Morgunblaðið - 05.04.2004, Blaðsíða 17

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 5. APRÍL 2004 17
Skeifan 2 - 108 Reykjavík - S. 530 5900
poulsen@poulsen.is - www.poulsen.is
Vírnet
ÚTLIT hljómlistarmanna hefur
jafnan þótt litlu skipta í tónleikaum-
fjöllun, og er það vel, hér á „öld aug-
ans“ og almennrar yfirborðs-
mennsku sem undirritaður hefur
verið seinþreyttur til að úthúða. Von-
andi fyrirgefst honum því að gera
undantekningu á góðri reglu og játa
hvað ungverska dúóið í Salnum á
mánudag virtist í fljótu bragði líkjast
tveim félögum sem aldrei urðu vegna
óbrúanlegs tímamunar, Itzhak Perl-
man og Franz Liszt, báðum stöddum
um þrítugt.
Tilviljun? Sjálfsagt. En varla með
öllu óþarft aukaatriði. Því satt að
segja var ekki laust við að framkoma
Ungverjanna og leikstíll minnti
pinku þann á þessa frægu músík-
jöfra, þ.e. fiðlusnillinginn núlifandi
og (eftir því sem frásagnir herma)
tónskáldið látna. Sum sé ofurlítið
dæmi um sjónræn aukaáhrif á list
eyrans sem við og við krydda upp-
lifun tónleikagesta. Hitt var aftur á
móti á tæru að piltarnir gátu fyllilega
bjargað sér án aðfenginnar ímyndar.
Því spilamennskan – alveg burtséð
frá einstaka fettukæk og „show biz“
stælum fyrir galleríið – var nefnilega
hafin yfir allan vafa.
Dúóið kvað nú á leið vestur um haf
að leika í Carnegie Hall í New York,
og voru því kannski að prufukeyra
sitthvað sem þeir höfðu fram að
færa, sýnilegt sem ósýnilegt. Ljóst
er að a.m.k. Barnabás Kelemen (f.
1978) hefur fyrirtaks forkynningu í
veganesti sem 1. verðlaunahafi Ind-
ianapolis-fiðlukeppninnar 2002, og
ekki verra verkfæri í höndum en
Stradívaríusarfiðlu Gingolds, hins
nafntogaða kennara við Indianahá-
skóla sem kenndi einnig Joshua Bell.
Af tíu fiðlusónötum Beethovens er
nr. 2 í c-moll úr Op. 30 þrennunni (til-
einkaðri Alexander Rússakeisara)
einhver sú alskemmtilegasta. Og
ekki dró flutningurinn úr. Strax í
fyrsta þætti mátti höndla heims-
klassann, og hvað spilaöryggið varð-
ar gat maður slakað á þegar eftir
fyrstu tvo taktana. Hitt var að vísu
umdeilanlegra hversu hratt Adagioið
(II) var tekið, þ.e.a.s. hátt í allegretto
og að virtist sumpart í hálfkæringi.
Þá trufluðu kenjóttu rúbatóin í
Scherzóinu fyrir manni danssveifl-
una með óþörfu innskotsdaðri. Fí-
nallinn var hins vegar þróttmikill við
hæfi og spiltæknin stórglæsileg.
Ekki veitti heldur af henni í firna-
erfiðu fjórþættu sónötu Bartóks fyr-
ir undirleikslausa fiðlu handa Yehudi
Menuhin (1944) sem engu að síður
lék í höndum Kelemens er hvergi
virtist þurfa að hafa áhyggjur af mý-
grút fingurbrjóta, heldur gat ein-
beitt sér að músíkinni. Kannski eft-
irminnilegast í hinni fínlegu Melodiu
(III) sem söng eins og næturgali allt
niður í ppppp-hvísl á flaututónum.
Síðust hinna þriggja fiðlusónatna
Brahms, Op. 108 í d-moll, gerir ótæp-
ar kröfur um víðfeðma og þroskaða
túlkun. Var að því leyti engin æsku-
brek að finna á leik þeirra félaga, er
hljómaði eins og allt væri klappað og
klárt undir varanlega hljóðritun. Sat
þar margt eftir, kannski ekki sízt
ástríðufull tvíröddun fiðlarans í Ad-
agio-þættinum (II). Mikil og glæsi-
leg snerpa var yfir tónrænni upp-
hafningu Bartóks á ungversku
sveitabrúðkaupi, Rapsódíu nr. 2, er
ber czardas-kaflaheitin Lassú og
Friss og skaut frussandi púðurkerl-
ingum í allar áttir úr hnífsamtaka
leik félaganna. Áheyrendur voru nú
farnir að hitna fyrir alvöru, og því
ekki nema eðlilegt að svara stand-
andi hyllingu þeirra með annarri
flugeldasýningu sem aukanúmer, Sí-
gaunavísum Sarasates, sem hleypti
öllu á annan enda með safaríku leg-
atói og gneistandi bogfimi.
Svona heimsóknir er einmitt það
sem vantar hvað mest í afskekkta
tónlistarlífi hjarans, og ber að þakka
Salnum fyrir kærkomið framtak.
Vonandi verður meira af slíku.
„Buxnameyjar og blómasendlar“
var fyrirsögn hádegistóleika Ís-
lenzku óperunnar á þriðjudag. Ein-
hvern veginn ekki jafnsláandi og sú
er vera átti á tónleikunum 25. nóv-
ember í fyrra („Uxahali í hádeginu“)
er breyttust vegna veikinda í vínar
(óperettu)brauðstónleika. En nú var
loks komið að upphaflegu gerðinni,
örfáum sýnishornum úr risavaxinnni
gamanóperu Richards Strauss,
Rósariddaranum (= „Der Rosen-
kavalier“, svo ókunnugir haldi ekki
að um miðaldaumhverfi sé að ræða).
Lét Davíð Ólafsson búffobassi í það
skína að verkið gæti kannski ratað
hingað á fjalir í heild eftir 3–4 ár.
Þ.e.a.s. þegar (og ef) tekst að læra
söngritið utanbókar.
Það var galli á annars skemmti-
legum og vel sóttum hádegistónleik-
um að textaskjávarpinn skyldi ekki
ráða við hópsöngssenurnar. Fór því
margt góðsmælkið, þrátt fyrir ágæt-
ar munnlegar kynningar á milli at-
riða, fyrir lítið, nema hjá þeim er
þekktu óperuna eins og rassvasann á
sér.
Hulda Björk Garðarsdóttir sá um
tæpan meiripart prógrammsins. Af
stökum lögum utan óperunnar söng
hún tvö úr Op. 27 við ljóð Mackays,
Heimliche Aufforderung, Morgen!
(þar sem heiðkyrrð textans hefði
verið gráupplögð fyrir slétta brjóst-
tónabeitingu) og hið – fyrir Strauss –
óvenjueinfalda og einlæga Du mein-
es Herzens Krönelein úr Op. 21, er
tókst mjög vel.
Rabbsöngur Huldu, Davíðs og
Ólafs Kjartans í Morgunmóttökuat-
riðinu (I) var fyndinn, og háskalegu
hánótur tenórsins í Söngvarasen-
unni (I) með Davíð og Ólafi voru
furðuóþvingaðar hjá Garðari Thór
miðað við enga undangengna upphit-
un. Lokaatriðið, úr R. II við velkunn-
an sæluvímuvals hljómsveitar úr
liprum höndum Kurts Kopeckys við
flygilinn, sungu Sesselja Kristjáns-
dóttir og Davíð með kímniblendnum
þokka, þó að löngu söngpásurnar
virtust gera ráð fyrir virkari sjónleik
en raun bar vitni.
Ungversk flugeldasýning
Ríkarður Ö. Pálsson
TÓNLIST
Salurinn
Verk eftir Ravel, Bartók, Schubert og
Brahms. Barnabás Kelemen fiðla, Gerg-
ely Bogányi píanó. Mánudaginn 29. marz
kl. 20.
KAMMERTÓNLEIKAR
Íslenzka óperan
R. Strauss: atriði úr Rósariddaranum auk
stakra sönglaga. Hulda Björk Garð-
arsdóttir sópran, Sesselja Kristjánsdóttir
mezzósópran, Garðar Thór Cortes tenór,
Ólafur Kjartan Sigurðarson barýtón og
Davíð Ólafsson bassi. Píanó: Kurt Kop-
ecky. Þriðjudaginn 30. marz kl. 12:15.
ÓPERUTÓNLEIKAR
www.thumalina.is