Tíminn - 27.08.1968, Blaðsíða 7

Tíminn - 27.08.1968, Blaðsíða 7
ÞRJÐJUÖAGUR 27. ágóst 1968. TIMINN REYKVIK í sumar hefur verið ritað mik- ið í dagblöð hér í borg um sauð hald. Flest hafa þessi skrif ein- kennzt af andúð á sauðfjárhaldi borgarbúa og jafnvel hefur skeyt um verif* beint að fjáreigendum á miður vfðeigandi hátt. í mörgum tilvikum hefur verið rætt og ritað af meira kappi en forsjá, og hafa borgarjKÖrvöldin átt drjúgan þátt í að breiða út nokkurs konar æsi- 'fregnir, sem tíðum hafa verið í ætt við óheiðarlegan áróður. Það leynist ekki þeim, er nokkuð þekkja til þessara mála að leikinn 'hafi vefiS ljótur leikur ai hálfu ' ráðamanna borgarinnar, í því 'skyni að vinna að útrýmingu sauð , f jár. Birtir hafa verið úrdrættir úr álitsgerðum varðandi sauðfjár ' hald í borgarlandinu, og er það þeim flestum sameiginlegt að vera samdar af mönnum, sem annað hvort eru haldnir kynlegu ofstæki í garð sauðkindarinnar eða búa yfir mjög takmarkaðri þekkingu til að f jalla um sltk mal. Eftir því sem borgin hefur stækk að hafa ýrnis vandamál varðandi búfjárhald skotið upp kollinum, og er slfkt alls ekki óeðlilegt, og enginn skyldi lá mönnum þótt þeir amist við ágengni sanðfjár og annarra óboðinna gesta í görð um sínum. SMk vandamál þarf að leysa án fordóma og stóryrða, það er vel gerlegt sé rétt á. málum baMið. Nokkurs misskifaiings hef nr gætt varðandi þessi mái og væri ekki úr vegi að atfonga Wutina í róttu ljósi. Sauðfé í lögsagnarumdæmi Reykjavíkur hefor farið fækfc aadi á undanförnum árum. Fyrir 'ácatug vor hér á 5. þúsund vetrar fSðraoar kindur, en í vetur sem *e*ð wra þær um 2,500. Flestir eru fjáreigendur hér eldri menn, og befur þeim farið stöðugt fækk andi, en nær engir nýir haf a bætzt 'í hdpinn. Fjáreigendur líkt og 'hestamenn hafa yndi og ánægju af að hirða sfnar skepnur, þetta er þeirra áhugamál, sem þeir sinna í frístundum. FénU er gefið inhi frá haustnóttum til vors, en þá er það flutt á afrétt, þar sem það gengur til^rétta. Fyrir kemur að fé sæki niður í þéttbýlið, þarna er um að ræða tiltölulega fáar kind ur, þar eð mestur hluti fjárins er hagvanur á afrétti. Sumir hafa haldið því fram að sauðfé sæki í garða vegna ónógra haga. Engin skynsamleg rök benda þó til að svo sé. Garðarollurnar svokölluðu eru í rauninni um flest líkar því fé, sem sækir í tún í sveitum og lítur ekki' við gróðri í úthaga, þótt nægur sé. Fjáreigendum þyk ir mjög miður, ef kindur þeirra valda skemmdum, og markir þeirra hafa það fyrir reglu að lóga slíku vandræðafé á haustin. Um mörg undanfarin ár hefur stórum fjárhæðum verið varið til vörzlu borgarlandsins fyrir ágengi búfjár. Nam sú upphæð rúmlega hálfri milljón króna á síðasta ári Engú að síður er vörzlunni mjög ábótavant og hefur það greinilega komið í ljós á síðari árum sam- fara útþenslu þéttbýlisjns. Fjáreig endur hér í borg hafa um árabil lagt til, að borgarlandið verði girt af með fjárheldri girðingu og boðizt til að taka gæzluna í sínar hendur. í fyrra var hafizt handa um girðingaframkvæmdir, og er það tvímælalaust spor í rétta átt, en ekki kemur þó sú girðing að fullum notum, þar eð hún lokar ekki af borgarlandinu. Ósk Fjáreigendafélags Reykjavík ur um að því verði fengin gæzlan í hendur hefur ekki verið tekin til greina. Nú hafa borgaryfirvöldin látið þau boð út ganga, að útrýma eigi sauðfé Reykvíkinga í haust þó með þeim undantekningum, að áfram megi stunda fjárbúskap á býlun um Gufunesi, Engi, Reynisvatni og Hólmi. Þau rök er færð fram, að með þessum aðgerðum eigi að leysa vandamálið um ágang sauð fjár og þurfi fólk ékki að óttast skemmdir á blómsturgörðum af völdum kinda um ókomin ár. Fljótt á litið virðist mörgum þetta snjallt ráð, en sé betur hugað að kemur í ljós að málið er ekki svo einfalt. Það er óvé fengjanleg staðreynd, að mikill hluti þess fjár er veldur tjóni á garðlöndum borgarbúa, er ekki eign .Reykvíkinga. Hingað .sækja kindur víða að, svo sem af Suð urnesjum, Gráfningi og úr öðrum sveitafélögum í ' nágrenni borgar- innar. Með útrýmingu sauðfjár í Reykja vík væri því enginn vandi leyst ur og enn yrði að verja stórum fjárhæðum til vörzlu borgarlands ins, eins og verið hefur. Mjög virð ist skorta á að forráðamenn borg árinnar skilji eðli málsins og skal engan undra, þótt fátt sé að gert, er megi leiða til farsællar lausn ar vandans. Ekki er þó svo, að eigi sé þar að finna menn er vilja ráða fram úr málinu á friðsam legan hátt, heldur mun það sann ast, að þeir eru kveðnir í kútinn af þeim, er sækja málið af ofur kappi og yfirgangi. Þar ræður ekki sanngirni heldur ómerkur áróður og , hótanir um valdbeit- ingu. Hefur jafnvel gengið svo langt, að alið hefur verið á ó- vild og úlfúð í garð fjáreigenda. Sá tími mun koma, er slíkir ráða menn verða að taka afleiðingum orða sinna og gerða. Með viðsýni og góðum vilja má leysa þessi mál á þann hátt að allir^ megi vel við una. Um 1960 fengu reykvískir fjar-; Olafur R. Dýrmundsson í fjárhúsi sínu í Reýkjavík eigendur landskika undir fjárhúsa byggingar við Breiðholtsveg. Á land þetta fluttust margir þeir, er urðu að víkja úr borginni vegna lítþenslu hennar: Þettaerhin svo- nefnda Fjárborg. Árið 1964 ákváðu borgaryfirvöld að úthluta fjáreig endum landi til afnota í Hólms- heiði og skyldu þeir flytja þangað með starfsemi sína. Forr^ðamenn Fjáreigendafélags Reykjavíkur áttu samnmgaviðræður við Borgar verkfræðing og aðra þá er fjölluðu um þessi mál og árangur þessa samstarfs var samningur uih leigu á landi í Hólmsheiði, sem sam- þykktur var af fulltrúum beggja aðila árið 1966. Gerður var skipu lagsuppdráttur af landinu og sett ar reglur varðandi not þess og varð það m. a. að samkomulagi að fjáreigendur flyttu aðstöðu sína í Fjárborg á þetta nýja land og virtist þá sem þarna væri merkum áfanga náð í samskiptum borgaryfirvalda og fjáreigenda í Rej'k.i'avík. Skömmu eftir undirritun samn ings dró þó ský fyrir sólu, því að borgaryfirvöld töldu sig ekki geta staðið við gerðan samning og mundu fjáreigendur ekki fá land í Hólmsheiði. Þar satnningsrofið réttlætt með því, að orðið gæti hætta á mengun vatnsbóla, ef fjár hald yrði leyft í Hólmsheiði, og LJÚSASAMLOKURNAR Heimsfrægu 6 og 12 v. 7" og 5SA" Mishverf H-framl.iós, Viðurkennd tegund. BÍI.APERUR — Fjölbreytt úrval — Sendum gégn póstkröfu um. land allt. SMYRILL Ármúla 7 — sími 12260. . málinu til stuðnings var birt jarð fræðileg álitsgerð. Að margra'áliti er samningsrofið byggt á hæpnum forsendum. Nú er það alkunna að hestamönnum var um svipað leyti úthlutað landi fyrir starfsemi sína á landi, sem samkvæmt hinni jarð fræðilegu álitsgerð telst til hins svonefnda vatnasvæðis borgarinn ar. Mætti því álykta svo, að meiri hætta stafaði af mengun vatns- bóla, þar sem sauðfé ætti i hlut. Engin skyns.amleg rök mæla þó með að svo sé málum farið, enda ekki vitað til þess að meiri hætta stafi af úrgangsefnum sauðfjár en annarra lifandi vera. Vitað er og að hrosstað og annar búfjárábúrður er víða borinn í garða á þessu svæði og ótalin eru þau bílhlöss af hrossataði, sem flutt eru í Heið mörk og notuð þar til áburðár við ræktun trjágróðurs. Þarna er greinilega ekkji allt á hreinu og ýmislegt stangast á. Mörgum er það ráðgáta, hvernig það getur staðizt með tilliti til þessa, að hrossahald og búfjárhald yfirleitt er leyft á þessu svæði óátalið, og einnig veldur það furðu, hvernig það getur samrýmzt heilbrigðri skynsemi, að sauðfjárhald er leyft á Hólmi, en Fjáreigendafélag Reykjavíkur er samt svipt rétti til að nota land þessarar sömu jarðar, þar sem slíkt er talið brjóta í bága við almeningsheill. Á þessu og öðru má sjá að ekki eru öll rök fyrir af námi sauðfjárhalds byggt á traust UÐFE0 um grunni og hin öfgafulla bar átta borgaryfirvalda gegn sauðfé og eigendum þess er í hæsta máta ódrengileg og sæmir lítt þeim er hana heyja. Á ýmsu hefur gengið um sam- skipti fjáreigenda við borgaryfir- völdin. Samstarfið var ágætt með- an verið var að leggja drög að samningi um landið í Hólmsheiði, en svo brá við eftir samningsrofið, að vægast sagt hefur verið komið mjög illa fram við fjáreigendur. Er framkoma borgaryfirvalda öll með endemum og er þar beitt eilífum hótunum og reynt að láta í það skína, að fjáreigendur séu óalandi og óferjandi og vart tald- ir til mánna. Væri ráðamönnum hollara að hafa í hug, að fjár- eigendur eru fullgildir borgarar Reykjavíkur ekki síður en þeir og eiga þá réttmætu kröfu, að um mál þeirra sé fjallað með skilningi og án öfga. Fjáreigendur eru og hafa alltaf verið fúsir til að fara samningaleiðina í þessu máli og telja, að m-eð því megi leysa þessi mál á viðunandi hátt. Þeir leggja til, að borgarlandið sé varið á- gangi búfjár mefð tryggri girðingu og þeim sé úthlutaður landskiki fyrir fjárhús sín utan þéttbýlis- ins. Ef vilji ráðam. er fyrir hendi væri því hægt að ráða fram úr þessum málum á friðsamlegan hátt eins og horfur voru á, er samið var um landið í Hólmsheiði. Það hefur vakið undrun manna, hve ólíkt afstaða borgaryfirvalda er gagnvart hestamönnum annars veg r en fjáreigendum hins vegr. Hestamönflum er veitt framtíðar aðstaða' fyrir starfsemi sína, en fjáreigendur eru ekki aðeins hund eltir og sviknir heldur einnig synj að um alla fyrirgreiðslu. Hvers eiga fjáreigéndur að gjalda? Fjáreigendur í Reykjavík sætta sig alls ekki við þann ójöfnuð og hótanir um lögregluvald, sem þeir hafa orðið að þola af hendi borg- aryfirvalda. Sú fullyrðing, að lausn vanda- málsins um ágang búfjár útheimti niðurskurð fjárins er ekki á rök- um reist og munu fjáreigendur spýrna við fótum gegn slíkum ó- rétti. Niðurskurður sauðfjár í. lögsagnarumdæmi Reykjavíkur mundi ekki leysa neitt vandamál og er það eindregin krafa fjár- eigenda svo og ýmissa annarra borgara, að mál þetta sé tekið til endurskoðunar, því að aldrei er. of seint að láta skynsemina ráða.. Svo virðist, sem borgaryfirvöldin hafi hingað til ekki verið vanda sínum vaxin, hvað viðvíkur lausn þessa vandamáls, heldur gert það mun flóknara en nauðsynlegt er. Hvers má þá vænta frá hendi slíkra manoa, þegar þörf er á lausn hinna stærri mála? Ólíklegt er að þá dugi alltaf til hótanir og ofbeldi. Ólafur R. Dýrmundsson. n SKARTGRIPIR Y/U^^lh^ 2 Modelskartgripur er gjöf sem ekki gleymist. — - SIGMAR & PALMI - Bverfisgötn 16 a. Siml 21355 og Laugav. 70. Simi 24910 f

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.