Morgunblaðið - 05.04.2004, Side 28

MINNINGAR
28 MÁNUDAGUR 5. APRÍL 2004 MORGUNBLAÐIÐ
Við Sólgötu á Ísafirði
árið 1922 fæddust tvær
stelpur með tveggja
mánaða millibili. Önnur
var Fjóla á Sólgötu 5
og hin var ég á Sólgötu 7. Fjóla bjó í
húsi sem var nefnt Halldórshús eftir
afa hennar þar bjó hún með mömmu
sinni, móðursystrunum Áróru og
Möggu og afa sínum og ömmu. Við
vorum ekki háar í loftinu þegar sam-
skipti okkar hófust sem strax þróað-
ist upp í vináttu sem átti eftir að end-
ast ævina út. Halldórshús var í mörg
ár sem mitt annað heimili og alltaf
fann ég mig velkomna þar. Þetta var
menningarheimili, fjölskyldan var
drifkrafturinn í leiklistarlífi bæjar-
ins og tónlist og listir almennt í há-
vegum hafðar. Vinátta okkar Fjólu
veitti mér ótal tækifæri sem annars
hefðu ekki boðist mér og fyrir það er
ég þakklát. Ég fékk að fljóta með á
leikæfingar og sýningar, í skógar-
ferðir og fleira sem fjölskyldan stóð
fyrir. Í Halldórshúsi var til dæmis
mikið spilað á spil, nokkuð sem tíðk-
aðist ekki á mínu heimili nema
kannski á jólum.
Fjóla var heilsteyptur og sterkur
persónuleiki sem gott var að þekkja.
Hún var glaðlynd og með einstak-
lega fallegt bros. Hún var góðgjörn
en ákveðin og með sterka réttlæt-
iskennd. Hún var mikill fagurkeri,
listræn og rík af hæfileikum á því
sviði. Heimur bernskunnar var stór í
okkar huga. Við Sólgötu voru tvö
samkomuhús, húsmæðraskóli,
prentsmiðja, frystihús og kirkjan og
kirkjugarðurinn var beint fyrir aftan
húsin okkar. Heill ævintýraheimur
fyrir börn. Við lékum okkur saman
öllum stundum. Uppi á háalofti í
Halldórshúsi í búinu hennar að öllu
fágæta dótinu sem hún átti, fórum
niður í fjöru að tína sjóslípuð gler og
annað fínirí sem við bárum í búið
okkar og stóðum fyrir jarðarförum
látinna fugla með tilheyrandi messu-
gjörðum. Fjóla var alltaf sérstaklega
fallega klædd og fékk meira en flest
börn í bænum á þeim tíma, bæði af
dóti, fötum og tækifærum enda var
hún eina barnið á heimilinu. Aldrei
var hún nísk á sitt og deildi sínu hik-
laust með öðrum. Þannig var hún
alla tíð. Fjóla fór snemma að læra á
píanó og æfði sig samviskusamlega.
Hún lagði píanóleikinn aldrei á hill-
una og var mikill tónlistarunnandi
alla tíð. Halldóra mamma hennar var
ærleg og góð kona, minningin um
hana er sterk. Hún var lærður ljós-
myndari og vann á Simson ljós-
FJÓLA
SIGMUNDSDÓTTIR
✝ Fjóla Sigmunds-dóttir fæddist á
Ísafirði 30. apríl
1922. Hún lést á
Landspítalanum við
Hringbraut föstu-
daginn 27. febrúar
síðastliðinn og var
útför hennar gerð
frá Fossvogskirkju
10. mars.
myndastofunni á Ísa-
firði. Hún var mér
sérstaklega velviljuð,
fylgdist með mér af
áhuga og réð mér oft
heilt. Hún ól Fjólu fal-
lega upp og þótt Fjóla
fengi meira en flest
börn gætti hún þess að
hún spilltist ekki og
lærði á sanna mann-
kosti og gildi vinátt-
unnar. Við Fjóla héld-
umst samtíða á Ísafirði
okkar æsku og ung-
lingsár, síðan tóku við
fullorðinsárin. Fjóla
lærði til meistara í hárgreiðslu, flutti
til Reykjavíkur og stofnaði hár-
greiðslustofuna Pírólu. Ég heyrði
nokkra lærlinga hennar rifja það
upp að Fjóla hefði ekki bara kennt
þeim hárgreiðslu á sínum tíma, held-
ur líka tekið þær í menningarlegt
uppeldi. Hún lagði ekki síður áherslu
á að þær auðguðu anda sinn og
kenndi þeim að meta tónlist og aðrar
fagrar listir. Síðan giftist hún Hall-
dóri Péturssyni, teiknara og listmál-
ara. Þau eignuðust þrjú börn sem öll
komust vel til manns og áttu líflegt
og fallegt heimili. Ég flutti líka ung
til Reykjavíkur, stofnaði heimili og
eignaðist stóra fjölskyldu sem tók
tíma minn allan. Annríki daganna
aftraði okkur frá því að hittast jafn-
oft og við hefðum kosið en alltaf
fylgdumst við vel hvor með annarri
og vorum til staðar fyrir hvor aðra
þegar á þurfti að halda. Þegar ég
frétti um andlát Fjólu var slegið á
djúpan streng í hjarta mínu, streng
sem nær allt aftur til minna fyrstu
minninga. Ég gerði mér þá svo ljós-
lega grein fyrir dýpt vináttu okkar
og hve stóran sess hún átti í hjarta
mínu. Ég á margar dýrmætar minn-
ingar frá æskuárunum á Ísafirði,
bæði af fólki og atburðum. Fjóla,
mamma hennar og fjölskyldan öll í
Halldórshúsi eiga ekki minnstan
þátt þar í. Ég á ljósmynd sem Hall-
dóra, móðir Fjólu, tók af okkur þeg-
ar við vorum fimm til sex ára. Fjóla í
upphlut með skotthúfu, ég í skokk og
dálítið feimin, báðar með dreyminn
svip horfandi framhjá myndavélinni
eins og fram í ókominn tíma. Þessa
mynd hef ég geymt vel alla tíð og er
hún mér kærari en margir aðrir
hlutir sem ég á.
Ég kveð þig, kæra vinkona, með
þakklæti fyrir ævilanga vináttu og
tryggð, minningin lifir á besta stað,
Guð blessi þig. Börnin þín og fjöl-
skyldur þeirra bið ég Guð að styrkja
í sorginni.
Þín vinkona
Kristín Kristjáns.
Missagt er í minningargrein um
Fjólu að þau Halldór hafi sungið
saman í Þjóðleikhúskórnum. Hið
rétta er að þau sungu saman í Tón-
listarfélagskórnum. Beðist er vel-
virðingar á þessu.
Víðerni landsins
hýsir náttúrperlurnar
og þar flýgur haförn-
inn fugla hæst í hásal
vinda, þegar aðrir sér
það láta lynda að leika syngja kvaka
og synda eins og segir í kvæðinu.
Veturliði var eins og haförninn, sveif
hæst í lífsstemmningunni óbeislaður
og frjáls, gull af manni, listamaður
frá toppi til táar. Það var svo magn-
að hvernig Veturliði lifði sig inn í
það sem hann var að fást við, lék á
als oddi þegar hann var að brjóta til
mergjar spurningar lífsgátunnar og
hann gat alltaf fagnað, því hann
fann svörin og kom ekki á óvart með
slíkt fullfermi af greind að út úr
flóði.
Veturliði vinur minn hafði svo fal-
lega hugsun að hvert samtal varð
eins og ljóð, eins og leikhús og hann
hafði svo gaman af lífinu. Stundum
tefldi hann á tæpasta vað í ævintýr-
inu, tapaði áttum andartak því það
bjó í honum svo mikið flæði og
frumhugsun. Veturliði var glæsi-
menni og konur hópuðust að honum
því hann var alltaf eins og riddari á
hvítum hesti þótt enginn væri hest-
urinn. Það var skemmtilegt að
VETURLIÐI
GUNNARSSON
✝ Veturliði Gunn-arsson listmálari
fæddist á Suðureyri
við Súgandafjörð 15.
október 1926. Hann
lézt á Hrafnistu í
Reykjavík 9. marz
síðastliðinn og var
útför hans gerð frá
Háteigskirkju 19.
marz.
flökta um með Vetur-
liða, hann var svo
traustur en samt svo
villtur. Handtakið hans
var fágætt. Það var svo
þétt og fast að það var
eins og maður hefði
lent í stóru járnaklipp-
unum í Skipasmíðastöð
Marselíusar á Ísafirði.
Málverk Veturliða
báru vott stemning-
unni sem í honum bjó
hvort sem það voru
sver og litglöð línuform
fjallanna fyrir vestan
eða blíðskapaður byrð-
ingur bátsins sem var orðinn lúinn
af lemstri veðra.
Einu sinni fékk ég Veturliða til
þess að koma með málverkasýningu
til Færeyja. Málverk hans rímuðu
að mörgu leyti við færeyska mál-
verkið. Á leiðinni til Þórshafnar
lentum við í snarphvössum vindi og
Tröllkonufingur framundan. Við
vorum með málverkin á pallbíl og
allt var við að fjúka. Veturliði sagði
að það skipti engu, það yrði flott
sýning að sjá málverkin á flugi milli
fjallanna. Þannig var Veturliði bein-
tengdur í náttúrufegurðina. En allt
gekk slysalaust að lokum og Vet-
urliði fékk dúndrandi viðtökur í
Listaskálanum í Þórshöfn.
Eitt sinn var ég að taka viðtal við
Veturliða í Kjarvalsstöðum þar sem
hann var að opna sýningu, en
skyndilega skall yfir gott dæmi af
hrifnæmi hans. Glæsileg kona með
stór brjóst stormaði inn í salinn til
móts við Veturliða. Hann spratt á
fætur, sigldi að konunni og fagnaði
henni innilega um leið og hann
sagði: „Þú færð mynd, þú ert með
svo falleg brjóst, þú færð tvö mál-
verk út á bæði brjóstin“ og svo
brosti hann eins og fermingardreng-
ur með eina af gjöfunum sínum.
Þegar Veturliða fannst gaman þá
var svo gaman, því það var allt gefið
í það.
En það dró ský fyrir sólu af eld-
um sem brunnu á heimili hans,
óvænt slys og erfitt, en það var eins
og eitthvað brynni í honum sjálfum.
Haförninn lækkaði flugið. En hand-
takið var það sama, heillandi mál-
verkið, heillandi maður. Veturliði
Gunnarsson var í rauninni eins og
fjalllendi á ferð. Honum fannst líka
svo flott þegar hann ræddi við bónd-
ann í grennd við Grindavík og bónd-
inn bauð honum húsið sitt til kaups
og bætti svo við með hægðinni, „og
svo fylgir Keilir með“.
Það var svo mikið sem fylgdi Vet-
urliða. Til að mynda þegar hann
nálgaðist sjálfvirkar dyr þá opnuð-
ust þær löngu áður en hann kom að
þeim. Slíkir töfrar fylgdu Veturliða
Gunnarssyni.
Það er mikill söknuður að Vet-
urliða manninum og listamanninum
sem var svo sérstakrar gerðar þótt
á öllu sé von í ætt hans sem býr yfir
einstaklega listrænu fólki, bæði í
verkum og ekki síst í útliti. Þegar
maður hittir ættbogann, er eins og
maður sé kominn á fund hjá lista-
akademíu.
Megi bylgjur eilífðarinnar fanga
gleði listadrengsins góða, megi
handtak hans lærast meðal manna,
handtak sem virkaði eins og maður
væri kominn í heimahöfn af úfnu
hafi. Góður Guð verndi Veturliða í
málverki nýrra vídda, verndi vini og
vandamenn, verndi minninguna um
frábæran mannkostamann sem rím-
aði við víðernin.
Árni Johnsen.
Sólarmegin í lífinu
sigldi Garðar Sigurðs-
son hvunndagsfleyi
sínu áratugina fram
yfir miðjan aldur, en
þá skall skúr í flekkinn. Það var
ógnvænleg skúr svo aldrei þorn-
aði, en lífsblómin sölnuðu hægt og
sígandi. Það var sárara en tárum
tók.
Garðar Sigurðsson var frábær
félagi og maður var alltaf stoltur
af honum. Hann var skemmtilegur,
glæsilegur, ráðagóður og sérlega
hnyttinn í tilsvörum og innskotum
í mannlífsspjallinu og hinu póli-
tíska argaþrasi. Hann hikaði ekki
með sinn beinskeytta stíl hvort
sem hann kallaði svokallaða sam-
herja pappírstígrisdýr ef honum
líkaði ekki málflutningur þeirra
eða spurði ágætan ræðumann úr
sama hópi að því í ræðupúlti Al-
þings hvað hann væri að tala um
möskvastærð veiðarfæra, maður
sem hefði aldrei kynnst neinum
möskvum utan möskvum í hárneti.
Garðar var sérlega úrræðagóð-
ur, ekki maður sérlega mikilla at-
hafna, en stíll hans, hugsun og
framsetning, hleypti byr í seglin,
hvatti til dáða og árangurs. Garðar
tók afstöðu eins og skipstjórinn í
brúnni og notaði lúkarsstílinn í
framsetningu. Þá var hann allt í
senn, skjótráður, skemmtilegur og
skínandi persónuleiki sem svo auð-
velt var að dást að. Stundum var
húmorinn hans á gráa svæðinu, en
menn verða nú að eiga sínar
stundir í lúkarnum eftir vaggið og
veltuna til sjós og lands. En inn-
skotin hans voru alltaf djúp, aldrei
GARÐAR
SIGURÐSSON
✝ Garðar Sigurðs-son fæddist í
Reykjavík 20. nóv-
ember 1933. Hann
andaðist á Hjúkrun-
arheimilinu Skjóli í
Reykjavík hinn 19.
mars síðastliðinn og
var útför hans gerð
frá Dómkirkjunni í
Reykjavík 26. mars.
froðusnakk. Þau
meiddu aldrei, en
vöktu alltaf til um-
hugsunar á beittan en
gamansaman hátt.
Garðar hafði ein-
staklega fallegan og
sterkan augnsvip og
það var mikið karma
sem fylgdi augunum
hans eins og þegar
stirnir á úthafið, eitt-
hvað fjarlægt og óráð-
ið, en samt svo nálægt
og hlýtt.
Garðar bar í sér
blæ Vestmannaeyja,
öll birtuskilin frá austri til vesturs.
Þegar menn reyna að fara hraðar
en sólin verður það afkáralegt.
Garðar fór aldrei hraðar en sólin,
en ekki heldur hægar, en hann
naut reynslunnar sem sjómaður í
lífsstíl sínum, hagaði seglum eftir
vindi og beitti stundum all djarft
til árangurs, ekki síst fyrir þá sem
minna mega sín og fyrir sjómenn
og fjölskyldusamfélag sjómanna.
Garðari var ekki tamt að láta póli-
tískar leikfléttur villa sér sýn. Ef
hann sá til sólar í máli þá fylgdi
hann því sama hver kom með mál-
ið fram. Þannig var hann réttsýnn
og stórhuga, en stundum ófyrir-
leitinn. Hann bar í sér blæ Vest-
mannaeyja sagði ég, því það
bjuggu í honum öll veður, blíðan í
sól út við Eyjar blár, brimhnefinn
í grimmustu suðvestanáttinni á
bjargveggi Stórhöfða og allt þar á
milli. Það voru líka jafnmiklar and-
stæður í augunum hans þegar svo
bar undir en það var alltaf stutt í
hans bjarta bros. Brosið hans,
augna og vara og orðin hans voru
sjarminn sem allir féllu fyrir sem
kynntust honum hvort sem það
var í hversdagsbaráttunni, kennsl-
unni, á sjónum sem hann sótti alla
tíð eða í pólitíkinni, hvað þá á góð-
um stundum.
Ég kynntist Garðari í rauninni
ekki vel fyrr en við fórum að vinna
saman á Alþingi, þekkti hann fram
að því í rauninni aðeins eins og
maður þekkir fjöllin sín úr fjar-
lægð. En við urðum vinir á einu
andartaki, með einu augnmáli. Það
voru hlunnindi að vera með honum
í áhöfn þótt við ynnum ekki form-
lega á sama dekki. Á milli okkar
bar aldrei skugga og við treystum
hvor öðrum fullkomlega. Stundum
sagði Garðar við mig: „Þú sérð
bara um þetta fyrir okkur báða.“
Það var skemmtilegt.
Það titrar alltaf í taugum hvað
Garðar tók það nærri sér hvernig
sumir samherja hans á Suðurlandi
gengu á lagið gegn honum þegar
hann veiktist illa í baki á besta
aldri og var úr leik eins og sagt er
um tíma. Þá var gerð að honum
pólitísk atlaga innan dyra sem
hratt honum úr þingsæti. Þetta
var honum ákaflega þungbært og í
rauninni þoldi hann þetta ekki eins
og allt hans fólk veit, því dreng-
lyndi hans inn við beinið var svo
heilsteypt og í honum bjuggu svo
fíngerðar tilfinningar þótt skráp-
urinn væri harður. Í hjarta mínu
er ég sannfærður um að þessi kafli
í lífi Garðars veikti hann fyrr en
skyldi gegn þeirri vá sem yfir
vofði þegar sólblómin fóru að sölna
og hvorki réð lengur brjóstvit eða
dómgreind. Hve oft fer ekki úr
böndunum sú skylda að menn hafi
aðgát í nærveru sálar?
Það fór langur tími í að halda
sjó eftir að veikindin skullu yfir,
langur tími veraldar sem er full af
óvissu, því hver þekkir hjartað
sem bak við býr og brjóstið sem
undir slær, eins og Ási í Bæ orðaði
það.
Það hefur verið erfitt fyrir fjöl-
skyldu, vini og vandamenn, að
þreyja þorrann án þess að birti til
í lífi ástvinar, en öll alúðin í hugs-
un og bænum hefur hjálpað til og
það er í rauninni stórkostlega fal-
legt ævintýr hvernig hún Begga,
þessi glæsilega og bjartleita kona,
fylgdi manni sínum leiðina á enda,
gætti hans og var hans vernd-
arengill í stóru og smáu. Góður
Guð gefi fjölskyldu og vinum
Garðars hlýju og styrk í minning-
unni um magnaðan persónuleika.
Garðar Sigurðsson er einn þeirra
manna sem maður saknar alltaf.
Hver vill ekki njóta þess í lífinu að
vera sólarmegin.
Árni Johnsen.
MORGUNBLAÐIÐ birtir afmælis- og minningargreinar endurgjalds-
laust alla daga vikunnar. Greinunum má skila í tölvupósti (netfangið er
minning@mbl.is - svar er sent sjálfvirkt um leið og grein hefur borist)
eða á disklingi og þarf útprentun þá að fylgja. Nauðsynlegt er að til-
greina símanúmer höfundar og/eða sendanda (vinnusíma og heima-
síma). Tekið er á móti afmælis- og minningargreinum á 1. hæð í húsi
Morgunblaðsins, Kringlunni 1 í Reykjavík, og á skrifstofu Morgun-
blaðsins Kaupvangsstræti 1 á Akureyri. Ekki er tekið við handskrif-
uðum greinum.
Minningargreinum þarf að fylgja formáli með upplýsingum um hvar
og hvenær sá sem fjallað er um er fæddur, hvar og hvenær dáinn, um
foreldra hans, systkini, maka og börn og loks hvaðan útförin verður gerð
og klukkan hvað. Ef birta á minningargrein á útfarardegi verður hún að
berast fyrir hádegi tveimur virkum dögum fyrr. Ef útför er á sunnudegi,
mánudegi eða þriðjudegi þurfa greinarnar að berast fyrir hádegi á
föstudegi. Berist greinar hins vegar ekki innan hins tiltekna skilafrests
er ekki unnt að lofa ákveðnum birtingardegi. Þar sem pláss er takmark-
að getur þurft að fresta birtingu greina, enda þótt þær berist á réttum
tíma.
Birting afmælis- og
minningargreina