Íslendingaþættir Tímans - 26.01.1980, Blaðsíða 3

Íslendingaþættir Tímans - 26.01.1980, Blaðsíða 3
Magnús Helgason bóndi Héraðsdal F. 21/12 1896 d. 31/12 1979 MagnUs Helgason fyrrum bóndi I Hér- aðsdal, Lýtingsstaðahreppi, Skagafirði varð bráðkvaddur á gamlársdag 8.1. er hann var að koma úr innkaupaférð fyrir heimili sitt fyrir áramótin. MagnUs var fæddur á Anastöðum i Lýtingsstaðahreppi 21/12 1896 og var þvl rumlega 83 ára að aldri. Móðir hans var Margrét Sigurðar- dóttir, bónda aö AsmUla á Landi i Rang- arvallasýslu, en faöir MagnUsar var eiginmaður hennar Helgi Björnsson, bóndi á Anastöðum. Foreldrar MagnUsar voru af miklu kjarnakyni og orðlögð fyrir þrek, dugnað ogsnyrtimennsku,enda þurftu þau mikið a þvíað halda, þvi þau áttu saman 9 börn og auk þess áttí Helgi 2 börn af fyrra hjónabandi sem ólust upp meö þeim Ána- staða-systkinum. bessum stóra barna- hópi komu þau hjón svo vel til manns að þau systkini eru orðlögð fyrir verkhæfni og dugnað, svo segja md að þeim hafi „kippt i kynið". Ég kynntist MagnUsi ekkert fyrr en hann var hálffertugur að aldri og var aldrei I nágrenni við hann. Ég minnist hanssamtalltfrá þviég var ábarnsaldri, þvl hann var mikið á ferðinni vegna ým- issa trunaðarstarfa sem honum voru fal- in, þá ungur bóndi í Héraðsdal. MagnUs byrjaði bUskap I Kolgröf 1918,, þá 22 ára. Sama ár mun hann hafa gifst eftirlifandi konu sinni Jóninu, en hUn var dóttir Guðmundar Sveinssonar og konu hans Sæunnar Eirlksdóttur sem bjuggu I Héraðsdal frá 1912 til 1919. Það mun hafa verið heillaspor fyrir MagnUs, þvi Jónlna er mikil mannkosta kona, prýöislega vel greind og skipaði sinn sess með mikilli pryði, en hUn var formaður Kvenfélags Lýtingsstaðahrepps hátt á annan áratug. Arið 1922 fluttu þau hjón að Héraðsdal og bjuggu þar samfellt til ársins 1976 að þau fluttu til Sauöárkróks og hafa bUið þar sfðan. Arin sem þau bjuggu I Héraðs- dal höfðu þau lengst af nokkuð stórt bU. Þó jörðin geti ekki talist til stórbýla, var hUn og er notadrjUg, enda bætti MagnUs hana mikið, tUnið var stækkað og aukið, og öll hUs bæði IbUðarhus og peningshUs byggði hann á jörðinni. MagnUs var mikill og góöur bóndi og bjó lengst af viö góð efni, hann var sannkallaöur „sveitar- stólpi." En þrátt fyrir að MagnUsi bUnaðist vel og bætti jöröina og bUpening, er hann islendingaþættir þekktari meðal almennings fyrir annað. Hann sat um 40 ár i hreppsnef nd Lýtings- staðahrepps.Fjallskilastjóri var hann um áratugaskeið og fjallkóngur fyrir Vest- flokk á sama timabili, auk þess var hann I ótal ráðumi og nefndum fyrir sitt sveitar- félag, og ég held að á þessum langa félagsmálaferli MagnUsar I Héraðsdal hafi fá mál fyrir Lýtingsstaðahrepp verið afgreidd svo að Magnús hafi ekki veriö með I ráðum. MagnUs var bUin að vinna með mörgum hreppsnefndarmönnum og ég held að það sé samhljóöa álit þeirra allra að hann hafi ávallt verið tillögu- góður og samvinnuþýður og hafi ávallt gert sterkari kröfur til sin en annarra, enda var hann óvenjulegur vinnuþjarkur, góður reikningsmaður og ágætur skrifari. En hann þoldi illa ef þeir sem með hon- um störfuöu stóðu sig slaklega. Mér er sérstaklega minnisstætt er ég var með honum ásamt fleiri góðum mönnum, að jafna niður Utsvörin, fyrir rUmum 20 árum si'ðan, ég var nýliði I hreppsnefnd- inni og stóð m ig illa (þá voru ekki tölvurn- ar). MagnUs tók fljótt eftir þessu og þótti þettaalvegófært.ogþessu yrði að breyta, til þess að ég næði sæmilegum vinnuaf- köstum. Sfðan kallar hann á mig segist verða að kenna mér þetta. „Ja, þaö er nU bara að þér takist það", segi ég. „Það þykir mér nU hart", segir MagnUs. Siðan byrjaði kennslan og vann ég með honum eitt kvöld, og varð árangurinn svo góður, að það mátti heita að ég væri hrepps- nefndarfær eftír þessa kennslustund, og slðanhef ég alltaf haldið að MagnUs hafi verið frábær kennari. En hvað sem um það má segja, held ég að MagnUs hafi veriö þeirrar gerðar að vilja virkja það afl I vinnufélaganum sem I honum byggi svo hægt væri að ná góðum afköstum. Eins og fyrr segir var MagnUs fjall- skilaforingi og gangnastjóri um áratuga- skeið, og get ég varla hugsað mér glæsi- legri menn I það starf en hann. Ég man hann vel, þegar ég var 14 ára, þá fór ég fyrstf Suður-fjalla-göngur (Vestflokk), þá var MagnUs gangnastjóri, ég man hvaö mér fannst hann mildur á svipinn þessi silfurhæröi, heröabreiði maður, flestum mönnum meiri á velli, klæddur I regn- stakk með „alpahufu" á höföi. Hann var með tvo hesta til reiðar „stólpagripi", og fór hratt yfir, var i fararbroddi frá Hraunlæk upp að Skiptabakka, þar var stoppað og drukkinn „landi". Þá var landaöldin I hvað mestum blóma, en mis- jafn að gæðum, ég stóð i hringnum og landaglasið kom að mér. Þá kallar MagnUs: „ÞU drekkur þetta ekki Jói, þér getur oðið illt. Ég gef þér svartadauða". Svona var MagnUs. Hann var svo barn- góður og hugulssamur við unglinga sem með honum voru i þessum fjallaferðum. Ég kynntist -Magnúsi við margvísleg tækifæri, en mér fannst hann hvergi njóta sln eins vel og uppi á fjöllum I hópi vastkrasveina. Þá fannst manni hann all- ur stækka og riddaramennskan sem var svo snar þáttur i farihans, aldrei njóta sín betur. Héraðsdalur stendur á bökkum Héraðs- vatna. Það hefur sjálfsagt bæði kosti og ókosti iförmeð sér.Fyrrá árum var farið yfir Héraðsvötnin Ur Dalsplássinu og var það oft á tiíum fjölfarin leiö. A þessum árum fóru fáir yfir „vötnin" nema að fá fylgdarmann, gat það oft á tiðum verið háskaför ef „vötnin" voru I vexti eða runnu i „krapastokk". Ef vantaði fylgdarmann var ávallt hringt I MagnUs I Héraðsdal eða nágranna hans Vilhelm I Laugardal og brugðust þeir ávallt vel viö, hvernig sem á stóð, og er það öruggt aö þeir hafa oft lagt sig I lifshættu til að greiða för manna, og svo mikiö lán var yfir þeim að aldrei varð slys, þó oft kæm- ust þeir I krappan dans. Það var mikill gestagangur I Héraðsdal enda hjónin annáluð fyrir gestrisni og greiðasemi. MagnUs var alla tfö eldheitur framsóknarmaður, enda I samræmi við eöli hans og uppruna. 011 störf sem honum voru falin, vann hann af trUmennsku og skyldurækni, og allt hans handbragð á

x

Íslendingaþættir Tímans

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingaþættir Tímans
https://timarit.is/publication/303

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.