Fréttablaðið - 14.01.2006, Blaðsíða 46

Það er vonlaust að vera grænmetisæta á þessari eyju,“ sagði einn erlendur
skiptinemi sem yfirgaf Ísland um
áramótin. „Það er ekki hægt að fá
kjötlausa rétti nema maður eldi
heima öll kvöld, og ég neyddist
til að byrja að borða fisk hérna.
Það er þörf á byltingu í þessum
efnum,“ bætir hún við. Byltingin
er reyndar þegar hafin þótt lítið
hafi farið fyrir henni.
„Þegar ég byrjaði fyrir 20
árum þótti ég skrýtin að ætla að
vinna í svona búð,“ segir Lína
í Heilsuhúsinu, búð sem selur
eingöngu lífrænt ræktaðar vörur.
Lífrænt merkir að engin gerviefni
eða skordýraeitur eru notuð við
framleiðslu þeirra. „Þættir eins
og You Are What You Eat hafa
áhrif. Mannskepnan hefur ekki
breyst undanfarin ár, en það er
búið að bæta um 300 aukaefnum í
matinn á ekki löngum tíma. Sumir
segja að maður þurfi að skera ysta
sentimetrann af eplinu til að losna
við eiturefnin.“
Guð og svín
Lína segist þó ekki vera græn-
metisæta eingöngu og María sam-
starfskona hennar samsinnir því:
„Ég er búin að henda út svíni
og nauti, og borða bara kjöt af
kjúklingi og fiski. Þegar ég fór að
kynna mér málið komst ég að því
að svín voru áður full af ormum,
en eru nú alin á penisillíni. Einnig
svitna þau ekki. Það er ekki að
ástæðulausu að mörg trúarbrögð
banna svínakjötsát.“
Þær leggja líka áherslu á end-
urnýjun. „Við skiptum um ávexti
vikulega, en margir aðrir gera
það bara mánaðarlega.“ Hún segir
að viðskiptavinum hafi fjölgað
gífurlega undanfarin 5-7 ár. „Og
með eftirspurninni eykst úrvalið,
sem eykur svo aftur eftirspurn-
ina,“ segir Lína. Hún segir konur
einnig vera áberandi fleiri. „En þó
eru mun fleiri karlmenn af yngri
kynslóðinni en þeirri eldri. Svo
virðist sem listaspírurnar í 101
borði síður kjöt.“ Heilsuhúsið selur
einnig lífrænar hreinlætisvörur,
snyrtivörur og fleira. Auk versl-
unarinnar á Skólavörðustíg er ein
í Kringlunni, ein á Smáratorgi og
ein á Selfossi.
Rétt ofar í götunni er búðin
Yggdrasill, sem flutti í maí síð-
astliðnum úr sínum gamla stað,
en nýja rýmið er mun stærra en
hið gamla. „Búðin var bókstaflega
að springa utan af okkur,“ segir
afgreiðslustúlkan þar.
Ekki mikið af strákum
„Mér finnst eins og hópurinn sé
að stækka. Fyrst var þetta mest
sama fólkið sem kom hingað aftur
og aftur og sumir þeirra voru með
ofnæmi fyrir kjötvörum. En nú eru
það ekki bara grænmetisæturnar,
heldur alls konar fólk sem vill ná
sér í hollan skyndibita,“ segir Hjör-
dís Gísladóttir á Grænum kosti. „Nú
eru farnar að koma hingað dætur
kvennanna sem komu hingað þegar
staðurinn byrjaði fyrir ellefu árum.
Hingað kemur mikið af ungum
stúlkum sem eru að byrja að búa, en
enn ekki mikið af strákum. Stelpur
virðast hafa meiri áhuga á því hvað
þær setja ofan í sig.“
Hún segist þó ekki vera græn-
metisæta sjálf. „En hlutfall græn-
metis af því sem ég borða er alltaf
að verða meira og er nú orðið um
70-80 prósent. Það er bragðgott og
fer vel í mann.“
Hjördís hefur lengi verið skóla-
stjóri hjá heilsuskóla Náttúru-
lækningafélagsins, og því kvikn-
aði áhugi hennar á grænmetisfæði
er hún var í heilsuátaki. „Þegar
ég opnaði staðinn voru aðeins
tveir grænmetisstaðir í bænum,
en aukinn fjöldi þeirra virðist ýta
undir eftirspurnina.“
Villibráð besta kjötið
„Þessi lífstíll hentar mér vel. Ég
er þó ekki 100% grænmetisæta,
og borða rautt kjöt einu sinni
til tvisvar í mánuði, og þá helst
villibráð, segir Sæmundur
Kristjánsson, eigandi Á næstu
grösum á Klapparstíg, sem einnig
er með útibú í Fossvoginum. „Það
er stígandi á hverju ári. Ég myndi
segja að hlutfall karla á móti konum
væri svona 40 á móti 60 prósent.“
Sæmundur var áður yfirkokkur
á Borginni. „Lúxusmatreiðsla er
í sjálfu sér óholl, þar sem maður
getur leyft sér hvað sem er. En ég
vildi prófa eitthvað nýtt og stökk
því í djúpu laugina ósyndur. En
þetta lærist eins og annað.“
Svo virðist að flestir sem
taka upp grænmetisát geri það
af heilsufarsástæðum, og aukin
grænmetisneysla á Íslandi sé
fyrst og fremst sökum aukins
hlutfalls grænmetis í mataræði
frekar en vegna aukins fjölda
grænmetisætna.
Sumir eru þó meiri hugsjóna-
menn hvað matarvenjur varðar.
Svínum látið blæða út
„Ég drekk mjólk en borða ekki
egg,“ segir Einar Hrafn Þórhalls-
son í Kaffi Hljómalind. „En það er
svonefnd bio-mjólk, úr kúm sem fá
að fara út og hreyfa sig, og er fram-
leidd af bio-búi í Hvalfirðinum. Í
Bandaríkjunum nota menn mikið
af hormónum sem fara illa með
skepnuna, og það er séð til þess að
hún hreyfi sig sem minnst svo hún
fitni sem mest. Meira að segja á
Íslandi eru lifandi svín hengd upp á
krók og látið blæða út.“ Það voru þó
ekki hugsjónaástæður sem gerðu
hann að grænmetisætu til að byrja
með.
„Ég hafði engar áhyggjur af
að vera að drepa dýr og var fasta-
gestur á Nonnabátum. Ég ákvað
að gerast grænmetisæta fyrir
nokkrum árum og fann fyrir því
að skapið batnaði, ég varð minna
pirraður og mér leið betur. Og
smám saman fór ég einnig að hafa
meiri áhuga á réttindum dýra.
Dýr hafa sama rétt á því að lifa og
við, og við höfum möguleikann á
því að sleppa kjötáti.“
Hann klæðist heldur ekki fötum
úr dýraafurðum, og eru þannig
skór fáanlegir í Hljómalind.
„Þeir eru búnir til úr iðnaðar-
hampi og endurunnum dekkjum.
Þetta er frá kanadísku fyrirtæki
sem sér til þess að fólkinu sem býr
skóna til eru borguð mannsæmandi
laun, en efnið kemur frá Rúmeníu
og þeir eru framleiddir í Portúgal.
Í stað þess að vera með lógó eru
þeir með hvítan blett svo þú getir
búið til eigið lógó. Þetta eru svona
siðferðilega réttir skór.“
Tommaborgarar úr grænmeti
Honum finnst ekkert sérstaklega
erfitt að vera grænmetisæta í
Reykjavík. „Þetta er að verða
auðveldara og auðveldara.
Grænmetisstöðum hefur fjölgað
mikið upp á síðkastið, og Hagkaup
og Bónus eru komin með sér
heilsuhorn. En eftir að Yggdrasill
flutti í stærra húsnæði er í
raun hægt að fá allt sem maður
þarfnast þar. Það er svo jafnvel
hægt að fá grænmetisborgara á
Hamborgarabúllunni.“
Einar hefur ekki einungis hætt
að borða kjöt og fisk. „Ég stunda
jógamataræði, sem þýðir að ég
borða ekki heldur lauk, sveppi
eða mygluost, vegna eiturefnanna
sem í þeim eru.“
Einar er einn af stækkandi hópi
ungra manna sem hætt hefur að
borða kjöt, en meðal annarra má
nefna harðkjarnatónlistarmenn
eins og Sigga pönk og Birki í
I Adapt, trúbadorinn Þóri og
flesta meðlimi í hljómsveitinni
Hjálmum. Það kraumar í Grænu
byltingunni.
valurg@frettabladid.is
14. janúar 2006 LAUGARDAGUR30
Vinningar verða afhentir hjá SonyCenter Kringlunni. Rvk. Með
því að taka þátt ertu kominn í SMS klúbb. 149 kr/skeytið.
Viltu það besta?
Taktu þátt!
Sendu SMS skeytið
BTC FSC á númerið 1900
12. hver vinnur
ÖLLUM SEM TAKA ÞÁTT VERÐUR BOÐIÐ Á
SÉRSTAKA FORÚTSÖLU HJÁ SONY CENTER KRINGLUNNI
Fullt af aukavinningum
Aðalvinningu
r
30" Sony LC
D sjónvarp
KLV30HR3S
Sony Heim
abíó
DAV-DZ500
Græna byltingin
YGGDRASILL HEFUR FLUTT Í STÆRRA OG BETRA HÚSNÆÐI. Nú er hægt að kaupa þar allt sem þarf í matinn. EINAR HRAFN ÞÓRHALLSSON í Kaffi Hljómalind gengur í gúmmískóm
SÆMUNDUR KRISTJÁNSSON segir fjölda grænmetisætna fara stigvaxandi með hverju ári.
HJÁLMAR, eitt af harðkjarnaböndunum.
Finnst ungum landsmönnum siðferðislega rangt að borða kjöt? Eru Íslend-
ingar að vakna til heilsuvitundar? Valur Gunnarsson athugar málið.