Tíminn - 03.06.1970, Blaðsíða 9

Tíminn - 03.06.1970, Blaðsíða 9
MIBVIKUDAGUR 3. Júní 1970. TIMINN 9 :» <& iÉMÍil T Útg»fandl: FRAMSÓKNARFLOKKURINN FYiamfcvæmdastjÓTl: Kristján Benedlktsson Ritetjórar Þórartnn Þórarinsson (áb). Andés Krlstjánsson, Jón Helgason og Tómas Karlsson Auglýslngastjórl: Stelngrtmur Gislaaon Rltstjórnar- skrlfstofur 1 Edduhnslnu, simar 18300—1830« Skrffstofui Bankastrætl 7 — Afgrelðslusiml: 12323 Auglýslngaslmi 19523. ABrar skrtfstofur sfml 18300 Áskrifargjald fcr. 165.00 á mán- uði, innamlands — í lausasölu kr. 10.00 eint Prentsm Edda hf 3,5% Margt bendir til þess, að stjórnarflokkarnir hefðu misst meirihluta á Alþingi, ef þingkosningar hefðu farið fram á sunnudaginn var í stað bæjar- og sveitarstjórnar- kosninga. Sé miðað við atkvæðatölur flokkanna í kaup- stöðunum nú og bæjarstjórnarkosningunum 1966, kemur í ljós, að stjórnarflokkarnir hafa tapað um 3,5% af heild- aratkvæðamagninu, eða Alþýðuflokkurinn 2,8% og Sjálf- stæðisflokkurinn 0,7%. Þetta tap þeirra hefði þó vafa- laust orðið miklu meira, ef alþingiskosningar hefðu farið fram. Staða stjórnarflokkanna — og þó einkum Sjálf- stæðisflokksins — reynist yfirleitt betri í sveitar- og bæj- arstjórnarkosningum en í þingkosningum. Alveg sérstak- lega gildir þetta um Reykjavík, þar sem Sjálfstæðis- flokknum hefur tekizt að nota glundroðakenninguna til að ná atkvæðum frá öllum flokkum. í bæjarfélögum, þar sem fleiri flokkar vinna oft saman, er síður farið eftir flokkslínum en í þingkosningum. Þess vegna hafa stjórn- arflokkarnir miklu minna goldið óvinsælda stjórnarstefn- unnar í kosningunum á sunnudaginn en orðið hefði, ef um þingkosningar hefðu verið að ræða. Þrátt fyrir það töpuðu stjórnarflokkarnir 3,5% af heildaratkvæðamagni sínu. Það tap stafar tvímælalaust mest af óvinsældum stjórnarstefnunnar. Miðað við úr- siit síðustu kosninga, þurfa stjórnarflokkarnir ekki að missa nema 3.3% af heildaratkvæðamagninu til þess að missa meirihlutann og raunar mun minna til að missa starfhæfan meirihluta (32 þingmenn). Það er því ekki undarlegt, þótt Bjarni sé farinn að líta í nýjar áttir og Gylfi sé farinn að raula fyrir munni sér,.að „alltaf má fá annað skip og annað föruneyti." Úrslitin í Reykjavík Það er Framsóknarflokknum 'sérstakt fagnaðarefni, að hann fékk þrjá borgarfulltrúa kjörna í Reykjavík.^ Það skapar alveg nýjar aðstæður fyrir flokkinn til að vinna að borgarmálefnum, m.a. með þátttöku í fleiri nefndum, er fjalla um stjórn borgarmálefna. Þrír borgarfulltrúar geta skipt meira með sér verkum en tveir og sinnt betur fleiri málum. Reynslan hefur verið sú^jið í hvert sinn, sem Framsóknarflokkurinn hefur unnið á í borgarstjórn- arkosningum, hefur hann bætt stórlega hlut sinn í næstu þingkosningum á eftir, sbr. borgarstjórnarkosningarnar 1958 og 1962 og þingkosningarnar 1959 og 1963. Þess vegna horfa reykvískir Framsóknarmenn vongóðir til næstu þingkosninga. Nýkratar Morgunblaðið hefur nýlega búið til nýtt orð, nýkratar. Svo nefnir Mbl. þá menn í Alþýðuflokknum, sem vilja láta Alþýðuflokkinn starfa líkt og jafnaðarmannaflokk- ana á Norðurlöndum, og eru því óánægðir með stjórnar- stefnuna hér. Mbl. sleppir engu tækifæri til að skamma nýkratana og virðast þeir næstum vera orðnir verri menn í augum þess en Framsóknarmenn og kommúnistar. Bersýnilega óttast Mbl.-menn nú fátt meira en að ósigur Alþýðuflokksins leiði til þess, að innan hans aukist sú hreyfing, að flokkurinn eigi að semja sig meira að stefnu jafnaðarmannaflokkanna á Norðurlöndum en verið hefur um skeið. Fróðlegt verður.að sjá, hvort Mbl tekst að berja niður nýkratahreyfinguna í Alþýðuflokknum. Þ.Þ. ERLENT YFIRLIT irátandi ekkjan veröur for- sætisráðherra í annað sinn Þrjár konur gegna nú störfum forsætisráðherra ÞRJÁR KONUR gegna nú störfum forsætisráolherra, eða Indira Gandhi, forsætisráðherra Indlandis, Golda Meir, forsætis- ráðherra ísraels, óg Sirimavo Bandaranaike. sem varð forsæt- isráðherra Geylons í síðastliö- inni viku. Frú Bandaranaike hefur verið forsætisráðherra áður eða á áruaum 1960—1965 og var fyrsta konan í heimin- uim, sem gegndi emibætti for- sœtiisráðherra. Frú Bandaranaike varð for- sætisráðherra að nýju eftir að flokkasamsteypa, sem hún styðst við, vann glæsilega í þingkosningum, sem fóru fram síðastl. miðvikudag. Flokkasam steypa þessi fékk 121 þingsæti af 167 alls, en kosið er í ein- menningskjördæmum. f sam- steypu þessari taka aðallega þátt þrir floikkar eða Frelsis- flokkurinn, sem er flokkur frú Bandaranaike og telst róttækur jafnaðarmannaflokkair, fldkkur Trotski-ista og flok.kur marx- ista, sem hafa tengsl við Mostkvu. Frelsisflokkurinn fékk einn hreinan meirihluta, eða 90 þingsæti, en frú Bandara- naike mun samt byggja stjórn sína á samsteypunni, m. a. vegna þess, að það tryggir henni möguleika til breytingar á stjiórnarslkránni, en til þess að breytingar á henni nái fram að ganga, þarf % meirihluta atkvæða á þingL SAMSTEYPAN, sem frú Bandaranaike studdist við, geHk til kosninga með mjög r»ttæka stefnuskrá. í utanríkis málum mun fylgt hlutleysis- stefnu og 611um ríkjum, sem talin eru fullnægja eSlilegum skilyrðum, veitt viðurkenning, eins og t.d. Norður-Vietnam og Austur-Þýzkalandi. f innanlands málum verður m.a. stefnt að því að þjóðnýta alla erlenda banka, eins og Indira Gand'hi hefur þegar gert, og að þjóð- nýta innflutningsverzluaina að mestu og veigamiklar greinar útflutningsverzlunarinnar. Þá verður teGcið upp strangt eftir- lit með erlendum fyrirtækjum ag öðrum stórum fyrirtækjum, m.a. á þann hátt, að ríkið eign- ist hlutabréf í þeim og geti síðar orðið aðaleigandi þeirra. Bkki verður horfið frá þeirri áætlun um eflingu landtoúnað- arins, sem fyrrv. stjórn hafði hafizt handa um og talið sitt bezta verfc. en stuðningi Al- þjóðbankans við hana verður hafnað, nema hann hverfi frá ýmsum skilyrðum, og þá í stað inn leitað aðstoðar sósíalist- ístou ríkjanna. SÍÐAN Oeylon var sjálfstætt ríki fyrir 22 áram, hefur aðal- baráttan um völdin verið milli tveggja flotoka, Frelsisflokksins annars vegar og Einingarflokks ias hins vegar. Einingarflokk- 9 Sirimavo Bandaranaike urinn for fyrst með völdin en missti þau í toosningunum 1956 og myndaði forimgi Frelsis- flofeksins, Solomon Bandara- naitoe stjórn. Hann var myrtur 1959 og tók þá toona hans bæði við stjórnarforustunni og flokks forusbunni. Hún hlaut viður- nefnið grátandi ekkjan í þing- kosningunum, sem fram fóru noktoru síðar, enda studdi sú samúð, sem hún naut vegna sviplegs fráfalls manns henn- ar, vafalaust að því, að flokkur hennar vann teosningarnar. Hún þurfti þó eins og maður henn- ar, að styðjast við ýmsa rót- tælka smiáflofcka, m.a. Trotski- ista. Sem forsætisráðherra reyndist hún mifclu rottækari en maður hennar. M.a. réðst hún í það að þjóðnýta eignir erlendra olíufélaga og hóf mikil olíuviðskipti við Sovétríkin. Þrdun efnahagsmála var erfið á þessum tíma og í toosning- unum 1965 kenndi Einingar- flokkurinn rikisstjórninni um, og tókst því að vinna sigur. Forsætisráðherra varð þá Dud- ley Senanayake, en faðir hans var stofnandi Einingarflokksins og fyrsti forsætisráoTherra Cey- lons eftir að landið hlaut sjálf stæði. f kosningabaráttunni nú hélt Senanayake fram því, að stjórn hans hefði reynzt vel. Hún hefði treyst frið og lýð- ræði í landinu og eflt ýmsan iðnað, hafizt handa um merka landbúnaðaráætlun og tryggt stöðugan vöxt þjóðartekna. Kosningaúrslitin sýna, að kjós endur hafa litið 6ðru vísi á málin. VAFALAUST hafa persónu- legar vinsældir frú Bandarana- ike átt sinn þátt í úrslitunum. Frú Bandaranaike hefur látið félagsmál til sín tafca siðan hún var á unglingsárum, en hún er fædd 1916. Sérstaklega hefur hún látiS sér umhugað að hjálpa fátæku og réttindalitlu fólM, enda þótt hún sé komin af einni ríkustu ætt landsins. í sam- ræmi við uppruna sinn hlaut hún góða menntun, sem hefur reynzt henni vel í stjórnmála- baráttunni. Hún giftist Solomon Bandaranaike, þegar hún var 24 ára gömul, og þótti þá tafca niður fyrir sig, því að hann vair ekki talin af jafn tiginni ætt, þótt foreldrar hans væru vel efnaðir. Þau hjón áttu megin- þátt í stofnun Frelsisflokksins, og tók frú Bandaranaike mik- inn þátt í flokksstarfinu við hlið manns síns. Þegar hann féll óvænt frá, þótti hún því sjálfsögð til að taka upp merki hans. Hjónaband þeirra var sér- staklega gott og gat hún því með fullum rétti verið grátandi ekkjan í kosningabaráttunni 1960. Þau eignuðust þrjú böm, tvær dætur og einn son, og er það nefnt sem dæmi um frjáls- lyndi frú Bandaranaike, að hún hefur látið þau læra við kaþólska sfcóla, enda þótt hún sé Buddhisti. Því er yfirleitt haldið fram að hið síöara stjórnartímabil frú Bandaranaikes geti orðið viðburðarríkt, ekfci síður en hið fyrra. ÞJ».

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.