 1897 og hálfsystir Þorvaldáma, dó H905, Em Þórði bruigðust þær voaiiir. Jón stjlúpi hams seMiiSfcjöld óiflsstaði H906, Eirifci SigMiSisymi, er J>ar bjo síðam. Þórðair leitaði nú fast á að toomiast friá Fossi, og árið 1©08 toeypti hanin Þorbrandsstaði 'er liggjia í Hoifsárdial, auistam ár, geiginit bæmum Teigi, sem er á miili Hofs og Bustarfeiis.. Þórð- ur gat þó etoki selt Foss og fcaiup in á Þorbramdsstöðum urðu hon- 'Um afviða, því þrátt fyrdr' stóran hoiig gerðist Þórður eigi auðsæll maður, eimda diumdiu álföllim á þeim hjónum, og sum , er., miikið var af sér að bera eins og þegáf þrjú börin þeirra hjióna. dr,uikifcniuðu í leysingatjöm á ammain í hvíta- suinmu 1010. Hefmr af þeim at- burði aldrei verið skrifað nákvæmt, sem wom- er, 'meðan Bergiljót war enm á lífi. En það þyfcjiast menra þó finma að no'tok- uð sé á þetta vikið í Heiðaharmi og svo fanmst Bergljétu sjiálfri og félisit notokuð um. En frá atburð- imuim ber að segja með fuilium sammi og mum þar lengi ýmisile'gt undiainfalla í einu og öðru sj'6nar miði. Vetorim'n 1909—10 var snjó þyngstí vetur er nokkur vissi dsemi um. Var slétt af öliu af smjó og land afskræmit aif fanin- dyngjunni. Varð fanndýpið fast- í 4 álndr á jiaínisLéttu á Fjialla nesjuim, þar sem ég get viitmað um. Mikið af þessum gaddi tófc uipp í bLáfcum um pástoa, er voru góupáskar, en brátt spillti tíð afltiur og hlóð enm meiri snjó og bélzt 9V0 ti'l hvítasumnu, en bá var áfcöf Leysimg og heitt í veðri. Þorbrandis'Staðir stamda í bvammd umdir allháium melium. Auglýsin Vátryggingaskrifstofa Sigfúsar Sighvatssonar h.f., verður lokuð alla laugardaga frá 1. maí til 1. október. Nauðsynleg afgreiðsla fyrir viðskiptavini á laugardögum eru í síma 32661. Virðingarfyllst, Vátryggingaskrífstofa Sigfúsar Sighvatssonar h.f. ¦ .gömlium ísaiLdarmienjum og eru í melUinium djépar Lægðir eftir jafca é: ísöld. Þessar lægðir voru full- ar - áf • 'sngó.- En' þegar bMnaði. •myndaðist tjörm í þeim að summ- ainiverðu, en báruiraiar á ibjlöminmi sledfatiu fönnina að niorðaraverðu 'oig gerðu þar hollbeitofct á sfcaflin- 'um. Nú böföu börmdm borðað og vitó'U niö mioita góða veðrið sem itájMifuim er títt. Sást það frá bæn 'Um Teigi, að þau Lögðu ieið síma úit á meliana, sem liggjia rótt við bæ. Gestir voru komnir á Þor- braÉiidssitöðum, sem títt var á garðd..þedrra hjóna, og setitust iþeir við spil með húsbómidá. Var einm af þeim Einar HeJgasoin, er 'Lemgi bafði búið á Þo*namdisstiöð- um og. selt Þórði jörðiima. Sagði bamin frá atburðinum og þarf ég etoki að llálta það fara milLii máLa, er niú seigi óg. Hamm var föður- broðir minn og oft í heimili for eldra mimma og mikil gredindar- imiaðiur. Um miðjan daginm var barmaminia sakmað og þótti strax eigi edmlieifcið og ýmislegt gait bor- ið til um hættu fyrir þaiu, þar sem líka Hofsá rennur fast við tón og var alimiifcil. Það war þó út á melana brátt leitað og kom filjótt í Ijós, hvað bafði gerzt. Þeir bomiu siamtíimis að tjorininini Þórður og Eimiar og æddi Þórður úit í tjíörmdma, er samstumdis reynd ist óstæð og varð Eimar að ná tl.hans. Hafði bamm Liitla stjórn á sér og hrópaði á fcomiu símia og beyrðist það tii bæjar. Fóik fór þá á stað og Bergljót á umdan og fór greditit. Hú.m sá strax, hvað í efmi var að þarma hofðu börn- im druiklkniað öll fyrir stumdiu og þuinflti búin mijög á sér að halda að safa Þórð. Eimar semdd heim eifltlr hrifium og varð að binda tvær samam tii að ná tíi barm- amina. Á meðam athugaði ELnar, bvernig slysið hefði borið að. Bpg?niin höfð|U farið úit á fömmáma miorðain við . tjiörmina og gengið nær henni, Þá bilar snjóbakki Uiiidan eámiu þeirra, en hinium virt- ist verða hvenfit við og ieiita að tdörninmi, Þá biiar emm umdam öðru þeirra, em það þriðja sýind- ist verða ráðaLaust' og bLeypur til, Líkt og það ætLaði heáim, em hættir sér þá enm of nœrri tjöm- inni og bilar bafckinn undan því. Þammdig varð etofceint þeirra til frá- sa,gnar, em þetta sögðu förin í snijómium. Börndm voru á 10. 9. og 8. ári, mj'ög gjörMieg börn og stiúltourmar fríðar. Ég sá þau við toirkjiu árið áður, er ég fermd- ist. Þau hétu Aðalbjörg, Hjördís og Gestur. Nú toomiu brífiurnar og Einar nær fLjótt til anmairrar stúlk unnar. Bergljót tófc líkið sam- stumdis og bar það heim. Stiúlik- urnar voru sértega hárprúðar og flutu réttstæðis í vatnssfcorpunni og eins og þær flytu á bárinu, sem iá í aLLar áttir edins og geisl- ar frá stjiörmu. Dremgurimn hafði sotokið og var mikil leiit að hon- um. Þetta var staðreyndin á Þor- braindisstöðum á annan í hivíta- summu, 16. maí 1010. Bergljót sýndd eimstafct þrek í sorg simmi, sem var nuedri em næstum að segja að heil sveit gæti borið. Það var smíðuð ein kista að ÖM- um börniuinium ag er jiarðsyngja sfcyidi á Hofi var Hofsá í foráttu vexti og þiurfti að ferja f6Lk og flytja toistuiiiia á ferju. Lá þá við slysi, er kistan var svo óhemituig- ur fLuitnimigur og þótti etofci tæp- ara mega standa og skelfdust margir Tekið var til við athöfn- ina, en er hefja skyldi sömeimm, féllust öllum raddir og varð hik á aitböiSndmmi. Bergljót stóð þá upp og bof söngimm, og menn sáta í kirfcju i þögulli leiðslu, eims og umdir áhrifum æðri mátt- ar. Það var eins og þessi mikla frétt væri allitaf að stæktoa Þessd atburður nafði vitastould miegin.áhritf á líf t>eirra hj'óna og mum tvisýmt. að Þórðu? hafi síð- an orðið siamur maður. Hanm kenmdi sér u,m að fara frá Fossi, og hanm hafði minmd löngum til að eigmast 'Þoribrainidsstaði á eiftir og gemgiu toaupin til baka og iþau hj'ón fluttu afitur að Fossi eftir fá ár. Þau voru baSða höfð- ingjar í báttum og héUdu fínt iheimili á Fossi. Var þrifinaður á hedmili og í firamgömgu frekast fcrafa í sveitaríiífinu. Var það eitt simm, að Kristján Guðmasom frá Grænavatni. hreppstjóri í Vopna- firði, ræddi við móður mima um þemm,an sveitarbátt. Sagði þá Kristjiám. „Hvar heldurðu, að sé finiasta beimili í VO'pnafirði?" Móðdr miím var etoki tilbúin að svara því, em Kristján sagði: „Það er á Fossi. Ég fcom eitt simm gangandi yfir Möðrudalisfjiall og Leitaði máititstaðar á Fossi. Ég varð umdramdi á þeirri fram- reiðglu. Það voru auk beidur servíettur á borði" Það hefur ver- ið 1O02--0S. Gestur og Aðallbjörg urðu bæði gömul og dvöl'diu æitáð með þeim hjómum og dóu bæði hjlá þeim. Komst Gestur yfir ní- rætt og iá í bör að síðustu. Berg- ljiót véfc efcki af sikyldumnar vegi. Þau bjióm mumu hafa eignasit 10 eða lil börm. Dóu þrjú þeirra upp- fcomim. Einiar, er drufcikmiaði í Laufási um 1029, Þóra, er átti Steiíám Stefámisson, er toenmiari var í Voipmafirði, og síðar umsj'ómar- maður Memmibaslk'óliams í RivLk og áttu þau tvo syini og Sigrúmu. Þrjú eru á llífi, Stefiáin og Jafcob á Vopnaiflirði og Sigríður, gdft í Reyfcjavík. Þórður andaðist litlu etfltir 1930 og bjó Bergiljót áfiram á Fossi mieð somum sínum, em um 1045 flLuitbu bau öl a Vopma- fjiörð og bjuggu þar í hési, sem þau mefmdu Asbyrgi. Hélt Berg- Ijót umidraverðum kröftum fram yfir níræðisaldur og hafði emm iflótaivist, er búm fél M 22. apríl þ. á. Það verður lengi uppi per- sómuiieiikd og lifsreymsLa þesisarar tooinu og það verða flLeiri em Gmmm- ar Gummarssom, sem fimma Mf í auðmum Fossd'aLs á niæábu' "tímium og faanmsfci lemgi síðam. Verður hér aö Ljúka of stuttu mili um milklLa komu og eimsitæðlá ISfis- reymsiLu. V' Benedikt Gíslason M Hoítedgi. ^elfur Laugavegi 38, Skólavörðustíg 13 MARILU P e y s u r fallegar, vandaSar. ¦— Póstsendum

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.