Íslendingaþættir Tímans - 26.01.1980, Blaðsíða 1

Íslendingaþættir Tímans - 26.01.1980, Blaðsíða 1
ÍSLEIMDIIMGAÞÆTTIR Laugardagur 26. janúar 1980. 4. tbl. TIMANS Bryndís E. Birnir Fædd 12. mars 1899 — Dáin 14. okt. 1979. I Hvað er dauði? — Sumir kalla hann endalok alls. Aðrir telja hann áfanga á þroskabraut mannsins, flutning manns- sálarinnar til æðra tilverustigs, lausn andans frá bindandi efnisheimi og Hkn í þraut. Bryndís E. Birnir var i hópi þeirra, sem aðhylltust siðari skoðunina. 1 hennar aug- Um var dauðinn ekki til að óttast, hann var ekki óvelkominn gestur heldur eðli- legur og sjálfsagður hluti lifsins. Lifið var henni kært, það hafði fært henni marga hamingjustund, góða vini og ástvini og margháttað skin með skúrum. En hvers er að biða, þegar ævistarfinu er lokið? Bryndis var ferðbUin og baggar hennar hnýttir, þegar ferjumaðurinn mikli kom að vitja hennar sunnudagsmorguninn 14. október siðastliðinn. Um langan tima hafði hún ekki gengið heil til skógar, og allir vissu að kallið gat komið hvenær sem var. Við þvi hafði raunar hvað eftir annað verið bUist, en Bryndis var eins og pilviðurinn sem svignar undan storminum og réttir sig aftur þegar hann liður hjá. Og hún gerði það með þeirri reisn, sem I minum augum einkenndi hana sérstaklega, þvi þótt hún gerði hvorki viðreist né færi hratt yfir hin siðari ár, var alltaf yfir henni reisn — já, meira að segja þegar ég sá hana sfðast sárlasná og rúmliggjandi, stafaði af henni virðuleik og göfgi. Þetta voru eiginleikar sem leyndu sér aldrei, meira að segja þeir sem minna þekktu til, tóku eftir þessu þegar i staö. Bryndis var fædd 12. mars 1899 og var þvi nýlega orðin áttræð, er hún lést. í blóma llfsins gekk hún aö eiga móðurbróö ur minn, Björn Birni, sem um liktleyti tók við búi af fóöur sinum i Grafarholti, sem þa var i Mosfellssveit. Ekki löngu siðar reistu foreldrar minir nýbýli úr hluta Ur Grafarholtslandi á svokölluðu Tjarnengi. Það var því stutt á milli staða, og eldri systur mlnar hafa sagt mér að þeim hafi ekki alltaf verið nákvæmlega ljóst, á hvorum staðnum hið raunverulega heim- ili var. Ég kom seint til skjalanna á þess tima mælikvarða og minnist ekki annars en ég hafi alltaf vitað vel hvar minn stað- ur var. Hins vegar var alltaf tilhlökkunar- efni að fara niður að Grafarholti og það er ábyggilega ekki af engu, að i mlnum huga var Bryndis alltaf Binna i Grafarholti og verður aldrei annað, þótt eitthvað um aldarf jórðungur sé liðinn siðan hún hvarf þaðan fyrir fullt og allt. Grafarholt var miðmöndull umheimsins og þræðirnir milli Grafarholts og Engis voru ósviknir. Það var mér ljóst svo að ógleymanlegt verður, er Björn bóndi Binnu var til mold- ar borinn árið 1948. Það var i fyrsta og eina skiptið sem ég sá föður minn gráta. Það var ekki reisnin ein, sem einkenndi Binnu i Grafarholti. Hún var lika einörð i skoðunum og fylgin sér. HUn var ekki ein þeirra, sem sagði eitt I eyrun og annað á bak. Hún sagði það sem henni bjó I brjósti til lofs eða lasts, og vildi hafa hreint borö. Það fer að likum, að þetta líkaði fólki mis- vel. Fleiri voru þeir þó, sem mátu undir- hyggjuleysiö og einuröina, þótt ef til vill sviði um sinn. Enda leynir sér ekki hvar höfðingi fer. II Sagt er að á dauðastundinni renni ævin fyrir hugskotsjónir manns llkt og kvik- mynd á tjaldi. Það er triilegt því þegar staðið er frammi fyrir láti vinar, sem ver- ið hefur fastur póll I tilverunni svo lengi sem minnið dregur, renna myndirnar hjá hver á fætur annarri hjá þeim sem eftir lifa. Þær koma ekki I röð, hvorki tímalega né röklega, heldur elta þær hver aðra eins og gárur á fleti, hver með sitt tilfinninga- lega gildi og persónulegu dýpt, sem öðr- um þykir kannski litið til koma. Bregðum upp einu dæmi: A náttborði heima I Grafarholti stóð lít- ill harmonikkustrákur með ljósi ofan á kollinum. Líklega hefur hann borið ljós á náttborði Binnu. Nema hvað vesalingur minn stóð oft lengi við þennan strák og togaði I spottann, sem kveikti ljósið og slökkti, eða strauk með visifingri um fellingarnar á harmonikkunni og stráknum, niður um.lærin og fram á tær. Þetta var merkilegur gripur. Loks, þegar við vorum flutt frá Engi að Hulduhólum, fengum við rafmagn — i fyrsta sinn I bU- skap foreldra minna. Þegar verið var aö leggja það inn hjá okkur, kom Binna og færði mér óvænta gjöf — harmonikku- strák eins og þann sem ég hafði svo oft dáðst að heima hjá henni — hann skyldi lýsa mér þaðan i frá. Ég veit ekki um nokkurn grip, sem ég hefði heldur kosið, þótt aldrei hefði ég orð á þvl. Ég var orð- inn fulloröinn, þegar þessi strákur var endanlega allur, en hann er enn lampi lampanna I minum huga. Þær eru óteljandi mínningarnar sem liða hjá, þegar Binna er kvödd. Það eru svona minningar, sem veita manni vit- undina um að það var gott að þekkja þann sem kvaddur er — kynnin við hann voru persónuauðgandi. III NU hefur hUn verið til moldar borin — I hólnum I tUninu heima — þar sem henni þótti alltaf heima.LIfið heldur jafnt og þétt áfram þótt sál skipti um tilverustig. En jafnvel þeim, sem öruggast trUa á betri tilveru að þessu lifi loknu, er sárt að

x

Íslendingaþættir Tímans

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingaþættir Tímans
https://timarit.is/publication/303

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.