Vikublaðið


Vikublaðið - 08.04.1994, Blaðsíða 2

Vikublaðið - 08.04.1994, Blaðsíða 2
Vidhurf VIKUBLAÐIÐ 8. APRIL 1994 »\lkitl>líu>to Útgefandi: Alþýðubandalagið Ritstjóri og ábm.: Hildur Jónsdóttir Blaðamenn: Páll Vilhjálmsson, Friðrik Þór Guðmundsson og Ólafur Þórðarson Auglýsingar: Grétar Steindórsson/Þjóðráð hf. Auglýsingasími: (9D-813200 - Fax: (91)-678461 Ritstjórn og afgreiðsla: Laugavegur 3 (4. hæð) 101 Reykjavík Sími á ritstjórn: (91)-17500 - Eax: 17599 Útlit og umbrot: Leturval Prentvinnsla: Frjáls fjölmiðlun hf. Óþolandi upplausn í mál- efnum sjávarútvegsins Óþarft er að fjölyrða um mikilvægi sjávarútvegsins fyrir íslenskan þjóðarbúskap. Það er bagalegt, svo ekki sé meira sagt, að um málefhi þessarar undir- stöðuatvinnugreinar skuli vera bullandi ágreiningur innan atvinnugreinarinnar sjálfrar, úti í þjóðfélaginu öllu og á Alþingi. Núverandi ríkisstjórn hefur því miður með öllu mistekist að móta stefhu í sjávarútvegsmálum. I mál- efhasamningi hennar er talað fagurlega um það að mótuð verði „heildstæð sjávarútvegsstefha", en reyndin er sú, nú þegar líður að lokum kjörtímabils- ins, að málefhi sjávarútvegsins eru í meiri upplausn en nokkru sinni. Þegar núgildandi lög um stjórn fiskveiða voru af- greidd á Alþingi vorið 1990 varð að samkomulagi að á næstu tveim árum skyldi fara fram heildarendur- skoðun lagaákvæða á þessu sviði og henni ljúka fyrir árslok 1992. I endurskoðunarákvæðunum var jafn- framt mælt fyrir um að haft skyldi samráð við alla helstu hagsmunaaðila og hefð hafði verið fyrir því að allir stjórnmálaflokkar kæmu að slíkum verkum. Núverandi ríkisstjórn hefur klúðrað þessu verki með öllu og nú í apríl 1994 er það verk sem ljúka átti 1992 í meiri óvissu en nokkru sinni. Stjórnarflokkarnir lokuðu málið inni í þröngum hópi flokksgæðinga með misjafna reynslu af sjávarút- vegsmálum, hjá svonefhdri tvíhöfðanefhd. Allt sam- ráð við sjávarútvegsnefnd Alþingis og stjórnarand- stöðu var hundsað. Sjómenn drógu sig út úr vinnu að málinu og lýstu síðan yfir fullri andstöðu vegna þess að ekkert tillit var tekið til þeirra sjónarmiða. Fram- haldið þekkja menn. Verkfall, lög á sjómenn, deilur og átök innan greinarinnar, milli landshluta, milli flokka og innan flokka. Nú síðast hafa ekki færri en 11 stjórnarþingmenn ásamt þingmönnum úr öllum stjórnarandstöðuflokkunum lagt fram frunvarp sem eykur enn á óvissuna í þessu efhi og undirstrikar að ríkisstjórnin hefur misst öll tök á málinu; Sömu sögu er reyndar að segja af fleiri mikilvægum hagsmunamálum sjávarútvegsins þar sem ríkisstjórn- in virðist máttlaus og stefhulaus. Gildir það um af- stöðuna til úthafsveiða og skráningarmála skipa, verðjöfhunar eða sveiflujöfhunar í sjávarútvegi o.fl. Þetta ástand er óþolandi. Hér vantar sárlega heild- stæða sjávarútvegsstefnu, sem tekur til allra megin- þátta veiða, vinnslu og markaðsmála. AJþýðubanda- lagið hefur lengi hamrað á nauðsyn þess að ná sáttum um slíka stefnu þannig að unnt sé að festa í sessi til frambúðar starfsgrundvöll greinarinnar. Nægir eru erfiðleikar stjórnenda sjávarútvegsfyrirtækjanna, þar sem breytingar eru hraðar í ytra umhverfi, þó ekki bætist við upplausnarástand heima fyrir vegna ríkis- stjórnar sem veldur ekki verkefni sínu á þessu sviði frekar en mörgum fleirum. Sjónarhorn Rembihnútur markaðshyggjunnar Það var haldin ráðstefha í Detroit í Bandaríkjunum fyrir skömmu um atvinnuleysið í heiminum, einkum hinum iðnvædda hluta hans. Þarna mættu fulltrúar frá öllum helstu iðnríkjum heimsins. Frá þessu er skýrt í Morgunblaðinu 20. mars sl. í fróðlegri umfjöllun. Eins og öllum er kunnugt er at- vinnuleysi mjög tilfinnanlegt um allan heim, ekki síst í hinum tæknivæddari hluta hans. Það fara ekki eins miklar sögur af hinum hlutanum. Á þessari ráðstefhu virðast menn hafa komið sér saman um að það sé „fyrst og fremst Evrópuríkin, sem eiga í erfiðleikum" og orsakirnar eru aðallega „mikil ríkisforsjá, miklar skattaálögur og niðurnjörvaður vinnumarkaður". Það er sem sagt skortur á neikvæðu frelsi og of örlátt velferðarkerfi. Bandaríkjamenn bera sig manna- lega. Þeir benda á að atvinnuleysið hjá þeim sé ekki nema 6,5%, en sé hins- vegar 10-12% eða meira í Evrópu. Þeir segjast hafa haldið atvinnuleysi í skefjum með því að hafa hemil á um- svifum ríkisins (þ.e. velferðinni) og auka sveigjanleika á vinnumarkaðnum (auka neikvæða frelsið). Með atvinnu en ekki laun Þama fylgir böggull skammrifi. „I Bandaríkjunum hefur orðið til fjöldi nýrra starfa, en það hefur einkum orðið á kostnað launanna, einkum þeirra lægstu." Sem sagt, fólk hefur getað fengið að vinna ef það lækkaði kaupið sitt í samræmi við kröfur launagreiðandans. Verkalýðssamtök- in virðast ekki skipta sér af þessu, semja fólk ekki út af vinnumarkaðn- um. Það fær frið til að semja sig niður. En vandamálið virðist ekki alveg horfið þar með, það skiptir bara um svip. „Þar í landi er fjöldi atvinnuleys- ingja ekki vandamálið (er þó 6,5%), heldur felst það í því, að um 18% vinnuaflsins hafa það lág laun, að þau Guðmundur Helgi Þórðarson þ^ 1 í'f /Á m nægja ekki ein og sér til að framfleyta fjölskyldu." Þetta þýðir að tæpur fimmtungur bandarískra launþega verður að segja sig til sveitar þó svo að þeir vinni fullan vinnudag. Hér þarf að íhuga hvað í því felst að hafa fulla atvinnu. Evrópuþjóðirnar virðast tregðast við, sumar þeirra, að fara með launin niður fyrir fram- færslumörk, en það finnst Bandaríkja- mönnum pjatt. Er hægt að tala um að sá maður hafi fulla atvinnu sem ekki fær kaup sem nægir homim til fram- færslu þó hann vinni fullan vinnudag? Ég hygg að það sé engin goðgá að telja slíkan mann atvinnulausan að hluta og hann er verr settur að því Ieyti að hann er bundinn á sínum vinnustað allan daginn þó kaupið sé lágt. Bandaríska aðferðin Samkvæmt þeim upplýsingum sem þarna koma fram er atvinnuleysið í Bandaríkjunum meira en 6,5% og sennilega síst minna en í Evrópu. Það er bara reynt að fela það með ranglátu og ómannúðlegu launakerfi. I þessari frétt kemur fram að at- vinnulaust fólk í Evrópulöndunum búi víð betri kjör en bandarískt lág- launafólk í fullri vinnu. Það er áhugavert fyrir íslenskan launþega að fylgjast með þessari þró- un þar vestra vegna þess að þær radd- ir hafa verið háværar hér á landi að rétt sé að ráða bót á arvinnuleysinu með bandarfsku aðferðinni, taka verkalýðssamtökin úr sambandi og lækka launin. Með því móti væri sem sagt verið að binda launþega á klafa hjá launagreiðendum án þess að þeir fái laun sem entust þeim til framfæris. Með þessu móti er verið að lækka tölu þeirra sem eru skráðir atvinnulausir. Vandamálið væri það sama, en ekki eins gagnsætt. En það var fleira sem koma fram í Detroit. Þeir sem þar þinguðu virðast ekki eins vissir um ágæti endurskipu- lagningar og hagræðingar eins og ís- lensku hagspekingarnir sem virðast trúa því að hagræðingar skili sér á ein- hvern dularfulan hátt sem minnkandi atvinnuleysi. 1 Detroit segja menn: „Endurskipulagning atvinnulífsins í því skyni að bæta samkeppnisgetuna mun ekki verða til að auka atvinn- una." Enn er hnykkt á: „Fjölmargar kannanir, sem gerðar hafa verið á at- vinnulífi Evrópuríkjanna, benda til að endurskipulagning fyrirtækjanna muni verða til að fækka störfum um 10% á ári." Og þetta er ekki búið: „Til þess að þýskur iðnaður nái há- marksframleiðni þarf að segja upp 38% vinnuaflsins." Svo mörg voru þau orð. Kaupmáttur hinna launalitlu Forstjóri Olivetti á Italíu bætir svo gráu ofan á svart með því að lýsa því yfir að það séu aðeins tvenns konar ráð til úrbóta, „að flytja starfsemina til láglaunasvæða eða hætta henni." Það virðist sem sagt ekki vera svo mikill vandi að framleiða ef fólk væri ekki alltaf að heimta kaup fyrir að vinna við framleiðsluna. Og svo er náttúrulega hinn vandinn að það kaupir ekki nóg. Það þarf nefnilega peninga ef maður á að kaupa. Þetta bindur hvað annað. Þannig virðist markaðskerfið kom- ið í einskonar rembihnút sem erfitt er að leysa. Höfundur er heilsugæslulæknir í Hafivarfirði.

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.