Tíminn - 09.03.1972, Blaðsíða 6

Tíminn - 09.03.1972, Blaðsíða 6
TÍMINN Fimmtudagur 9.marz 1972. 2. umræða um fek/u- og eignaskatisfrumvarpið: 360milljóna heildarlækkun vegnaskattabreytinganna EB7 Reykjavlk. Annarri umræöu um skattafrumvörp rlkisstjórnarínnar lauk um tvö- leytiö i fyrrinótt og I gær fóru atkvæöagreiðslur fram um tekju- og eignarskattsfrumvarpiö, en atkvæöagreiðslu um tekjustofnafrum- varpiO lauk I fyrrakvöld. tumræounum kom m.a. fram, aö skattar af tekjum undir 550 þúsund ki óiium á sloasta ári, munu lækka samkvæmt liinuni nýju skattalögum boriö saman viö gamla skattkerfiö. Samanlögö lækkun gjalda á þeim sem hafa 0-300 þúsund kr. tekjur.er um 321 millj. kr. Heildarlækkun á gjaldendum, sem hafa 300-425 þús. kr. tekjur er um 82 millj kr. A þeim sem hafa 426-550 þús. kr. tekjur,er Iækkunin 51 millj. kr. AHs er þessi gjaldalækkun þvl m ioao viö gamla skattkerfiö um 450 millj. kr. — Ofan viö 550 þús. kr. tekjur fer skattbyröin vaxandi, en aö 730 þiis.er heildar- hækkunin aöeins um 25 millj. kr. Hækkunin ÖH ofan viö 550 þús. kr. tek- jur er um 95 millj. kr. Hér er þvl um aö ræöa heildarlækkun vegna skattbreytinganna, sem nemur um 360 millj. kr. Þessar upplýsingar komu fram I ræðu,er Halldór E. Sigurðsson, fjármálaráöherra, hélt I umræöunni um tekju- og eignarskattafrumvarpiö, um leiö og hann svaraOi ýmissi gagnrýni á hin nýju skattalög, er fram haföi korniö i máli þingmanna stjórnarandstööuflokkónna. Rikisstjórnin hófst þegar handa Vilhjálmur Hjálmarsson (F) mælti fyrir nefndaráliti meiri hluta fjárhagsnefndar um tekju- og eignarskattsfrumvarpið. Hann minnti á, i upphafi ræðu sinnar, að I málefnasamningi stjórnar- flokkanna væri ákveðið að en- durskoða skiptingu verkefna valds milli rfkis og sveitarfélaga i þeim tvfþætta tilgangi að auka sjálfsforræöi byggðarlaganna og gera skiptingu greiðslubyrða milli rfkis og sveitarfélaga ein- faldari og um leið ákveðnari en hún hefði verið um langtskeiö. Þá væri kveðið á um endurskoðun tryggingalöggjafarinnar l þvi skyni að tryggja öllum þjóð- félagsþegnum Hfvænlegar lág- markstekjur um leið og horfið yrði frá því að afla tekna trygg- ingakerfisins með persónu- sköttum án alls tillits til ef- nahags. — 1 málefnasamningnum væri jafn framt kveðið á um endurskoðun á tekjuöflunar- leiðum hins opinbera I heild meö það fyrir augum, að skattbyröinni yrði dreift réttlátlegar en nú væri gert og beinir skattar yröu ekki lagðir á þær tekjur, sem einungis hrykkju fyrir allra brýnustu lífs- nauðsynjum, Rikisstjórnin hefði þegar hafizt handa um að móta þessa stefnu I verki, bæöi með skipun milliþinganefndar I skattamálum rlkisins og tekju- stofnamálum sveitarfélaga og svo með beinum stjórnaraö- gerðum. Vegna þess að viöfangs- efni Tryggingastofnunarinnar, sveitarfélaganna og ríkisájóðs gripu með ýmsum hætti hvert inn i annað, þá hefði þurft að taka þessa þrjá þættí til skoðunar alla i senn — og þetta hefði verið gert. En vegna þess hins vegar, hve málið i heild væri margslungið, þá væri annað vart framkvæman- legt en vinna fyrirhugaö ar breytingar að nokkru i áföngum, og það væri rikisstjórnin einnig að gera. Endurskoðun tek- juöflunar- kerfisins heldur áfram Slðan sagöi Vilhjálmur: — Nú er m.a. búiö að gera eftirtaldar ráöstafanir i þá stefnu, sem stjórnarsáttmálinn lýsir um þessi atriði: Hækka lifeyrisgreiöslur trygginganna, lögbinda lágmarkstekjutrygg- ingu, fella niður persónuskatta, svo sem námsbókagjald, iögjöld til Hfeyristrygginga og sjúkra- samlaga, flytja þær greiðslur, er sveitarfélögin hafa innt af hön- dum vegna löggæzlu og lifeyris- Vilhjálmur Hjálmarsson trygginga yfir á ríkissjóð að fullu og greiöslur vegna sjúkratrygg- inga að hálfu — og það er búiö að tryggja landshlutasamtökum sveitarfélaga staðfé um leið og geröar hafa verið ráðstafanir til þess að hasla þessum samtökum völl i löggjöf. Þessi örfáu dæmi um beinar stjórnaraögerðir og sumpart löggjöf, sem nú þegar hafa veriö geröar, læt ég nægja. Það er sameiginlegt með báðum þessum skattafrum- vörpum, að þau eru I senn óh- jákvæmileg og sjálfsögð afleiðing þeirra breytinga, sem þegar.hafa verið geröar á tryggingalöggjöf- inni — og þau eru áfangi á þeirri braut, sem rlkisstjórnin markaði i upphafi, að þvl er varðar heildarendurskoðun á tekju- öflunarkerfi hins opinbera og verkáskiptingu á milli rlkis og sveita.tfélaga. Endurskoðun tek- juöflunarkerfisins heldur áfram og það verður leitazt við að ljúka henni á þessu ári. Frumvarp það, sem hér liggur fyrir,fjallar aðeins um tiltekna afmarkaða þætti tek- ju- og eignarskattslaganna. Áhrif breytinganna Vilhjálmur gerði þvi næst grein fyrir breytingartillögum þeim, sem meiri hluti fjárhagsnefndar leggur til og vék svo aö þvi, hvaða áhrif þessar breytingar — þær er varða skattaupphæðir, hefðu á tekjuvon rlkisins, yrðu þær sam- þykktar — og þá væri miðað við innheimtutölur. Að sjálfsögðu byggðust þessar upplýsingar á áætlunum eins og allt annað er varðaði þetta mál. Hagrann- sóknadeild Framkvæmdastofn- unar rikisins hefði annazt þessa útreikninga og vildu þeir, er það starf önnuðust, að sjálfsögðu hafa á alla eðlilega og venjulega fyrir- vara fyri r slikum áætlanagerðum, þvi að alltaf yröi i ýmsum tilvikum að byggja á Hkum , þegar þess háttar störf væru unnin. Vilhjálmur sagði slðan: — Ég nefndi fyrst sérstakan 8% frádrátt fiskimanna sam- kvæmt 2. breytingartillögu meiri hluta nefndarinnar, Aætlað er, að tekjutap ríkissjóðs vegna þessa ákvæðis sé um 40 millj. kr. Þess má geta, að áætlaöur fjöldi fiskimanna á tekjuárinu 1971 eru 5 þús. manns. Hækkun persónu- frádráttar einstaklinga úr 140 þús. I 145 þús. er talið, að kosti rlkissjóð um 34 millj. kr. lækkun og hækkun frádráttar einstæöra foreldra um 7 millj. kr. Breyting á stigum tekjuskatts þýðir lækk- un á frumvarpinu, sem nemur um 102 millj. kr. Og niöurfelling og sumpart lækkun á tekjuskatti aldraðra með minna en lOþiis. kr. skatt samkvæmt almennu reglunni kostaði I innheimtu á þessu ári um 3 millj. kr. Loks er þess að geta, að hækkun eignar- skatta samkvæmt síðustu breytingartillögu meiri hluta fjárhagsnefndar er áætlað að nemi um 41 millj. kr. miðaö við frumvarpið eins og það var lagt fram. — Áætlanir um tekjuöflun rikissjóðs samkvæmt frum- varpinu voru byggðar á því, að tekjur gjaldenda hækki frá árinu 1970-1971 um 21,5%. I 3. grein Frá umræðunum um tekjustofnafrumvarpið: Ósmekklegar, ósannar og órök- studdar fullyrðingar afsannaðar EB—Reykjavfk. í umræðum um tekjustofna- frumvarpið I efri deild I fyrradag kvaddi Alexander Stefánsson sér hljóos og sagði iu.;>.: „Ég tel mér skylt að taka þátt i umræðum um tekjustofna sveitarfélaga, sem hér fara fram, ekki aðeins sem einn af meiri- hluta heilbrigðis- og félagsmálanefndar, heldur miklu fremur sem einn þeirra mjög svo gagnrýndu nefndarmanna, er skipaðir voru 16. ágúst 1971 af félagsmálaráðherra til að end urskoða gildandi löggjöf um tek justofna sveitarfélaga og semja ta^afrumvarp þar um. Staðreyndirnar EKt af þvi, sem þessari nefnd er talið til foráttu er það, að i henni væri ekki fólk, sem hefði reynslu af sveitarstjórnarmálum, jafnvel hættulegt sveitar- félögunum, ef marka má ummæli málgagn og formælenda st jórnarandstööunnar. Og i nefnd aráliti 1. minnihluta heilbrigðis og félagsmálanefndar er staðhæft, að litið sem ekkert samráð hafi verið haft við sveitarstjórnar- samtökin i landinu og þeim enginn kostur gefinn á að eiga aðild að samningu frumvarpsins. Ég tel nauðsyn að skýra hér frá staðreyndum. I fyrsta lagi átti sæti i þéssari nefnd fólk, sem allt er, eða hefur veriö, beinir st- jórnendur sveitarfélaga i landinu, og tekst á við þau vandamál, sem sveitarstjórnarmenn verða að glima við, og það hjá ólikum stærðum og teguhdum sveitar- félaga i landinu" Fullyrðinginósönn, enda órökstudd Alexander gat þessu næst þeirra manna, sem sæti áttu með honum I nefndinni, og afsannaði þær ósmekklegu fullyrðingar, að nefndarmenn hefðu ekki reynslu eða þekkingu á sveitarstjórnar- málum. Siðan sagði hann m.a.: Varðandi þá fullyrðingu, að litið sem ekkert samráð hafi verið haft við sveitarstjórnarsamtökin i landinu.vil ég lýsa þvi hér yfir, að þessi fullyröing 1. minnihluta er ósönn, enda órökstudd. — Þegar nefndin hóf störf sl. haust lá fyrir viljayfirlýsing félags- málaráðherra um að nefndin hefði samráð við Samband Isl. sveitarfélaga um þessa end urskoðun og gerð lagafrum varpsins. —Var stjórn Sam- bandsins strax kynnt þetta viðhorf og óskað eftir samvinnu i þessu ináli. Stjórn Sambandsins og fulltrúar hennar mættu á fundum með nefndinni og fengu i hendur þau gögn og þær hugmyndir, sem nefndin vann að trl umsagnar og athugunar. Hafði stjórn Sam- bandsins sérstaka stjórnarfundi um málið ásamt með öðrum aðilum úr fulltrúaráði. Til enn frekari áréttingar vil ég ennfremur geta þess, að fulltrúar Reykjavikurborgar, þ.e. borgar- ritari og skrifstofustjóri, sátu fund með nefndinni, þar sem þeir fengu, sem trúnaðamál, upp lýsingar um væntanlegar breytingar á tekjustofnum sveitarfélaga". fjárlaganna fyrir yfirstandandi ár eru tekjur af eignarsköttum áætlaðar alls 252 millj. kr. og tekjusköttum alls 3158 millj. Að samþykktum tillögum meiri hluta fjárhagsnefndar, sem ég hef hér verið að lýsa, lækka þessar tölur i heild um ca. 146 millj. kr. Hvernig þetta skarð I tekjuáætlun fjárlaga verður fyllt er nú I athugun hjá ríkisstjórn- inni. Skattlagning einstæðra foreldra Síðar I ræðu sinni vék Vilh- jálmur að skattlagningu ein- stæðra foreldra. Hann minnti á, að það væri viðkvæmt mál og hefði verið mjög umdeilt á undan- förnum árum, á hvern veg ein- stakir foreldrar hefðu farið úi úr skattamálum sinum. — Eftir fyrirhugaðar breytingar á frum- varpinu um tekjustofna sveitarfélaga og um tekjuskatt, greiðir einstakt foreldri með eitt barn og um 400 þús. kr. briittó- tekjur jafnháa skátta af tekjun- um, hvort sem er eftir gömlu eða nýja kerfi, en á lægri tekjunum er um nokkra lækkun að ræða, t.d. 5- 6 þús. kr. skattalækkun á 200-300 þús. kr. brúttótekjum, segir hér I skýringum frá hagrannsóknar- deild. Það kemur i ljós þarna, eins og yfirleitt, þegar litið er á þessar breytingar, að um lækkun er að ræöa á lægri tekjubilunum, en ekki þegar ofar dregur. Ég veit, aö um þetta atriði eru mjög skiptar skoðanir og ég tel eðlilegt, að það verði tekið til alveg sérstakrar athugunar við áframhaldandi endurskoöun málsins. Menn hljóta að stefna að þvi, að einstæðum foreldrum sé ekki Iþyngt skattalega, en hins vegar hljóta menn einnig að hafa það sjónarmið i huga,að ekki sé gengið óeðlilega langt I ívllnunum til þessara aðila, þannig að það sé talið hagkvæmara heldur en þegar hjón búa saman skattalega séð. Það er aö sjálfsögðu óeðli- legt. Aðstaða skólafólksins Vilhjálmur minnti á,að töluvert hefði verið rætt um aðstöðu skóla- æskunnar í sambandi við skattamálin. Um það atriði segði i skýrslu frá hagrannsóknar- deildinni: „Samkvæmt eldra kerfi greiddu skólaunglingar yfirleitt almannatrygginga- og sjúkra- samlagsgjöld, en þau heföu trúlega orðið um 12-14 þús. kr. 1972. Samkvæmt nýja kerfinu greiða einhleypir ekki skatt af lægri tekjum en 60 þús. kr. og af 100 þús. kr. greiðast hjá skóla unglingum, eftir að skyldusparn- aðurinn hefur verið tekinn til greina,3-6þús. kr. eftir nýja kerf- inu, en heföu orðið 14-16 þús. eftir þvi eldra, ef persónugjöldin eru talin með, sem að sjálfsögðu verður að gera. Hliðstæðar tölur fyrir 150 þús. kr. tekjur, eru 8-10 þús. kr. samkvæmt nýja kerfinu, en 21-23 þús. samkvæmt því eldra". Skattleg staða aldraðra Um skattlega stöðu aldraðra sagði Vilhjálmur m .a., að sett hafa veriö ákvæði I lög um lágmarkstekjutryggingu fyrir aldrað fólk, og eins og nii yrði um hnúta biiið, ef frumvarpið yrði samþykkt svo og breytingar- tillögur meiri hluta fjárhags- nefndar, þá væru þessar lágmarkstekjur algerlega undan- þegnar skatti og rúmlega þaö. Ætla mætti, að aldrað fólk mætti vinna sér inn nokkra tugi þúsunda umfram lágmarkstekjutrygging- una, áður en til skattgreiðslu kæmi.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.