Vikublaðið


Vikublaðið - 16.07.1993, Blaðsíða 3

Vikublaðið - 16.07.1993, Blaðsíða 3
VIKUBLADID 16.JULI 1993 Samfélagtð I hlekfcjwm og skugga hrdtos „Pær ásakanir, semfram voru bornar á hendur framkvœmdastjóra sjónvarps- ins hafa því ekki reynst á rökum reistar og er það vissulega alvarlegt umhugs- unarefni fyrir þá, sem báru þœr ásak- anirfram, m. a. úr rœðustól Alþingis." Morgunblaðið t forystugrein þriðjudaginn lí.júlí 1993. Aþennan hátt gengur stærsta blað landsins fram fyrir skjöldu, hvítskúrar Hrafh Gunnlaugsson og notar til þess skýrslu Ríkisendurskoðunar. Það er kannski von því Ríkisendurskoð- un reynir sjálf að sýkna Hrafh - sem er ótrúlegt þegar sama stofhun í raun bendir á að maðurinn hafi brotið gegn hæfisreglu stjórnsýslu- laganna. Hvað er hér áferðinni? Hvernig hófst Hrafhsmálið svo- nefhda? Það hófst með því að Hrafh Gunnlaugsson var ráðinn framkvæmdasrióri sjónvarps eftir að Heimir Steinsson hafði leyst hann frá störfum sem dagskrár- stjóra. Þarna var um óvenjulega grófa aðgerð að ræða af hendi menntamálaráðherra. Og í tengsl- um við þessa ákvörðun mennta- málaráðherra voru rifjuð upp mál- in eitt af öðru til þess fyrst og fremst að sýna fram á að Hrafn Gunnlaugsson væri hagsmunalega tengdur öllum stofhunum og sjóð- um kvikmyndagerðar í landinu og að hann hefði þegið þaðan veru- lega fjármuni. Hvað sem annað verður sagt um skýrslu Ríkisendur- skoðunar þá staðfestir hún í einu og öllu allt það sem stjórnarand- staðan sagði um hagsmunatengsl- in: 1. Hrafn Gunnlaugsson hefur fengið meira fé og oftar úr fleiri sjóðum ogfráfleiri stofnunum en allir aðrir kvikmyndagerðar- menn. 2. Hann hefur auk þess komið sér í stjórnunarstöðu í öllum þess- um sjóðum og stofnunum þar sem kostur hefur verið á því. 3- Ogþegarþað hefur ekki dug- að hefur hann komist inn á gafl í þessum stofnunum með kunn- ingjasambbndum og margróm- aðri „vináttu" við valdamestu menn landsins. Fyrst er að nefha til þessarar sögu Kvikmyndasjóð. Sjóðurinn lýtur ákveðinni stjórn og í stjórnina tilnefha samtök kvikmyndagerðar- fólks. Hrafhi hefur alltaf tekist með góðu og illu að koma sér inn í stjórn sjóðsins í gegnum þessi sam- tök. Hvað eftir annað hefur komið til átaka í þessum samtökum vegna yfirgangs Hrafhs - en átökin hafa ekki orðið honum hindrun; þvert á móti. Þannig hefur hann öll und- anfarin ár sem hann var jafhframt dagskrárstjóri sjónvarpsins setið í stjórn Kvikmyndasjóðs. I skýrslu Ríkisendurskoðunar kemur fram að Hrafh hefur fengið á núvirði úr Kvikmyndasjóði um 91,5 miiljónir króna. Þar kemur líka fram að hann hefur ýmist gengið á svig við eða brotið gegn flestum veigamestu skilyrðum sjóðsins hvaða nafhi sem þau nefh- ast - til dæmis varðandi skil á grein- argerðum og upplýsingar um aðra fjármögnunaraðila. I annan stað ber að nefha óvenjuleg tengsl hans við ráðu- neytisstjórann í menntamála- ráðuneytinu Knút Hallsson. Ráðuneytisstjórinn kórónaði margra ára þjónustu sína við Hrafn með því að skrifa bréf fyrir hönd ráðuneytisins til Norræna kvik- mynda- og sjónvarpssjóðsins án þess að láta ráðherrann vita. Tengslin við menntamálaráðu- neytið takmarkast hins vegar ekki við Knút Hallsson. Þar situr nú Ólafur G. Einarsson sem hefur verið greiðviknari við Hrafn Gunnlaugsson en alla aðra - til dæmis námsmenn og skólakerfið eða aðra starfsmenn á menningar- akrinum. Þannig lét Ólafur kaupa þrjár kvikmyndir af Hrafni á einu bretti. Og það gerði hann án þess að hafa haft um það samráð við Námsgagnastofnun sem alltaf hef- ur verið gert. Og verðið sem greitt var fyrir myndir Hrafns var miklu hærra en fyrir þá mynd sem keypt var næst á undan þeim myndum til ráðuneytisins. Til þess að standa undir kaupunum skrifaði mennta- málaráðherra undir yfirlýsingu um að Hrafn myndi fá peningana úr ráðuneytinu eftir eitt ár - á árinu Byggt á skýrslu Ríkisendurskoðunar. Alls hafa 140 milljónir runnið til Hrafns og er þá fjármögnun Norriena sjón- varpssjóðsins á Hvíta víkingnum undanskilin. Hrafn hefur ekki sjálfur þegið fé úr Menningarsjóði útvarpsstöðva. 1993. Ráðherrann leitaði ekki fjár- Iagaheimildar fyrir greiðslunum. Samt hafði fjármálaráðherra skrif- að upp á heimildina. Þannig kemur hér inn í myndina í viðbót við áð- urnefnda maður sem heitir Friðrik Sófusson. I þriðja lagi þarf að nefna til þessarar sögu Sjónvarpið. Hrafn er starfsmaður þess og hefur verið síðustu sjö ár - að vísu í leyfi um alllangan tíma. Á þeim sama tíma hefur hann selt sjónvarpinu vörur og þjónustu fyrir 25 miljónir króna - sjálfum sér. Það er athyglisvert að viðskipti þessi við Hrafn hófust ekki fyrr en eftir aðhann sjálfur var kominn í stöðu dagskrárstjóra. Hann hefur sem starfsmaður sjón- varpsins haft betri stöðu en allir aðrir kvikmyndagerðarmenn, ekki aðeins sín vegna beint heldur einnig óbeint með því að aðrir kvikmyndagerðarmenn og tækni- menn hafa orðið háðir honum með aðstöðu og verkefhi. Það á reyndar líka við um Kvikmyndasjóðinn og í seinni tíð menntamálaráðuneytið en á báðum þeim stöðum hefur hann haft úrslitasambönd um skemmri eða lengri tíma. En mikilvirkir menn láta ekki hér staðar numið og í fjórða lagi frétti Hrafn af Vestnorræna lána- sjóðnum. Hann er lánasjóður Vesturnorðurlanda og á að stuðla að nýsköpun í atvinnulífinu í Fær- eyjum á Grænlandi og á íslandi. Davíð Oddsson rak fyrri stjórnar- menn íslands í sjóðnum og réði nýja menn sér handgengna. Sjóðs- stjórnin samþykkti svo beiðni Hrafns Gunnlaugssonar og veitti honum 5 fnilljóna króna lán sem er búið alveg sérstökum eiginleikum. Lánið er lán þar til í ljós kemur hvort það taki því að hafa veitt lánið eða ekki. Lánið var veitt til að byggja kvikmyndaver á Laugar- nestanga. Takist það hins vegar ekki að mati Hrafns breytist lánið í styrk! Væri þetta ekki yndislegt og fullkomið líf fyrir annan atvinnu- rekstur á íslandi í þrengingunum ef lánin breyttust í gjafir ef lántak- endunum sýnist svo og ráðagerð- irnar renna út í sandinn! Og Laugarnestangi? Það er friðað svæði en þar hefur Hrafh farið öllu sínu fram á undanförnum árum. Hann hefur keypt hús og byggt við það í leyfisleysi. Hann hefur raskað fjörunni neðan við húsið í leysisleysi. Hann hefur á- kveðið að byggja þar kvikmyndaver - en enginn hefur samþykkt það ennþá. Hann hefur samt Iátið teikna kvikmyndaverið á Laug- arnestanga. Sá sem teiknar er sonur , skipulagsstjóra Reykja- víkur. Þannig togar tvíbjörn í ein- björn, þríbjöm í tvíbjörn og svo ffamvegis utan endis. Hann œilar áfram á sömu brautinni Til að bæta gráu ofan á svart sem sér ekki á þegar Hrafn Gunnlaugs- son er annars vegar bregst hann þannig við skýrslu ríkisendurskoð- unar að með ólíkindum er. Hann byrjar á því að hvítþvo Davíð vin sinn Oddsson. Hann segir „ég er toppfagmaður" og get- ur vel verið en svona segja menn ekki um sjálfa sig. Hann lætur í veðri vaka að Heimir Steinsson út- varpsstjóri hefði ekki haft mikið í sig að segja í faglegu prófi. Hann ræðst að framkvæmdastjóra Nor- ræna kvikmyndasjóðsins sem leyfði sér að telja Hrafh ekki alveg full- kominn mann þó að framkvæmda- stjórinn vildi halda í eitt hornið á myndinni Hin helgu vé þegar þar að kæmi. Og hann bætir því við að Ríkisendurskoðun hafi hvítþvegið hann. Svo kallar hann gagnrýnend- ur sína ónefnum. Með öðrum orð- um: Hrafh Gunnlaugsson hefur ekkert lært og hann er staðráðinn í því að halda uppteknum hætti. Niðurlag leiðarans í Morgun- blaðinu fjallar um hagsmuna- tengslin í Hrafhsmálinu. Þar segir að lokum: „Þau hagsmunatengsl snúa hins vegar ekki að einum manni, heldur mörgum." Þannig á að bjarga Hrafhi fyrir horn: Með því að kerfið sé allt gallað og hann ekki sá eini sem hafi notið hags- munatengsla. Og vissulega er Rík- isendurskoðun hjálpleg Hrafni við þessa útleggingu. En staðreyndirn- ar liggja engu að síður fyrir: Eng- inn maður í íslensku menningarlífi hefur náð að blómstra eins og Hrafh Gunnlaugsson í skjóli vinar síns Davíðs Oddssonar. Snýst umrœðan gegn menningunni? Hættan við umræðuna nú er nefnilega sú að útlegging Morgun- blaðsins, Ríkisendurskoðunar og Hrafns muni koma niður á menn- ingarstarfsemi; að í framhaldi af skýrslunni gangi þeir fram á sviðið sem segja að listamönnum og öðr- um starfsmönnum á menningar- akrinum sé ekki treystandi fyrir menningarfjármunum. Þess vegna þurfi stjórnmálamenn eða þeir sem ráðherrar tilnefna að ákveða það sem gerist. Fari svo verður ekki aðeins Sjón- varpið heldur öll íslensk menning í skugga hrafnsins; Sjónvarpið vegna þess að Hrafn misnotar þar að- stöðu sína til að koma inn sínu fólki, sínum mönnum og sínum þáttum og um leið gerir hann allt sem hann getur til að hindra að aðrir fái að sjást á skermum sjón- varpsins. Þannig verður þjóðin um sinn ekki aðeins í skugga hrafnsins heldur líka í hlekkjum hans. Laxveiðimenn eru náttúruunnendur Iþví tölublaði VIKUBLAÐS- INS, sem kom út 2. júlí, birtist grein eftir Auði Sveinsdóttur „Ferðamennska innanlands, vaxt- arbroddur eða ógnun við náttúr- una", sem ég vil leyfa mér að gera að umtalsefni. Greinarhöfundur vekur réttilega athygli á ýmsu varðandi þessi mál- efni og setur fram spurningar um eitt og annað, tíl þess væntanlega að vekja menn til umhugsunar um ferðaþjónustu og umhverfismál. Hún telur nauðsyn bera tíl að haga málum þannig, að íslenskri náttúru verði ekki ógnað. Það vaktí sérstaka athygli mína þegar Auður vék að laxveiðimönn- um, sem hún telur aðal útílífsins „með þjón á hverjum fingri meðan á dýrum laxveiðitúrunum stendur." Þannig ættí útilíf og ferðamennska ekki að verða, ritaði Auður. Fordómar gagnvart laxveiðimbnnum Eg verð að segja eins og er að þarna fánnst mér greinarhöfundi bregðast bogalistín með hliðsjón af fyrirsögn greinarinnar og umfjöll- un hennar, því að hér koma fram ýkjur og fordómar gagnvart lax- veiðimönnum. Svona alhæfing og skot út í loftið skemmir góða grein um náttúruvernd að mínum dómi. Mér sýnist að Auður þekki lítíð til í þessum eíhum um íslenskan veruleika; hún hafi látið æsifréttir um hátt verð veiðileyfa og vitn- eskju um erlenda veiðimenn, sem hingað koma árlega tíl laxveiða og nýta sér leiðsögumenn við árnar, villa sér sýn. Slík þjónusta er ekkert meira en almennir ferðamenn njóta á skipulögðu ferðalagi um landið og er engum hneykslunar- hella, svo sjálfsagt þykir það. Breiður hópur stundar laxveiði Greinarhöfundur virðist ekki hafa áttað sig á því hversu breiður þjóðfélagshópur það er hér á landi sem stundar laxveiðar. Um það vitna m.a. hin mörgu félög stanga- veiðimanna og hópar um land allt. Eigi heldur hversu verð veiðileyfa er breytilegt um veiðitímann. Hæsta verð er þegar veiðivonin er mest, eins og eðlilegt er, en unnt er að komast í laxveiði fyrir viðráðan- legt verð fyrir flesta sem á annað borð hafa áhuga fyrir laxveiði, en sá fjöldi manna er takmarkaður ef á þjóðarheildina er litíð. Veiðifélag ráðstafar veiði Þá skal vakin athygli á eftírfar- andi fyrirkomulagi um nýtingu veiði og það er kannski það sem öllu máli skiptir og snertir áhyggjuefhi Auðar Sveinsdóttur um umgengni við náttúruna. Abú- endum eða eigendum jarða, sem eiga þessi hlunnindi, er gert að skyldu lögum samkvæmt að mynda félagsskap um veiðina og ráðstöfun hennar. Það á m.a. að tryggja að ís- lenski náttúru sé ekki ógnað. Einar Hannesson Fyrirkomulag þetta krefst mikils þegnskapar af eigendum veiðirétt- arins og hefur orðið til þess m.a. að tryggja almennari og opnari nýt- ingu veiði og þar með stangaveiði fyrir þá mörgu sem veiðiskap vilja stunda. Lögbundið er að serja ákveðinn stangafiölda á hverja á og veiðifé- lagi er skylt að stunda fiskrækt. Er vandséð að annað fyrirkomulag henti betur. Silungsveiði Það væri vissulega hægt að ræða frekar um veiðiskap í ám og vötn- um, eins og um silungsvötnin fjöl- mörgu um land allt sem bíða eftir veiðimönnum. Væri synd að segja að fólki almennt gefist ekki kostur á að komast í veiði fyrir hóflegt verð. Þá hentar silungsveiði ákaflega vel sem útilífsiðkun fyrir fiöld- skylduna saman, eins og alkunna er. En hér skal staðar numið að Höfundur er starfsmaður Landssambands veiðifélaga

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.