Íslendingaþættir Tímans - 18.03.1983, Blaðsíða 9

Íslendingaþættir Tímans - 18.03.1983, Blaðsíða 9
Href na Jóhannesdóttir frá Hróðnýjarstöðum Dáinll.febrúarI983." Um Laxárdalshciöi liggur þjóðleiðin mílli Norður- og Vesturlands aö fornu og nvju. Jil hliðar við þráðbeinan akvcg, nútímans' liggja grónar götur fortíöarinnar. þær gcyrná sþor lið- inna kynslóða. sem um heiðina fóru á öllum árstímum, Iðngu fyrir upphaf bíla-aldar. Scm cg rita þessar línur. sc ég fyrir mcr þessa vegfarcndur Iðngu liðins ti'm'a, Þar eru ekkí al/ir jafn vcl að heiman búnir og það stendur misjafnlega ;í ferðum þeirra. Þarná eru vermenn úr Norðurlandi á leið út undir Jökul. þcgar þcir fara aftur um heiðina aö aflokihni vcrtíö má vera að einhverja vanti í hópinn. Gildur bóndi úr Laxárdalnum cr á leið til Borðeyrar í kaupstaöarfcró. áðuren dagur cr allur mun hann aftur kominn til síns heima. Ættfaðir minn úr Dölunum. scm þarna er á ferð með konu sína og tvær barnungar dætur. á lengri leið fyrir liöndum. Hann er að íara noröur. þar sem Ámeríkuskipið bíður. „Margar leiðir liggja um hcim" segir í fallegu kvæði, scm he;r verður ekki rakið frekar. og hið sama má segja um heiðina. Um hana liggja þcir gagnvegir. scm talað cr um í Háva.málum og ævinlega vcrða milli vina. Hrútafjöröur og Laxárdalur eru þær byggðir. sem næst liggja hciðinni að norðan og vestan, Hrút- firðingar og Laxdælingar hafa löngum kunnaö vcl að rækja vináttu og frændscmi hvorir við aðra. \ Sti kona. scm þessi minningarorö eru hclguð. átti æsku sína og uppvaxtarár í Hrútafirði. I fyllingu tímans fluttist hún með bónda síri'úm vcstur yfir heiði og gerðist húsfreyja á föðurleifð h'ans í Laxárdal. Upp frá þeim tíma átti hún sér tvær heimabvggðir og rækti vel skvldur sínar við báðar. Hrcfna Jóhanncsdóttir var fædd í Hrafnadal í Hrútafirði 8. nóvcmber. 1912. Yoru forcldrar hennar Jóhanncs Jónssón bóndi þar og kona hans Guörún Þorstcinsdóttir í Hrafnadal Hclgasonar. Foreldrar Jóhannesar voru Jón Olafsson. scm kalláður var læknir. á Hornsstöðjum í Laxárdal og kona hans Kristhjorg BcrgþórsdóttÍT í'rá Lcikskálum í Haukadal Þorvarössonar. Hrefna var cinkadóttir forcldra sinna og mun hún hafa Verið hjá þeim í Hrafnadal fram yfir tvftugt, Hinn 30. niars 1935 gckk hún að ciga Þorkel Einarsson frá Hróðnvjarstöðum í Laxárdal. cn hann hafði Þá búið aðKollsá í Hrútafiröi frá 1927. Fyrri kona hans var Guörún Valgcrður Tómasdóttir frá Koilsá Jónssonar cn hún lcst árið 193(1. tæplega 35 :ira að aldri. Fyrstu tvö hjúskaparár sín bjuggu Þorkcll og Hrcfna að Kpllsá en íluttus't þii að Hróðnýjarstöðum í Laxárdal. þarscm þau bjuggu «IIt til ársjris 1967. að Þorkell brá luii. þá hniginh á efri ár. Eftir það áttu þau heima í Búðardal. •'orkell lési h. noveríiocr, tb>"/4. en iæddur var n«nn 22. dcscmbcr 1889. Ilrelna andaðist ;i siúkrahúsi Akraness 11. febrúar s.l. '""n ungii kona úr Hrútalirðinum. sem á 's'endingaþættir vordögum 1937 fluttist vcsturyfir Laxárdalsheiði. átti eftir að færa mikla giftu í bú bónda síns. sem nú tók vjð forráðum á föðurlcifð sinni aö Hróð- nvjarstöðum. Dóttur hans ungri frá fyrra hjóna- bandi gekk hún í móðurstað. Foreldrar hans báðir áttu síðustu æviár sín í skjóli hennar. svo og foreldrar hennar. Var á orði haft. hversu nærgætin þau hjón voru við þetta aldurhnigna fólk. Einar ;i Hróðnýjarstöðu'm. faðir Þorkels. dó 7. fcbrúar 1958 og skorti þ;í aðcins nokkrar vikur í tírætt. Hclt hann góöri heilsu til hinstu stundar. Við sem komum reglulega ;i hcimilið síöustu árin. scm hann lifði. hljótum að minnast þess scrstaka og kærlcÍKsrika andrúmslofts scm umkringdi þcnnan aldna höfðingja. Ekki mun á neinn hallað þótt lullyrl sc, að hér átti húsmóðirin ;i heimilinu, Hrefna Jóhannesdóttir. drýgstan hlut að máli. Lét og Einar oft á sér hcyra. hversu mikils hann mat tengdadóttur sína. Tvíburasysturriar Erna Inga og Hugrún Björk. dætur Hrcfnu og Þorkels. voru afa sínum mikið augnayndi og \örpuðu birtu ;i spor hans síðustu æviárin. Er mér cnn í minni. hvcrnig athafnir þeirra og ævintýri urðu honum efni í ótejandi skemmtilegar frásagnir. Á því heimili féllust æskanogcllin í faðmamcðcftiimiiinilcgumhætti. í Laxárdalnum fór orð af því að á Hróönýjar- stöðum væri fagur heimilisbragur. Börn Einarsog Ingiríðar. sem upp komust. voru níu. Þetta var listrænt og söngvið fólk og nokkrir í hópnum kunnu vef að lclka á hljóðfæri. cinkum Kristján scm lcngi varorganleikari við Hjaröarholtskirkiu. í skcmmtilegri rímu, sem Jóhannes skáld úr Kötlum flutti Einari tengdafoðursínum níræðum, cr þcssi fallcga vísa: Hýggjan i þeiip hýrti biv huföi við sig einhvem hlœ, .sí'/n ég alílrei ofturfw upplifað um jörð og sw. Hrefna Jóhannesdóttir fcll vel inn í þetta fagra umhverfi. Það kom í hcnnar hlut að taka við arfinum frá gamla Hróðnýiarstaðahcimilinu, varðveita hann og efla um nokkra tugi ára og skila honum síöan áfram til næstu kynslóöár. Því aöeins tókst hcnni þettasvo vcl sem raun barvitni, að í skaphöfn hennar sjálfrar var aö finna ýmsa hina bcstu þætti, sem þessi arflcifö var reist á. Þar má til ncfna lctta lund, Ijúl't viömót og mikla gcstrisni. en cinkum og scr í lagi mikið æðruleysi á alvörustundum lílsins. Hrcfna batt mikla tryggð við Flróðnýjarstaði. Aðeins nokkrum dögum fyrir andlát sitt fór hún þangað mcð dóttur sinni í síöustu hcimsóknina - að hitta góða vini, sem nú byggja þann bæ. Hvers konar þjóðlegur fróöleikur var Hrcfnu rnjög huglcikinn. Hún var ættfróð meðafbrigðum, vel að sér í skáldskap og kunni mikið af lausavís- um. Minnist ég nú með þakklæti margra ánægju- lcgra samverustunda, þegar þcssi hugðarcfni hcnnar bat á góma. Minni hennar var frábært og segja mcr Hrútfirðingar að þctta góða minni sc ættarfylgja úr Hrafnadal. Hrelna hafði mikiðyndi af fcrðalögum og þó að þrálátur öndunarsjúkdóm- ur bagaói'hana hin síðari ;ir, lct hún slíkt ekki aftra scr frá að hlcypa heimdraganum. Auk margra ferða innanlands fór hún þrjár fcrðir til útlanda á allra síöustu árum. Þau Hrcfna og Þorkell voru cinkar samhcnt um alla hluti. Sama létta lundin hj;i báöum. gestrisnin ein og söm. saina hlýja viðmótið, þegar vini og vandanienn bar að garói. Minnumst við nú að leiðarlokum margra ánægjulcgra samverustunda ;í heimilum þcirra að Hróðnýjarstöðum og í Búðardal. Þorkcli og Hrcfnu fcll mikið barnahín í skaut. Eftir að hún var orðin ekkja var það kannske mesta glcöi hennar að sjá frændgarðinn cflast og vaxa. Eins og áður var gctið cignuöust þau hjón tvíburadætur. Þær cru: Erna Inga, gift Haraldi Árnasyní sýsluskrifara i Búðardal. eiga þau þrjú börn og tvö barnabörn. Hugrún Björk, gift Jökli Sigurðssyni, kcnnara og bónda að Vatni í Haukadal, ciga þau 4 börn. Dóttur Þorkcls af fyrra hjónabandi, Valdísi Guðrúnu -reyndist Hrcfna scm bcsta móðir - scm og Valdís hcnni sem besta dóttir. Maður Valdísar cr Haraldur Guðmundsson, bifrciðarstjóri hjá Stjórnarráðinu í Reykjavík og eiga þau eina dóttur barna. Laugardaginn 19. febrúar s.l. voru jarðncskar lcifar Hrcfnu Jóhanncsdóttur færðar til hinstu hvílu fr;i Hjaröarholtskirkju í Laxárdal. Eins og lifshamingjan beið hcnnar handan Laxárdalshcið- ar fyrir hálfri öld. svo megi friður Drottins bíða hennar handan þcirra leiða. sem luin nú hefur fyrir stafni. Börnum hennar og öllum oörum ættingjum scndum við Inga innilcgar samúðar- kveðjur. Sigurður Markússon 9

x

Íslendingaþættir Tímans

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingaþættir Tímans
https://timarit.is/publication/303

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.