Tíminn Sunnudagsblað - 16.10.1966, Blaðsíða 4

Tíminn Sunnudagsblað - 16.10.1966, Blaðsíða 4
fsabella önnur, drottning Spánar á ár- unum 1833 til 1868. Líferni hennar þótti hneykslanlegt, og var henni þröngvað til þess að segja af sér. Miklar deilur urðu um ríkiserfðii-nar, og vegna þeirra kom til friðslita með Frökkum og Þjóö- verjum árið 1870. ~K XII. Um þessar mundir hélt Thíers ræðu 1 löggjafarþinginu franska, þar sem hann réðst harkalega á Napóleon þriðja. Hann gat þess, að mikill stjórn málamaður væri kominn fram á sjónarsviðið, þar sem Bismarck var. „Hann vissi, að Austurríki, sem hann ásakaði um vígbúnað, var ekki reiðu- búið til styrjaldar. Víð hefðum hæg- lega getað komið í veg fyrir þetta stríð. En við gátum ekki tekið ákvörð un. Við vonuðum, að eitthvað nýtt myndi koma fram á sjónarsviðið. Sú varð einnig raunin á — en nýmælið er veldi Prússa. Nú megum við ekki gera eina einustu skyssu til viðbót- ar." Napóleon hefur ugglaust vitað þetta jafnvel og sagnfræðingurinn gamli, en samt mistókst honum að spyrna við fótum. Keisarinn ásæld- Ist enn lönd í austurátt, en landa- kröfur hans urðu honum eingöngu til skaða, leiddu til þess, að þýzku ríkin fylktu sér um Prússland og urðu til þess, að ýmsir erlendir stjórn endur fengu ímugust á Frökkum. Til- raunir Naþóleons til þess að koma á fót þríveldisbandalagi Frakka, ít- ala og Austurríkismanna runnu út í sandinn; meðal annars vegna þess að enn héldu Frakkar verndarhendi yfir veraldlegu ríki páfastóls. Napó- leon lagði sig allan fram um það að koma hermálum ríkisins í isæmi- legt horf. En löggjafarþingið var naumt á fjárveitingar til þessa mál- efnis, og íhaldssamir hershöfðingjar börðust með oddi og egg gegn öll- um breytingum. Glæst fortíð Frakka á hernaðarsviðinu hafði villt þeim sýn, og þelr létu sér ekki til hugar koma, að prússneski herinn stæðist þeim franska snúning. Napóleoni mis tókst því einnig að koma þessari ætl- un sinni fram. Ólgan innanlands óx stöðugt. Keis- arinn fékk ekki styrkt sig í sessi með því að gera ráðherra sína ábyrga gagnvart löggjafarþinginu og losa um höft á prentfrelsi og fundarfrelsi. Lýð veldissinnum óx fiskur um hrygg, og þeir fengu aðsópsmikinn foringja, þar sem var r lögfræðingurinn Léon Cambetta. Ýmsum jafnaðarmanna foringjum var leyft að hverfa heim úr útlegðinni, og þeir þögðu ekki um baráttumál sín, er þeir voru komnir heim til föðurlandsins. Þing- kosningar i maí árið 1869 urðu mik- 111 sigur fyrir stjórnarandstöðuna, sem hlaut þrjár og hálfa milljón at- kvæða, aðeins einni milljón færra en þeir, sem fylgdu stjórninni að málum. Napóleon þriðji kaus nú að sigla milli skers og báru og skipaði hinn frjálslynda Émile Ollivier forsætisráð- herra vonaðist til þess að geta haldið byltingaröflunum niðri með því móti. Ollivier tók við af Rouher íhaldssöm um manni, sem hafði mjdg mótað stefnu Napóleons og var stundum kall aður varakeisarinn. Jafnframt var sett ný stjórnarskrá, sýnu frjálslynd- ari en sú, sem gilt hafði, og stjórnar- farsbreytingar keisarans voru bornar undir þjóðaratkvæði í apríl. Úrslitin urðu mikill sigur fyrir Napóleon ,rösk lega sjö milljónir kjósenda veittu honum fylgi, en einungis ein og hálf milljón reyndist mótsnúin hinu nýja stjórnarfari. Framtíðarhorf- ur franska keisaradæmisins virtust bjartari en verið hafði > um langt skeið. Forsætisráðherrann nýi lýsti þvi yfir, að Frakkar ættu ekki við neina meiri háttar erfiðleika að etja, aldrei hefði friður verið tryggari í Evrópu. Ef til vill leit svo út á yfirborðinu, en/ Ollivier mátti minnast þess, að austur í Berlín sat von Bismarck, sem dreymdi um sameiningu Þýzka- lands, undir prússneskri forystu. Því marki taldi hann, að helzt yrði náð með styrjöld milli Þýzkalands og Frakklands, og Prússar höfðu misser- um saman búið sig undir hugsanleg friðslit. Eitthvert tilefni verður jafn- an að hafa að yfirvarpi fyrir stór- styrjöld, og svo vildi til um þessar mundir, að hásæti Spánarkonungs stóð autt. Deila um ríkiserfðir á Spáni varð til þess að kveikja ófriðar- bál. Málum var þannig háttað, að fsa- bellu annarri Spánardrottningu hafði verið steypt af stóli árið 1868, og litaðist nú bráðabirgðastjórn lands- ins um eftir einhverjum, er tekið gæti verið völdum. í því sambandi datt mönnum í hug Leopold nokkur, þýzkur prins af Hohenzollerætt, en af henni var Vilhjálmur fyrsti Prússa- konungur einnig kominn. Það er hald manna, að hvorki Vilhjálmur, Leopold sjálfur né Karl Anton fursti, faðir Leopolds, hafi viljað, að af þessu yrði. En Bismarck þóttist nú eiga góðan leik í refskák stjórnmálanna. Honum tókst lengi vel að halda samningum um þessi mál leyndum fyrir Frökkum sem litu þann möguleika óhýru auga, að frændi Prússakönupgs hæfist til valda á Spáni, minnugir hins mikla veldis Karls fimmta á sextándu öld, en hann réð ríkjum bæði í Þýzka- landi og á Spáni. Svo fór, að Spánverjar buðu Leo- pold konungdóm og þremenningarn- ir, sem fyrr er getið, gáfu samþykki sitt. Nú mun Bismarck hafa viíjað, að Leopold yrði formlega kjörinn til konungs, áður en Frakkar fengju nokkurn pata af því, sem um var að vera. En sú varð ekki raunin á. Þessum málum varð ekki hald- ið leyndum, og hinn 6. júlí hélt út- anríkisráðherra Frakka, Gramont her- togi, þrumandi ræðu , iöggjafarþing- inu, þar sem hann mótmælti þvf harð lega, að maður af Hohenzollerætt settist í konungsstól á Spáni. Afleið- in.g þessarar ræðu varð sú, að fimm dögum síðar tilkynnti Karl Anton, að syni sínum hefði snúizt hugur og hann drægi sig í hlá. Málið virtist þannig vera leyst. Frakkar töldu sig hafa sæmd af, og Vilhjálmi Prússakonungi létti, en hann hafði hikandi fallizt á téða ráðagerð. Bismarck einn var hinn óánægðasti, en þó ekki til larigframa, þvi að nú urðu Frökkum á afdrifarík mistök. Gramont þótti ekki nóg að gert. Hann vildi ná sér rækilega niðri á Prussum og krafðist þess, að Vilhjálmur fyrsti lýsti yfir samþykkl ÞÆTTIR AF NAPÓLEONI III. KEISARA IV 668 T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.