Tíminn - 11.07.1972, Blaðsíða 8

Tíminn - 11.07.1972, Blaðsíða 8
TÍMINN Þriftjudagur 11. júli 1972 Skýrsla Gunnars Guðbjartssonar á aðalfundi Stéttarsambands bænda - I. STÖRF STÉTTARSAMBANDSINS Frá siðasta aðalíundi hefur stjórn Stéttarsambands bænda haldið 9 formlega fundi og sumir þeirra hafa staðið I tvo daga. Á stjórnarfundunum hefur verið fjallað um fjölmörg hagsmuna- mál bændastéttarinnar og land- búnaðarins i heild. Fyrst vil ég gera grein fyrir meðferð þeirra mala.sem siðasti aðalfundur gerði ályktanir um. 1. Tillaga um tryggingamál bændastéttarinnar. Ályktunin fjallaöi um áhættu ábyrgðar og slysatryggingu fyrir bændastéttina. Arna Jónssyni var falið aö kanna þetta mál og gera skýrslu um það fyrir bændur og félagssamtök þeirra og mun þeirri skýrslu verða útbýtt hér á fundinum. Þar kemur fram, að bændur geta með samtökum fengið tiltölulega góöa áhættu- og slysatryggingu gegn vægu gjaldi, ef þeir standa saman um að kaupa slika tryggingu fyrir hópa. Og visa ég til skýrslunnar um það efni. i 2. Tillaga um breytt fyrirkomulag varðandi vélakaup bænda út af erindi Hafþórs Helgasonar á fyrra ári var til meðferðar hjá nefnd þeirri, sem aöalfundur kaus til að fjalla um það mál. Nefndin hefur skilað skýrslu um störf sin til stjórnarinnar og verður þeirri skyrslu útbýtt til fundarmanna. 3. Tillaga um afleysingafólk i landbúnaði til þess að bændur gætu tekið áér orlof var rædd itar- lega og oft við landbúnaðarráð- herra. Niðurstaða þeirra umræðna varð sú, að landbúnaðarráðherra fól mér, ásamt Jónasi Jónssyni að kanna orlofslóggjöf norskra bænda og sem.ja siðan frumvörp að lögum um orlof isl. bænda og með hliðsjón af norsku lög- gjöfinni. Þetta gerðum við Jónas s.l. vetur. Ekki var frumvarp þetta tekið til flutnings á siðasta Alþingi, en þvi verður útbýtthér á fundinum, svo að fulltrúar geti gert sinar athugasemdir við það og eðlilegt þykir mér,að það gangi til nefndar til umsagnar. 4. Tillaga um eflingu jarðakaupa- sjóðs og um lánveitingar til sveitarfélaga svo þeim verði fært að neyta forkaupsréttar að jörðum, sem þeim eru boðnar til kaups,var send landbúnaðarráðu- neytinu og nefnd þeirri, sem vinnur á vegum þess. að endur- skoðun löggjafar um jarðeigna- máUArni Jónasson, sem er full- trúi Stéttarsambandsins i nefnd þessari^. mun gera grein fyrir þessu máli i skýrslu sinni hér á eftir svo og starfi nefndarinnar almennt, jafnframt verður frum- varpi að jarðalögum útbýtt til at- hugunar. 5. Tillaga um að bjóða hingað til lands erfðafræðingnum Normani Borlaug var send Búnaðarfélagi tslands og Rannsóknarstofnun landbúnaðarins að Keldnaholti og óskað samstarfs viö þessar stofnanir um framkvæmdina. 6. Tillaga um markaðsmál var send S.t.S. og landbúnaðarráðu- neytinu og hafa markaðsmálin verið rædd á mórgum fundum stjórnarinnar og Framleiðslu- ráðs. Farið var fram á aðstoð áðurgreindra aðila til markaös- leitar i Bandarikjunum á þessu á'ri, en vegna litilla möguleika á dilkakjötsútflutningi nú og fleiri ástæðna hefur ekki orðið af þvi ennþá. Hins vegar fór fram kynning á isl. dilkakjöti á Royal hóteli i Kaupmannahöfn i vetur. Stóð sú kynning i eina viku og að þvi unnu Hótel Saga, S.Í.S. auk Stéttarsambandsins,sem lagði 100 þús. krónur fram i þessu skyni. Talið var, að þetta heföi borið góðan árangur. Eftirspurn eftir isl. kjöti i Danmörku hefur aukizt og verðið hækkað verulega. Ráðgert er að hefja markaðs- kynningu i Bandarikjunum á komandi hausti, ef kjötfram- leiðslan i haust gefur tilefni til meiri útflutnings næsta verðlags- ár. f s.l. junimánuöi hófst kynning isl. landbúnaðarvara i Atthagasal Hótel Sögu fyrir tilstuðlan Stéttarsambandsins. Að þessari kynningu standa ýmsir fleiri aðilar svo sem afurðasala S.I.S., Osta- og smjör- salan og iðnaðardeildir S.t.S. Auk landbúnaðarvara eru kynntir isl. skartgripir, leirmunir, vefnaður o.fl. Þessi kynning er einkum ætluð erlendum gestum og er til kynningar á islenzkum fram- leiðsluvörum, þessi kynning hefur farið vel af stað. 7. Tillaga um fiskeldi, rann- sóknir og leiðbeiningar á þvi sviði og um aukinn fjárstuðning til peirra mála var send Veiðimála- stofnuninni, veiðimálanefnd og landbúnaðarráðuneytinu. Nokkur aukning var á fjármagni til þess- ara mála á yfirstandandi ári og ráðinn hefur verið nýr maður til Veiðimálastofnunarinnar til leið- beiningaslarfa. Árni Jónasson mun gera nánari grein fyrir þessu i sinni skýrslu. 8. Tillaga um aðstoð við V-Skaft- fellinga vegna erfiöra og dýrra áburðarflutninga var send stjórn Aburðarverk smiðjunnar og landbúnaðarráðherra. Gerð var itarleg skýrsla um kostnað við flutninga i og úr þessu héraði og samanburður gerður við næstu byggðarlög. Kom þá i ljós, að flutnings- kostnaður V-Skaftfellinga er a.m.k. tvófaldur að meðaltali á móti flutningskostnaði i Rangár- vallasýslu. Ekki hefur fengizt breytt þeirri reglu Aburðarverksmiðjunnar, að V-Skaftfellingar kosti að fullu flutning áburðarins frá Gufunesi eins og aðrir bændur verða að gera, sem áburð taka þar. Flutn- ingastyrkur, sem Alþingi veitir var hækkaður nokkuð i vetur. 9. Tillaga um byggðaþróunarmál á Vestfjörðum var send landbún- aðarráðuneytinu, Efnahagsstofn- uninni og Alþingi. Tvær siðast taldar tillögur voru hafðar rikt i huga við endurskoð- un Framleiðsluráðslaganna og sett var sérstök grein (16. gr.) i frumvarpið, sem gerði ráð fyrir stuðningi til þeirra byggðarlaga, sem ættu við slik vandamál að etja. 10. Tillaga um athugun og aðstoð við félagsræktun bænda við inn- anvert tsafjarðardjúp var send Landnámi rikisisn. Hefur Landnámið gert áætlun um framkvæmdir i þvi efni og aukinn búskap á þessu svæði. Hefur sú áætlun verið kynnt við- komandi bændum. Niðurstaða hennar er sú, að til þess að koma búum þeirra 40—50 bænda, sem þarna búa i 400 ærgilda stærð, muni þurfa fjárfestingu i ræktun, húsum og bústofni að upphæð ca. 53 millj. króna. Sjálfsagt þarf að endurskoða þessa áætlun heima fyrir og breyta ýmsu, en þetta gefur þó nokkra hugmynd um ástandið i byggðarlaginu. Svona áætlanir þyrfti að gera fyrir fleiri byggð- arlög. 11. Tillaga varðandi grænfóður- verksmiöjur, áætlanagerð um framkvæmdaþörf og fjármagns- útvegun i þvi skyni var send Landnámi rikisins og landbúnað- arráðherra. Búið er að gera áætlun um byggingu þriggja nýrra verk- smiðja á næstu árum þ.e. i Skaga- firði, Þingeyjarsýslum og A- Skaftafellssýslu. Fjármagnið i þær er ætlunin að rikiö leggi fram að fullu og verður fjárveiting rik- isins i þessu skyni aukin á næsta ári. En ráöagerð er uppi um,að aðilar i héruðunum sjái um rekst- ur verksmiðjanna. Á þessu ári hefur Landnámið veitt fjárstuðning til tveggja verksmiðja i einkaeign þ.e. i Brautarholti á Kjalarnesi og i Saurbæjarhreppi i Dalasýslu. 12. Tillaga um hrossatamninga- stöðvar og útflutning hrossa var send S.Í.S., Búnaöarfélagi Is- lands og bændaskólunum. Verið er að undirbúa nýja reglugerð varðaadi útflutning hrossa, þar sem m.a. er kveðið á um flokkun, mat og ákvörðun lág- marksverðs á útflutningshross- um og ætti það að verða til veru- legra umbóta, frá þvi sem nú er, ef það kemst i framkvæmd. 13. Tillaga um búfjársjukdóma var send Tilraunastööinni á Keld- um og sérstök áherzla lögð á rannsóknir á lambaláti, Hvann- eyrarveiki og bráðadauða i kúm. Þetta eru þeir sjúkdómar sem virðast valda mestum búfjár- dauða skv. skýrslum, sem berast Bjargráðastjórn. Ber þar lang Gunnar Guðbjartsson. mest á lambalátinu, sem veldur stórfelldu tjóni ár hvert og virðist það fara vaxandi með ári hverju. Þvi er ástæða til að veita þeim sjúkdómi meiri athygli og verja meiri starfsorku og fjármun- um til að leita að orsökum fyrir útbreiðslu hans en hingað til hef- ur verið gert. Ég vil i þessu sam- bandi vekja athygli bænda á þvi, að mikil brögð eru að búfjár- dauða, vegna þess, að búfé kemst i kjarnfóður og étur sér til óbóta. Fjölmargar umsóknir um fjár- hagsaðstoð hafa borizt Bjarg- ráðastjórn, af þessum sökum. 1 flestum tilfellum er hér um að ræða annað hvort óaðgæzlu eða beinan trassaskap. Það er þvi vafasamt að framhald geti orðið á þvi, að Bjargráðasjóður veiti aðstoð i slikum tilfellum, þó það hafi til þessa verið gert. Nauðsyn- legt er að haga geymslu og um- búnaði kjarnfóöurs þannig, að skepnur geti alls ekki komizt i það óskammtað. Slys af þessu tagi, sem rekja má til trassaskapar koma óorði á bændastéttina. 14. Tillaga varðandi jöfnunar- verð á rafmagni og afnám sölu- skatts af þvi var send fjármála- ráðherra og iönaðarráðherra. Söluskattur af rafmagni til húsahitunar var afnuminn s.l. vetur. t bréfi, sem stjórn Stéttarsam- bandsins barzt frá iðnaðarrað- herra, er gefið fyrirheit um jöfn- un á heildsöluverði rafmagns og er það nú i undirbúningi að ég ætla. 15. Tillaga um lánamál landbún- aðarins var send Búnaðarbanka tslands og landbúnaðarráðherra. Arangur er umtalsverður. tbúð- arlán hafa verið hækkuð i 600 þú. krónur. Jarðakaupalánin hafa verið hækkuð úr kr. 200 þús. i 500 þús. kr. þ.e. 400 þús. i peningum og 100 þús. kr. i rikistryggðu skuldabréfi. Þessi hækkun jarða- kaupalánanna er gerð með aðstoð Lifeyrissjóðs bænda, sem lánaði veðdeildinni 25 millj. króna i þessu skyni. Þá hefur verið gert mikið af hálfu landbúnaðarráðherra til að útvega stofnlánadeildinni fé til útlána og er stefnt að þvi að full- nægja lánsf járeftirspurninni þrátt fyrir það, að hún vex nú mjóg mikið við batnandi árferði og aukna bjartsýni hjá bændum, en samhliöa hækkandi fram- kvæmdakostnaði. 16. Tillaga um byggöaáætlanir var send Efnahagsstofnuninni, Alþingi og rikisstjórninni og er þetta nú komið til hinnar nýju Framkvæmdastofnunar rikisins. 17. Tillaga varðandi flokkun á gærum var send landbúnaðar- ráðuneytinu og er ráðgert að skipa nefnd til að fjalla um það mál og gera tillógur til ráðu- neytisins um það efni. 18. Tillögur varðandi verðlags- málin hafa verið i athugun hjá stjórninni við meðferð verðlags- málanna og vik ég að þeim i þvi sambandi siðar i þessari skýrslu. 19. Tillaga varðandi fóðuröflun og aðstoð við fóðurflutninga i þau byggðarlög, sem kynni að skorta heyfóður var send Búnaðarfélagi lslands til athugunar. 20. Tillaga varðandi ýmis mál, sem óskað væri eftir aö Stéttar- sambandsfundir fjalli um, var send búnaöarsamböndunum.' 21. Tillögur varðandi breytingar á Framleiðsluráðslögunum voru lagðar fyrir nefnd þá, sem land- búnaðarráðherra skipaði 14. sept. s.l. til að endurskoða lögin og hlutu þær tillögur itarlega með- ferð þar svo sem frá var skýrt á aukafundinum i vetur. Þá hefi ég lokið að gera grein fyrirafgreiðslu þeirra tillagna, er siðasti aðalfundur samþykkti og hverja meðferð þær hafa fengið hjá stjórn sambandsins. Þá vil ég næst vikja að nokkr- um málum öðrum, sem stjórnin hefur fjallað um á milli aðal- funda. 1. Unnið var að þvi að fá aukna fjárveitingu til Framleiðnisjóðs landbúnaðarins og þá einkum með tilliti til þess, að unnt sé að framkvæma áætlun þá, sem gerð hefur verið um endurbyggingu sláturhúsanna. En eins og kunnugt er, var lok- að fyrir útflutning úr nær öllum eldrisláturhúsum landsins a.m.k. til Bretlands á s.l. hausti. Af þeirri ástæðu og fleirum, er nauð- syn, ýmist að endurbyggja eða breyta allmörgum sláturhúsum á næstu árum, svo komizt verði hjá vandræðum. Á fjárlögum þessa árs eru veittar 22 milljónir króna til sjóðsins, sem stjórn hans mun úthluta i lána- og styrkjaformi. 2. Unnið var að þvi með viðræðum við einstaka ráðherra að fá aukna fjárhagsaðstoð við nemendur úr dreifbýli, sem verða að sækja skólanám fjarri heimili sinu. . Nokkur árangur varð af þessu, fjárveitingin hækkaði úr 15 millj. kr. i kr. 25 millj. Alþingi sam- þykkti einnig sérstaka löggjöf um þetta efni, sem kemur til fram- kvæmda i byrjun næsta skólaárs og er þá gert ráð fyrir verulega auknu fjármagni til styrktar þessu umrædda skólafólki. 3. Stjórn Stéttarsambandsins fjallaði itarlega um frv. um tekju- og eignaskatt svo og um tekju- stofna sveitarfélaga, sem lögð voru fyrir Alþingi i vetur og gerði allmargar ábendingar til breyt- inga á þeim frv. Margar þeirra ábendinga voru teknar til greina við afgreiðslu þeirra. 4. Stjórnin vann allmikið að þvi að fá til landsins heyþurrkunarvélar i samræmi við samþykkt aðal- fundar fyrir tveim árum. Fyrst voru sendir tveir menn til Dan- merkur til að skoða Taarup hey- þurrkunarverksmiðjur. Til þeirr- ar farar völdust tveir ráðunautar úr Eyjafirði þeir Stefán Þórðar- son vélaráðunautur og ólafur Vagnsson, búfjárræktarráðu- nautur. Þeir skiluðu skýrslu til stjórnarinnar eftir heimkomuna, sem var það jákvæð, að ráðlegt þótti að kaupa slika verksmiðju i tilraunaskyni. Ahugi kom fram hjá tveim búnaðarsamböndum um að framkvæmda þetta, B.s. Eyjafjarðar og B.s Suðurlands. Niðurstaða varö sú, að bæði sam- böndin réöust i að kaupa verk- smiðju. Kaupveröiðer um 5millj. kr. Stéttarsambandið aðstoðaði samböndin við þessa framkvæmd með þvi að lána þeim hvoru fyrir sig 1,5 millj. króna, vaxtalaust i tvö ár. Þessi lán eru veitt með skilyrðum, einkum varðandi það, að gerðar verði nákvæmar at- huganir um kostnað við heyverk- un þessa og einnig verði gerðar athuganir og rannsóknir varðandi fóðurgæði framleiðslunnar. All- miklar vonir eru bundnar við þessa fóðurverkun, þó of snemmt sé að spá nokkru um kostnaðar- hlið hennar. 5. Stjórn Stéttarsambandsins fjallaði um landverndarmál á fíeiri fundum Auk þess að senda fulltrúa á fundi og þing hjá Land- vernd, landverndar- og náttúru- verndarsamtökum tslands, þá hefur stjórnin sent álitsgjörð um þessi þýðingarmiklu mál til stjórnskipaðrar nefndar, sem nú vinnur að alhugun þeirra og á að gera tillögur til rikisvalds til að- gerða á þessu sviði. Þetta eru mál, sem bændur verða að láta sig skipta, þvi nokkur hætta er á, að þeim verði að öðrum kosti ráð- ið til lykta af öðrum aðilum, án samráðs við bændur og ef til vill i andstöðu við hagsmuni þeirra. 6. Stjórnin fjallaði um fjölmörg mál, sem henni voru send til um- sagnar af ýmsum nefndum Al- þingis. 7. Að ósk Áburðarverksmiðjunn- ar vann Arni Jónason að vali úr- taks bænda, sem sent var bréf varðandi val áburðartegunda, sem kostur yrði á að framleiða i nýju áburðarverksmiðjunni, sem er að verða fullbúin til tilrauna- vinnslu á næstu dögum. Með þeirri breytingu og umbót i áburðarframleiðslunni ætti að verða fært að mæta öllum sann- gjörnum óskum bænda um val áburðarefna á næstu árum. Þó eitthvað verði að afgreiða af ókornuðum kjarna næsta vor, ætti það að verða tiltölulega litill hluti áburðarmagnsins i heild. 8. Stjórn Stéttarsambandsins fékk til kynningar áætlun um að lokið verði rafvæðingu sveitanna á næstu þrem árum, sem Orku- stofnunin gerði i vetur og rikis- stjórnin hefur, að þvi er mér hefur skilizt, staðfest að sinu leyti. 9. Stjórnin fjallaði um breytingar á lögum um Bjargráðasjóð Is- lands, sem samþykkt voru á sið- asta Alþingi. Einnig um breyt- ingu á II kafla laga um Lifeyris- sjóð bænda. t þeim breytingum felast eink- um fjögur þýðingarmikil atriði. A. Þeir bændur eiga rétt til lifeyr- is, sem orðnir eru 70 ára og hætt hafa búskap eftir mitt ár 1964, ef þeir hafa veriö við búskap næstu 10 ár þar áður. Þessi timamörk voru áður bundin við áramót 1967- 1968. B. Þeir bændur, sem orðnir eru 75 ára fá lifeyri, þó þeir hafi ekki hætt búskap og fá ekki skeröingu lifeyrisins þó þeir hafi einhverjar vinnutekjur. C. Þeir menn, sem lifað hafa af búvöruframleiðslu og talizt bændur, þó þeir hafi ekki haf t lóg- býli til umráða, geta fengið lifeyri að mati stjórnar sjóðsins, ef þeir uppfylla önnur skilyrði laganna. D. Viðmiðunarfjárhæð lifeyrisins hækkar verulega frá þvi sem áður var. Rétt þykir mér að geta þess, að fjármálaráðherra ákvað að greiða framlag neytenda til lif- eyrissjóðsins af rikisfé þetta ár einsogi fyrra og hefur þvi bú- vöruverð ekki hækkað i smásölu af þeim sökum. Ég vil vekja sér- staka athygli á þessu, þvi i úti-:,. varpi. sjónvarpi og blöðum hefur þvi oftsinnis verið slegið föstu, að Framhald á bls. 13

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.