Morgunblaðið - 25.11.2001, Blaðsíða 11

ÞAÐ AÐ borða er fyrir mörgum fé-
lagsleg athöfn. Það er vitanlega
notalegt að gæða sér á girnilegum
réttum í góðra vina hópi, en þá er
ekki þar með sagt að það sé eina leið-
in til að upplifa málsverð sem full-
nægir skynfærunum út frá fé-
lagsfræði-, næringarfræði- og
fagurfræðilegu sjónarmiði.
Þeir sem búa einir og elda einung-
is fyrir sig sjálfa kvarta gjarnan yfir
því að það sé svo óhagkvæmt að elda
fyrir einn að það borgi sig varla og
betra sé að kaupa tilbúinn hraðfryst-
an rétt eða pítsu en að hafa fyrir því
að elda eitthvað upp úr matreiðslu-
bók (þarf alltaf að deila a.m.k. með
tveimur og samt er alltaf afgangur
sem endar iðulega í undirskál vafinni
í plastpoka og þar næst í ruslinu).
Einsetukokkurinn
Eldamennska „einsetukokksins“
er yfirleitt frekar einföld og fljótleg,
hann hefur oftast nær öðrum hnöpp-
um að hneppa eða veit ekki betur.
Það eru gjarnan 3–4 réttir á mat-
seðlinum að staðaldri og inn á milli
er pöntuð pítsa eða farið á Bæjarins
bestu. Nú er talað almennt og auð-
vitað finnast listakokkar og matgæð-
ingar á meðal einbúa sem láta ein-
veruna ekki aftra sér frá því að elda
ofan í sig ólíkustu eðalrétti.
Einsetukokkurinn kaupir oft raf-
magnstæki í eldhúsið án þess að
velta almennilega fyrir sér notagildi
þeirra. Eitt af höfuðeinkennum eld-
húss hans er lítill ísskápur með frysti
sem er langt frá því að þjóna æski-
legu hlutverki sínu. Stórt frystihólf
er hins vegar einmitt það sem gerir
gæfumuninn hvað varðar þægindi í
eldamennsku einbúans og reyndar
allra sem vilja skipuleggja matartil-
búning sinn á sem bestan hátt. Það
er upplagt að birgja sig upp af alls
kyns góðgæti og geyma í frystinum
og eiga til taks, en þurfa ekki að
hlaupa upp til handa og fóta í hvert
skipti sem á að matbúa. Smærri raf-
magnseldhústæki eru umræddum
hópi oft á tíðum mjög framandi fyr-
irbæri. Þau virðast mörg hver hafa
mikið notagildi, en eru oft á tíðum
einungis einhvers konar mis-
skemmtileg leikföng, sem létta
manni síður en svo lífið við elda-
mennskuna. Þau (ásamt reyndar
þeim sem hafa meira notagildi) enda
ósjaldan lífdaga sína í skúmaskoti
óaðgengilegasta eldhússkápsins.
Það eru hins vegar nokkur raf-
magnsheimilistæki, sem vissulega
þarf að þrífa, en eru þess virði að
hafa við höndina því þau eru miklir
gleðigjafar og létta eldamennskuna.
Þessi frómu tæki eru: matvinnsluvél,
brauðrist, safapressa (bæði sú fyrir
sítrusávextina og einnig miðflótta-
aflspressa, sem notuð er fyrir hart
grænmeti og ávexti) og örbylgjuofn.
Allt byrjar í búrinu…
Sá sem hefur einungis fyrir sjálf-
um sér að sjá er gjarnari á að gleyma
að kaupa í matinn en sá sem þarf að
fæða fjölskyldu sína að auki. Sá sem
býr einn gerir sér grein fyrir þessu
og birgir sig því gjarnan upp af mat-
vöru með mikið geymsluþol, t.d.
ýmsum dósamat. Mun skynsamlegra
er að koma sér upp einhvers konar
grunnmatarforða, þannig að þótt
ekkert sé til í kotinu sé alltaf hægt að
elda seðjandi og holla máltíð. Slíkur
hráefnagrunnur er eftirfarandi: salt,
ólífuolía, vínedik, smjör, hvítlaukur
og laukur (bæði ferskur og í duft-
formi), hvítur pipar, kanell, múskat,
þurrkuð steinselja, þurrkuð basilíka,
kapers, lárviðarlauf, fennelfræ,
þurrkuð mynta, rauður pipar, þurrk-
aður, kjötkraftur, hveiti, túba með
tómatkrafti, sinnep, paprikuduft,
tabascosósa, sojasósa, kex, rasp,
grana- eða parmesanostur, hrís-
grjón og pasta. Þegar ekkert virðist
til í kotinu (að því gefnu að fyrrtald-
ar birgðir séu fyrir hendi) er t.d.
hægt að laga eftirfarandi pastasósu:
Uppskriftin er vitanlega fyrir
einn:
rífleg smjörklípa
nokkrir saffranþræðir
hálf tsk hveiti
hnífsoddur laukduft
2 msk rifinn parmesanostur
Hitið smjör, saffran og hveiti sam-
an á pönnu og blandið vel saman.
Bætið laukduftinu út í pastavatnið.
Sjóðið pastað „al dente“, sigtið og
blandið saman við smjörblönduna.
Stráið parmesan yfir.
Afgangakrásir
Þó að fyllstu varkárni sé gætt
varðandi uppskriftastærð þegar eld-
að er fyrir einn er alltaf eitthvað af-
gangs. Ein ástæðan er að umbúðir
stórmarkaða utan um ýmsa matvöru
eru miðaðar við vísitölufjölskylduna,
en ekki einstaklinginn. Þannig hugs-
ar sá sem eldar fyrir sjálfan sig með
sér að það sé eins gott að klára það
sem í pakkanum er til að láta það
sem eftir er ekki fara til spillis. Önn-
ur ástæða er að þegar maður eldar af
fingrum fram er hugurinn ekki endi-
lega bundinn við eitthvert ákveðið
magn, maður slurkar hinu og þessu
að geðþótta út á pönnuna og situr
svo e.t.v. eftir með magn sem nægja
myndi fyrir heilan saumaklúbb.
Það er alltaf leiðinlegt að henda
mat og mjög æskilegt allra hluta
vegna að vera nýtinn. Það kemur
einnig oft skemmtilega á óvart hve
afgangar geta bragðast vel, séu þeir
settir í annað samhengi og hresstir
við á réttan hátt eftir ísskápsdvölina.
Oft er afgangur bæði af pasta- og
hrísgrjónaréttum. Hugmyndir til að
nýta pasta- og hrísgrjónaafganga
eru eftirfarandi:
STEIKT PASTA OG
RISOTTO
Skerið pastaafganga í 2–3 cm bita og
hrærið 1–2 eggjum saman við (fer
eftir hve mikill afgangur er) ásamt
salti, pipar og rifnum parmesan- eða
granaosti og hálfri msk. af brauð-
raspi. Blandið öllu vel saman. Hitið
olíu á pönnu sem ekki festist við og
hellið blöndunni í pönnuna. Gætið
þess að hitinn sé ekki of hár og
pastaeggjakakan festist við. Þegar
yfirborð kökunnar er orðið sam-
hangandi (ekki samt þurrt), færið
hana þá upp á disk, setjið smáolíu
aftur á pönnuna og steikið á hinni
hliðinni þar til sú hlið hefur einnig
fengið á sig fallega gylltan lit. Svipað
má gera úr risottorétti sem ekki hef-
ur tekist að klára. Þá eru einfaldlega
búnir til litlir flatir klattar úr ris-
ottóinu og þeir steiktir í ólífuolíu þar
til þeir eru stökkir og hafa fengið á
sig fallega gulbrúnan lit. Stráið par-
mesanosti yfir.
Piparsveinakrísan leyst
Hver kannast ekki við að ætla að
fara að búa eitthvað til en það vantar
þrjú hráefni í uppskriftina eða að
það sem til er í kotinu er svo ósam-
stætt að ekki virðist vinnandi vegur
að koma því heim og saman í einn og
sama réttinn? Hvað gerir pipar-
sveinninn t.d. þegar það eina sem til
er í eldhússkápnum er salathöfuð,
vodkaflaska, epli og sítróna? Svarið
er einfalt: Þetta salat!
Þvoið salathöfuðið og tætið eða
skerið í hæfilega breiða strimla.
Bætið fínt sneiddum eplasneiðum
saman við ásamt örlitlu af majoram
(ef kryddbankinn býður svo). Kreist-
ið safa úr ½–1 sítrónu yfir, saltið og
vökvið með vodkanum og smádreitli
af ólífuolíu. Blandið vel saman.
Eldað fyrir einn
Morgunblaðið/Áslaug Snorradóttir
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 25. NÓVEMBER 2001 B 11
Faxafeni 5 • 108 Reykjavík • Sími 588 8477 • betrabak@betrabak.is • www.betrabak.is
w
w
w
.d
es
ig
n.
is
©
20
01
Vertu viss um að gæðin nái í gegn.
• 2 x 50.000 NW Power lyftimótorar.
• 3 nuddmótorar með 7 nuddkerfum.
• Öryggisbúnaður á nuddmótorum.
• Loftfjarstýring.
• Rennur til baka við lyftingu baks.
• Sér koddastilling.
• 10 ára ábyrgð á rafhlutum.
Jólatilboð á stillanlegum rúmum með heilsudýnum
Gravity Zero Super
Sælkerar á sunnudegi
Steingrímur Sigurgeirsson Álfheiður Hanna Friðriksdóttir Áslaug Snorradóttir