Morgunblaðið - 05.04.2004, Síða 16

LISTIR
16 MÁNUDAGUR 5. APRÍL 2004 MORGUNBLAÐIÐ
Ný þýsk-íslensk / íslensk-þýsk
orðabók eftir Steinar Matthíasson
BÓKAÚTGÁFA
BRAUTARHOLTI 8 • 105 REYKJAVÍK
SÍMI 562 3370 • FAX 562 3497 • idnu@idnu.is
„MÉR fannst orð-
ið brýnt að nem-
endur í þýsku
fengju nýja hand-
hæga orðabók sem
hefði nýjan orða-
forða og væri lög-
uð að nýrri þýskri
stafsetningu,“ seg-
ir Steinar Matt-
híasson, höfundur
nýútkominnar
Þýsk-íslenskrar
orðabókar sem
Iðnú hefur gefið
út. Steinar hefur
kennt þýsku við
Tækniháskólann
undanfarin ár en
stundað þýsku-
kennsku við fram-
haldsskóla frá
1974.
Steinar segir að
bókin sé hugsuð til
notkunar af nem-
endum framhalds-
skóla og fyrir allan
almenning. „Mat
mitt byggðist að
mestu á reynslu
minni af þýsku-
kennslu í íslensk-
um framhaldsskól-
um, mér fannst ég
vita nokkuð um
það hvaða orðaforði væri nauðsyn-
legur. Ég vildi ekki heldur hafa bók-
ina of stóra eða of dýra í byrjun. En
þetta er ekki orðabók sem nýtist
þeim sem eru að lesa þunga bók-
menntatexta eða mjög sérhæfða
texta.“
Að sögn Steinars er þýsk-íslenski
hluti orðabókarinnar talsvert yfir-
gripsmeiri og ítarlegri en íslensk-
þýski hlutinn enda þörfin brýnni fyr-
ir hið fyrrnefnda. „Í þýsk-íslenska
hlutanum eru gefnar upplýsingar
um orðflokk, kyn og kenniföll nafn-
orða, kennimyndir sagna og fallstýr-
ingu. Ennfremur stigbreytingu lýs-
ingarorða þar sem ástæða þótti til,
svo og fallstýringu forsetninga. Síð-
an er gefin íslensk þýðing orðsins og
við þau flest skýr dæmi um notkun. Í
sumum tilvikum einnig samheiti eða
andheiti. Í nokkrum tilvikum er get-
ið um staðbundna notkun orðsins,
s.s. í Austurríki og Sviss. Í íslenska
hlutanum eru gefnar upplýsingar
um orðflokk, kyn og kenniföll nafn-
orða og kennimyndir sagna. Einnig
stigbreytingu lýsingaorða og fall-
stýringu forsetninga. Síðan er gefin
ein merking eða fleiri. Í þessum
hluta eru hins vegar engin dæmi.
Var það m.a.a gert til að minnka um-
fang verksins, en einnig er Íslensk-
þýsk orðabók eftir Björn Ellertsson í
fullu gildi þó að hún noti eldri staf-
setningu.“
Steinar segir að tilraunaútgáfa af
orðabókinni hafi verið í notkun frá
árinu 2000 og gefið góða raun og því
hafi hann haft samband við útgef-
endur um útgáfu orðabókarinnar.
„Iðnú tók strax vel í þá hugmynd
að þetta ætti að vera bók fyrir nem-
endur í þýskunámi ekki síst þá sem
stunda nám í grunnskóla og fram-
haldsskóla. Ég hef einnig haft spurn-
ir af því að þýskir stúdentar sem
leggja stund á íslenskunám hafi haft
not af orðabókinni og nýja útgáfan á
eflaust eftir að nýtast enn betur.“
Öflug námsbókaútgáfa Iðnú
„Iðnú er sennilega eitt af minnst
þekktu forlögum á Íslandi þótt það
sé engu að síður orðið 55 ára gam-
alt,“ segir Erling Erlingsson, fram-
kvæmdastjóri Iðnú. „Þetta hét áður
Iðnskólaútgáfan en heitir núna Iðnú
og að baki okkur stendur sjálfseign-
arstofnunin Iðnmennt sem stofnuð
var 1999 af samtökum iðnmennta-
skólanna. Auk forlagsins rekum við
tvær bókaverslanir, aðra í Iðnskól-
anum og hina í Brautarholti 8. Í allt
starfa hér 11 manns svo þetta er ekki
ýkja stórt í sniðum.“
Erling segir hlutverk útgáfunnar
vera námsbókaútgáfu fyrir fram-
haldsskólana. „Á þessum tíma höfum
við gefið út mörg hundruð titla af alls
kyns kennslubókum og sinnum jafnt
útgáfu fyrir fjölmenn og fámenn fög.
Við höfum gefið út bækur fyrir fög
þar sem er allt niður í 5 nemendur á
ári. Að einhverju leyti er þetta því
hugsjónastarf en síðan gefum við út
stærri verk einsog t.d. Þýsk-íslensku
orðabókina og notum hagnaðinn af
þeirri útgáfu til að gefa út aðrar
bækur sem við munum aldrei hagn-
ast á.
Við vinnum einnig mikið með þeim
aðilum sem koma að verkmenntun
og eru úti á vinnumarkaðnum, s.s.
Samtökum iðnaðarins og reynum að
vera virk á þeim vettvangi við skipu-
lag ráðstefna og funda og upplýs-
ingagjöf af ýmsu tagi.“
Brýnt að fá
nýja þýsk-ís-
lenska orðabók
Morgunblaðið/Ásdís
Steinar Matthíasson með nýju þýsku orðabókina.
KONUR eru atkvæðamiklar á
sýningarvettvangi á Akureyri
þessa dagana, alls tæplega 200
talsins. Stærstur hluti þeirra er á
sýningunni Allar heimsins konur í
Listasafni Akureyrar; pakkasýn-
ingu sem runnin er undan rifjum
Claudiu Demonte sem ferðaðist til
rúmlega 75 ríkja til að skoða
myndlist, hvernig hún er gerð og
hver býr hana til, eins og segir í
sýningarskrá. Í kjölfarið kviknaði
sú hugmynd að leggja spurn-
inguna: Hvaða ímynd táknar konu?
fyrir eina listakonu í hverju landi á
jörðinni og biðja þær að skapa
listaverk sem túlkaði grundvallar-
eiginleika konunnar. Fyrir þessu
framtaki Demonte er ekki annað
hægt en að taka ofan.
Verkin, sem öll eru svipaðrar
stærðar, eru hengd upp í beina línu
sem teygir sig allan hringinn eftir
öllum veggjum tveggja stærstu
sala safnsins. Undir hverri mynd
eru bæði upplýsingar um listakon-
una og verkið, sem og upplýsingar
um heimaland listakonunnar, svo
sem stærð og íbúafjölda.
Þannig er sýningin ekki einungis
listasýning, heldur mannfræði og
landafræði í bland, sem gerir sýn-
inguna að kjörinni skólasýningu
þar sem nemendur fá margt fyrir
sinn snúð, fá að gægjast inn um lít-
inn glugga á nær öllum löndum
heims.
Á sýningunni er fólk meira að
segja hvatt til þess að kynna sér
verkin nánar með því að taka þátt í
spurningakeppni en í verðlaun eru
framandi myndverk, ekta mithila-
málverk, eins og þau kallast, í boði
pokasjóðs, sem styrkir sýninguna.
Sýningin er enn ein í röð sýninga
listasafnsins þar sem gestum eru
birtar myndir úr fjarlægum heims-
hornum og bera vitni um áhuga
safnstjórans á að mennta og upp-
fræða Akureyringa, sýna þeim
heiminn og hans margbreytileik.
Jafnframt má túlka áhuga safn-
stjórans sem svo að hann telji
myndlist vera miðil sem sé gagn-
legur til túlkunar á samtímanum.
„Kynjasýningar“ eins og þessi
eru ekki óþekktar hér á landi. Til
dæmis var haldin sjálfsmyndasýn-
ing karlmanna á Mokka um árið og
í Gerðarsafni var haldin sýningin
Karlmannsímyndin, þar sem karl-
menn fjölluðu um ímynd karla.
En hvað eru konur að pæla? Það
er ýmislegt ef tekið er mið af þess-
ari sýningu. Konur endurspegla í
myndum sínum sitt nánasta um-
hverfi. Afrísku listakonurnar gera
gjarnan myndir af konum að gegna
daglegum störfum. Konan birtist
sem fangi í myndum fleiri en einn-
ar múslimskrar listakonu, til dæm-
is bak við rimla.
Stríðsátök blandast inn í mynd-
irnar; kúveiska listakonan fjallar
um menn sem voru teknir gíslar í
fyrra Íraksstríði og afganska kon-
an fjallar um eymdarlíf kvenna
undir harðstjórn Talibana fyrir
innrás Bandaríkjamanna í landið.
Út frá myndlistarlegu sjónar-
horni eru verkin á sýningunni al-
mennt ekki neitt sérstaklega at-
hyglisverð. Verk norsku
listakonunnar, þeirrar svissnesku
og þeirrar frá San Marino standa
þó upp úr auk einkar athyglisverðs
verks frá Bangladesh. Þar hittir
listakonan naglann rækilega á höf-
uðið þegar hún sýnir siðmenn-
inguna spretta úr legi konunnar.
Þá hafði ég mjög gaman af næsta
ólögulegum vefnaði frá Tadsjikis-
tan.
Það er ekki hægt annað en minn-
ast á fulltrúa Íslands á sýningunni,
Soffíu Sæmundsdóttur. Verk henn-
ar skarta fígúru í rauðum einkenn-
isbúningi sem hálfhallar undir flatt
úti í náttúrunni og á höfði hennar
er fugl. Soffía segir: „Fuglinn er
eins og kona vegna þess að hann
táknar þrótt og eilífð, en jafnframt
friðsæld.“
Konur heimsins vinna erfiðis-
vinnu, þær eignast börn, spila á
flautu, þjást, gleðjast, vernda og
eru frjósamar, þær eru líka sterkar
en óttaslegnar um leið, ef eitthvað
er að marka þessa um margt fróð-
legu sýningu.
Konur
MYNDLIST
Listasafn Akureyrar
Opið alla daga nema mánudaga
frá kl. 12–17.
Til 9. apríl
ÝMSIR LISTAMENN
Þóroddur Bjarnason
Morgunblaðið/Kristján
Verk eftir Dewaki Timsina frá Bútan
á sýningunni Allar heimsins konur.
EGILL Friðleifsson kórstjóri hlaut
á dögunum sérstaka viðurkenningu
Menningar- og ferðamálanefndar
Hafnarfjarðarbæjar fyrir áratuga
ötult starf í menningar- og listalífi
Hafnarfjarðar. Egill hefur verið kór-
stjóri Kórs Öldutúnsskóla frá stofn-
un eða frá 1965 og undir hans leið-
sögn hefur kórinn borið hróður
Hafnarfjarðar víða um lönd og álfur.
Þá hefur Egill verið virkur í menn-
ingarlífi bæjarins almennt og skipu-
lagt marga fjölsótta viðburði.
Egill Friðleifs-
son kórstjóri
hlýtur viður-
kenningu
Morgunblaðið/Sverrir
Egill Friðleifsson og Símon Jón Jó-
hannsson, formaður menningar- og
ferðamálanefndar Hafnafjarðar.
LHÍ í Laugarnesi kl. 12.30 Bryn-
hildur Þorgeirsdóttur fjallar m.a.
um verk sín. Brynhildur er fædd
1955. Hún útskrifaðist frá MHÍ og
stundaði framhaldsnám í Hollandi
og Bandaríkjunum, lauk mast-
ersnámi 1982. Hún hefur starfað
sem myndlistarmaður í 22 ár, þar
af sex ár í New York og hefur að-
allega fengist við skúlptúr sem hún
vinnur í steypu og gler.
Í DAG

Sjá einnig Staður og stund á mbl.is