Heimilistíminn - 13.07.1980, Blaðsíða 7

Heimilistíminn - 13.07.1980, Blaðsíða 7
Heimili Vidkun Quisling á Gimle var fullt af listaverkum og dýrgripum, sem stoliö haföi veriö hér og þar. Hér má sjá eina af stofum hans. hitt af Oskari 2. hafi aö lokum hafnaö I ÞýZkalandi. Norsk selskab „slátrað" 1 jiini 1942 lögöu nazistarnir til atlögu við Norske Selskap. Fyrst sóttu nazistarnir þangað brennivinsbirgöirnar og einnig var a'kveöið að Quisling skyldi persónulega yfirtaka öll hlutabréfin. Vidkun Quisling lagði einnig hald á málverk, hiísgögn, teppi og silfurgripi. Mörg málverkanna voru merkt með stöf- unum V.Q. Sex málverk lentu á Jonsborg i Fyresdal, en aðrir hlutir komust að lokum á býlin Lunden og Vollane. Quisling hélt þvi fram eftir striðið, að hann hefði tekið þessa hluti að ábendingu Prytz fjármála- ráðherra. Farið ránshendi um höilina Ýmislegt Ur konungshöllinni, m.a. ur ibiið konungs og úr svefnherbergi kon- ungshjónanna var tekið og ekið með það á brott og I ýmsar áttir, eftir fyrirmælum hverju sinni. Dýrmæt húsgögn ur kon- ungshöllinni voru tekin og notuð þar sem þörf var talin fyrir þau, og án tillits til þess, hve dýrmæt þau voru. Farið var með til Gimle styttu, sem sýndi drottninguna sem unga stúlku. Tvær myndir af Napoleon og drottningu Napoleons voru hengdar upp i Napoleons- krtík Quísling á Gimle. Ekið var með marmaraborð, spegla og maghonystóla til Fyresdal. Aldrei hefur verið hægt að komast að þvi til hlítar, hversu miklu var' stolið vir höllinni. Einhverjir græddu á þjófnað- inum Höfundar áðurnefndrar bókar halda þvi fram, að uppboðsfyrirtæki eitt hafi verið hvað ákafast I að komast yfir þessa stolnu muni. Eigandinn var einn af hinum norsku nazistum og góður listaverkasali. Fyrirtæki hans fékk hvert bilhlassið af ööruaf listaverkum, málverkum ogýmsu öðru, og allt var þetta siðan sett á uppboð. Btíkarhöfundur segir það hafið yfir all- an vafa, að fyrirtæki þetta hafi selt á upp- boði eigur konungsfjölskyldunnar. I febriiar 1942 auglýsti t.d. fyrirtækið upp- boð á „...fögrum og einstæðum listmun- um Ur silfri, bronsi, tini, marmara og önnur mynd af heimili Quislings ao Gimle . postulíni. Mublum, skartgripum og vopnum, sem upprunnin eru f höllum Evrópu og hafa sum hvert tilheyrt kónga- fólki...." Gyðingar voru lika rændir Það voru þó ekki aðeins stofnanir, félagasamtök og hallir, sem urðu fyrir barðinu á ránssveitum nazistanna. Þegar Gyðingar voru teknir höndum var oft á tiðum rænt ýmsum dýrmætum og ómetanlegum munum. Flestir þessara muna hafa aldrei komizt I réttar hendur aftur. Og hverjir ættu svo lika að gefa sig fram sem erfingjar? Flest fólkið endaði lifdaga sína í fangabUðum. Aðeins fáeinir norskir Gyðingar snéru aftur heim til Noregs eftir striðið og fangavistina I Þýzkalandi — og fæstir áttu þeir annað en það sem þeir báru utan á sér. Norskur listfræðingur i þjón- ustu Eisenhowers Norskur listfræðingur, hallarstjóri og arkitekt, dr. techn.Guthorm Kavli fór til Bretlands eftir að styrjöldinni lauk i Noregi. Þar starfaði hann fyrst með norsku herjunum, en engan skyldi undra, að Kavli var sfðar valinn til þess að leggja á ráðin um mikla ferð, sem farin skyldi til Noregs. Verkefni Kavlis var aö bjarga menningarverðmætum. Hann samdi m.at lista yfir byggingar og menningarverð; mæti önnur sem vernda bæri, þegar inrij; rásin yrði gerð i Noreg. Kavli höfuðsmaður fór siðan að vinnait; höfuðstöðvum herja bandamanna og vakj þar sem listaliðsforingi. Mönnum hafð'fc orðið ljóst, að nazistarnir höfðu rænt umS talsverðum verðmætum, en hvar átti aí£ finna þessi listaverk, og hverjir skyldú;, sinna þvi verkefni. Það vakti mikla af> hygli f hvert sinn, sem eitthvaö fannst. Kavli hlytur að hafa orðiö hvað snortnastur, þegar hann stóð allt i einu með hið ungverska þjóðartákn, Stefáns- krdnuna, i höndunum i Wiesbaden, þar sem hann var staddur i hópi nokkurra bandariskra samstarfsmanna siíina, sem höfðu fundið hana og komið með hana þangað. A meginlandinu fann Kavli nokkuð af norsku mununum, en eftir uppgjöfina' hafði hann ndg að gera viö að sanna,' hverju stolið hafði veriö Ur konungshöll- inni og einnig Ur Hersafninu. M.a. fann Kavli 140 byssur frá Hersafninu I safni i' hernámssvæði RUssa I Þýzkalandi. ,,Gráir peningar" notaðir til listaverkakaupa Olav Ottersen fjallar ekki aðeins um. í bókinni Sjakalenes marked eftir Olav Ottersen, sem er nýkomin út i Noregi, segir frá þessum þjófnaði og sölu á listaverkunum

x

Heimilistíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimilistíminn
https://timarit.is/publication/304

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.