Sunnudagsblaðið - 20.06.1965, Blaðsíða 8

Sunnudagsblaðið - 20.06.1965, Blaðsíða 8
4 PELIKANSTRÆTI nefnist ósköp venjuleg gata í Antvverpen. Htísin, sem við hana standa, eru hvorki mjög i'alleg né mjög ljót,- og. þau bera ekki. utan á sár., hvaða starfsemi þar fer fram. En við þessa götu og aðliggjandi götur fer mest öll demanta- vinnsla veraldarinnar fram. Meira en tveir þriðju af öllum demönturh eru slípaðir við þessar yfirlætis- lausu götu í Antwerpen, og demantaiðnaðurinn er talinn með þýðingarmestu iðngreinum Belgíumanna. D^mantaiðnaðurinn aflar yfir 5% af gjSldeyristekj- um þjóðarinnar og við hann hafa meira en 25.000 manns atvinnu. Antwerpen hefur í meira en fimm aldtr verið miðstöð demantavinnslunnar, svo að demantaiðnað- urinn belgíski á sér rætur langt aftur í fortíðina. Það er hins vegar erfitt að svara því, hyers vegna einmitt Antwerpen verður demantamiðstöð, en ekki einhver önnur borg í einhverju stærra landi. Ástæð- án ef þó eflaust sú, að seint á miðöldum var Ant- \véfþen 'einhvér mesta hafnarborg í Evrópu, og það- an voru flest þau skip, sem sigldu til Austurlanda; óg í þeirri tíð komu allir eðalsteinar frá Austur- löndum. '¦ • Fyrf á ðldum var demantaverzlunin frjáls, Og aúðvitáð voru þeir margir, sem reyndu að vera með i leiknum. En síðustu þrjá aldarfjórðungana hefur éit't fyrirtæki haft raunverulega einokun á allri demantáverzlun. Það er ensk-suðurafríska auðfélag- ið De Beers, sem hefur aðalstöðvar sínar í London. Þetta fyrirtæki kaupir óunna demanta alls staðar að úr heiminum, frá Brasilíu og Afríku og meira að segja frá Sovétríkjunum. Ástæða þess, að Sovét- ríkih, sem eiga ekki svo lítið af demantanámum, láta auðfélag eins og De Beers njóta góðs af dement- uni sínúm, er einfaldlega sú, að De Beers er svo vpldugt fyrirtæki, að það gæti hvenær sem er gert út af við hugsanlegan keppinaut. Það er sagt, að De Beers eigi svo mikið magn af óslípuðum dement- úm, að demantaverð myndi hríðfalla, ef það væri allt látið á markað í einu. En auðvitað gerir De Beers það- ekki. Fyrirtækið mylgrar nógu litlu á markaðinn í einu til að hlutfallið milli framboðs og eftirspurnar haldi-st óbreytt og heldur verðinu tannig uppi. ¦ . . ' . Tlt. 'ANTWERPEN earu óunnir demantar fluttir frá London, en þangað er þeim.safnað.saman frá nám- Unum. Gjöfulustu demantanámurnar eru í Kqngó, Suður-Afríku, Angola, Ghana, Tanganjika, Brasilíu. Venezuela og SovétríkjUnum. Greinarmunur er gerður á gimsteina-demöntum og iðnaðar-demöntum. í gimsteina fara þeir demant- ar, sem eru glitfegurstif af náttúrunnar hendi. Stærð steinanna óunnra skiptir í því sambandi engu máli. En í demantahúsunum í Antwerpen er dementun- um sem sagt skipt í tvo flokka eftir gl'iti þeirra og :ökustu demantarnir í því tilliti eru teknir til iðn- aöarþarfa. Óunninn demantur, siem á áð vérða gimsteinii, er fyrst vandlega skoðaður, þv: að verið getUr; að fegurð hans megi ayka með því að kljúfa hann. En það er ekki svo auðvelt að taka ákvörðun um það, og miklir fjármunir í húfi að rétt sé ákveðið. Steinn, sem kostar slípaður kannski þrjár milljónir króna, getur komizt upp í fimm, ef honum er skiþt, en það getur líka farið svo, að við skiptin komi fram tveir demantar, sem hvor um sig sé ekki nema hálfrar milljónar virði. Það eru engir smápeningar, sem hér er farið með, og því þarf þæði mikla þekkingu og reynslu til að ákveða, hvernig fara skuli með óunna demanta. Að sjálfsögðu er það stjórn slíP- unarfyrirtækisins, sem ber ábyrgðina og tekur af skarið, en í reynd verður það oft slíparinn sjálfur, sem ákveður, hvprt kljúfa skuli ákveðinn stein eða ekki. Demantur er klofinn 'þannig, að hann er risp- aður með öðrum demanti og síðan er slegið fast á harðan hníf, sem lagður er í skoruna. Megin- máli skiptir, að tonífnum sé beint í rétta stefnu. Það þarf ekki að skakka nema broti úr millimetra í aðrahvora áttina til að allt sé ónýtt og milljónir hafi tapazt. Öruggari aðferð við að skipta demanti í sundur er því að saga hann í tvennt. En sú að- ferð er mi-klu seinlegri. Það getur tekið marga daga, að saga demant í sundur, en þá er notað fínt stál- blað, sem demantadufti er stráð á, og alltaf sagað inn í steininn í átt að miðjunni. Þegar steininum hefur verið skipt, ef um það er að ræða, getur sjálf slípunin hafizt. Fyrst eru horn og brúnir gerð ávöl, og síðan hefst hin eigin- lega flataslípun. Til þess að steinn geti kallazt brillíant, þarf hann að hafa minnst 58 fleti, en aðrtr eðalsteinar. eru sllpaðir. me» 16 eða 32 fléti- En steinninn er því dýrari sem fíetifnir eru fíéiri. 448 SUNNUDAGSBLAÐ — ALÞÝÐUBLAÐIÐ

x

Sunnudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sunnudagsblaðið
https://timarit.is/publication/302

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.