Heimilistíminn - 13.07.1980, Blaðsíða 6

Heimilistíminn - 13.07.1980, Blaðsíða 6
Nazistar rœndu listaverkum í stríðinu Arla morguns I janiiar, 1942, hringdi siminn hjá hiromcistara Petter Fredrik Broch i Osld. Maöurinn sem hringdi var hinn nýritnefndi „kanselisjeff" nazista, og hann bao um ao fá lyklana ao silfur- geymslunum. — Fáum viB ekki lyklana brjótum viö bara upp, sagoi hann. ÞaB var gert, og þar fundu nazistar kistur meö silfurdýrgripum ríkisins og konungsins. Flestu, sem þarna var, var stoliB. Þar á meBal var stoliB 400 dýrmæt- um og merkilegum silfurdiskum, erfBa- diskum frá konungsfjólskyldunni I Bret- landi og I Danmörku. Dýrgripunum var siBan dreift um allan Suöiir-Noreg. Margur hluturinn endaBi siBarsem skiptivara á svarta markaBin- um. Silfurgripir þeirsem aftur komust til hallarinnar höfBu hlotiB illa meBferB. Fangamörkin höfBu veriB sllpuB af þeim, og eru þessir hlutir taldir ónýtir. Þetta er aBeins einn af mörgum lista- verka- og dýrgripaþjófnuBum, sem framdir voru i Noregi á striBsárunum en þjdfarnir voru nazistar og áhangendur þeirra þarflandi.Brotiztvar inn I frímúr- arahöllina, Odd Fellow-höllina, til skipa- félaga og opinberra stofnana, og einnig voru GyBingafjölskyldur rændar. LitiB er vitaB um þessa hliB norska hernámsins, en nii hefur Ihulunni veriB lyft af henni, aB minnsta kosti aB hluta til, meB nýutkomihni bók Sjakalenes marked, sem Olav Ottersen hefur skrifaB og Ernst G. Mortensen-bókaútgáfan hefur gefiB Ut. Umfangsmikill þjófnaður Sókn nazistanna i sIBari heimsstyrjöld- inni í alls kyns listaverk og dýrgripi var næstum ótakmörkuB. Adolf Hitler aflaBi sér um 21 þtisund listaverka, og Hermann Göring fyllti Karinhall af málverkum gömlu meistaranna. Lermontov-safniB I Russlandi var rænt, og fyrir þvl ráni stóB þýzki hershöfBinginn von Mackensen. 1 Noregi komust nazistarnir yfir mikiB af listaverkum, sem þeir létu síBan ganga kaupum og sölum. 1 Evrópu á sér enn þá staB sala á lista- verkum, sem upphaflega komust á flakk I striBinu, en nii vilja menn kaupa þessi verk til þess aB koma i verBmæti pening- um sem hvergi hafa komiB fram, og ekki er auBvelt aB nota I annars konar f járfest- ingu. Frá þessu segir m.a. I bók Ólavs Ottersens. Árásin á Frimúrarahöllina Þegar áriB 1940 réBust ÞjóBverjarnir gegn frímiírurum. ÆBsti maBur þeirra var kallaBur fyrir og honum tilkynnt aB ákveBiB hefBi veriB aB leysa regluna upp. SIBar kom f ljós aB þetta var afleiBing af viBræBum margra aBila, m.a. Einsatzstab Wegener og Quislings. Eignir reglunnar voru teknar og lagBar I hjálparsjóB norskra nazista, sem Vidkun Quisling hafBi stofnaB. Sagt var aB dýr- gripir, sem höfBu veriB I eigu reglunnar hefBu veriB sendir aB hluta til, til Frímúr- arasafnsins I Berlln, en ýmislegt hefBi þó hafnaB I eigu nazistaforingjanna sjálfra. Quisling lét flytja fjórar riddarabrynjur til Gimli og auk þess ymislegt annaB. Einnig var ekiB meB gölluB hilsgögn til heimilis hans i Fyresdal. Um helmingi málverka reglunnar var stoliB og sömuleiBis mörgum dýrmætum gömlum biblium. TaliB er llklegt, aB tvö verBmæt málverk, annaB af Karli 15. og

x

Heimilistíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimilistíminn
https://timarit.is/publication/304

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.