Fréttablaðið - 14.01.2006, Blaðsíða 52

14. janúar 2006 LAUGARDAGUR36
Stúlkur eins og Ziyi Zhang eru ekki á hverju strái. Meira að segja stærðfræðin
ýtir undir þá kenningu að hún sé
all sérstök. Hún kemur frá Kína,
fjölmennasta ríki heims, og þar
hljóta líkurnar á því að komast
áfram í skemmtanaiðnaðinum
að vera hverfandi litlar. Samt
náði hún heimsathygli eftir
aðra myndina sem hún lék í,
Crouching Tiger Hidden Dragon
sem leikstýrt var af Ang Lee.Hún
hefur bjarta nærveru, brosir og
hlær mikið þegar hún talar og
virðist mjög metnaðarfull. Að
minnsta kosti afþakkar hún að að
hafa túlk með sér í viðtölum við
vestræna blaðamenn, þrátt fyrir
að hafa aðeins talað ensku í þrjú
ár.
Mótleikari hennar í myndinni,
Japaninn Ken Watanabe, er
algjörlega ósjálfbjarga án túlks
þrátt fyrir að hafa meðal annars
fengið tilnefningu til óskars-
verðlauna fyrir enskumælandi
leik sinn í myndinni The Last
Samurai.
Viltu ráða mig í vinnu?
Ziyi hefur aðeins einu sinni áður
leikið á ensku, í myndinni Rush
Hour 2, en þar þurfti hún ekki að
segja mikið. Fyrir fimm árum,
þegar hún hafði nýlokið við gerð
stórmyndar Ang Lee, talaði hún
ekki orð í ensku. Þá hitti hún fyrst
Steven Spielberg, framleiðanda
Memoirs of a Geisha, sem þá
hafði hug á því að leikstýra
myndinni sjálfur. Leikstjórinn
hafði þá séð stúlkuna í mynd
Ang Lee og vildi sjá hvort hún
hæfði hlutverki Sayuri, bláeygðu
geishunnar sem skáldsaga
Arthur Golden fjallar um. „Það
var gegnum umboðsmanninn
minn og ég var svo upp með mér
því ég elskaði E.T. þegar ég var
lítil,“ segir Zhang og ljómar við
endurminninguna. „Þá kunni ég
ekki eitt einasta orð í ensku. Það
eina sem mér var kennt að segja
fyrir fundinn var: „viltu ráða mig
í vinnu?“. Svo þegar ég hitti hann
tók ég í höndina á honum og sagði
þetta. Hann var mjög hissa, hló
mikið og spurði hver hefði kennt
mér þetta.“
Myndinni var stöðugt frestað
en Ziyi var staðráðin í því að fá
hlutverkið og hóf því strax að
læra ensku. Það er hreint út sagt
ótrúlegt hversu góðum tökum
hún hefur náð á tungumálinu á
jafn stuttum tíma. Þarf aldrei
neina aðstoð, þó svo að hún staldri
stundum lengur við á erfiðum
orðum.
Var neydd í dansskóla
„Ég bý í Beijing og kem úr mjög
venjulegri miðstéttarfjölskyldu,“
segir Zhang þegar hún er spurð
um uppruna sinn. „Mamma mín
var leikskólakennari. Ég þótti
sérstaklega mjó þegar ég var
ung og vegna þess vildi hún að
ég byggði upp smá vöðvamassa.
Þess vegna sendi hún mig í
danskennslu í sex ár. Ég þoldi
það ekki! Þetta var svo erfitt.
Þess vegna get ég tengt mig við
persónu mína í myndinni. Hún
átti mjög erfiða æsku. Það var
bæði líkamlega og andlega erfitt
að alast upp með þessu fólki.
Það var ekki mín ákvörðun að
fara í þennan skóla, en þar lærði
ég aga og stundum þurftum
við að æfa undir mjög erfiðum
kringumstæðum. Ég var 17 ára
þegar ég kláraði dansskólann. Þá
sá ég að þetta væri ekki það sem
mig langaði að eyða ævinni í og
ákvað að fara í leiklistarskóla. Á
öðru ári fékk ég tækifæri til að
leika í minni fyrstu kvikmynd.
Árið eftir var mér boðið að leika
fyrir Ang Lee í Crouching Tiger,
Hidden Dragon og síðan þá hef ég
haft nóg að gera.“
Þekktir þú mikið til um heim
geishunnar, áður en þú tókst að
þér hlutverkið?
„Nei. Ég las bókina stuttu eftir
fund minn við Spielberg. Eftir það
ákvað ég að heimsækja Kyoto til að
sjá og tala við alvöru geishur. Mig
langaði að vita af hverju stúlkur
taka að sér þetta hlutverk. Það
var mjög áhugavert. Þær sögðu
að það væri algjörlega þeirra
eigin ákvörðun og að fjölskyldur
þeirra væru mjög stoltar af þeim
vegna þess að þær væru að halda
lífi í aldagamalli japanskri hefð.
Geishur í dag geta gifst og átt
kærasta. Líf þeirra hefur breyst
mjög mikið frá þeim tímum sem
myndin gerist.“
Geishu-herbúðirnar
Hversu erfitt var að læra listir
geishunnar? Og skilja lífsstíl
hennar?
„Við kölluðum æfingarferlið
geishu-herbúðir. Við urðum að
æfa mjög stíft til þess að geta
orðið geishur og höfðum bara sex
vikur til þess að læra allt saman.
Alvöru geishur fá kannski tíu ár,
eða alla ævi, til þess að fullkomna
list sína. Við vöknuðum klukkan
níu á hverjum morgni og æfðum
til sex á kvöldin, stundum lengur
ef þurfti. Við lærðum smáatriði
eins og að ganga rétt, beygja
sig og hvernig ætti að brjóta
saman vasaklút. Við þurftum
að kunna þetta allt svo að við
gætum einbeitt okkur að persónu
okkar þegar kæmi að tökum við
myndina. Þessi tími var virkilega
erfiður fyrir mig.“
Í einu lykilatriði myndarinnar
þarf Sayuri að sanna fyrir hópi
útvaldra aðalsborgara í Kyoto
að hún sé efni í alvöru geishu.
Dansatriðið er stórglæsilegt en
undarlegt, því stúlkan þarf að
sýna kúnstir sínar á þungum
klossum með um 20 sentímetra
trébotni.
„Ég sá þá fyrst þegar ég gekk
inn á fyrstu æfingu fyrir þetta
atriði og var bara viss um að
skórnir væru eitthvað sem kæmi
sviðsmyndinni við,“ segir hún og
hlær. „Eða einhvers konar taska.
Svo þegar danshöfundurinn
sagði mér að ég þyrfti að dansa
í þeim runnu á mig tvær grímur.
Hvernig er það hægt? Ég hafði
auðvitað enga valkosti. Það
var mjög erfitt að læra þann
dans, þrátt fyrir að ég komi úr
dansheiminum. Persóna mín í
myndinni er þannig séð að leika
aðra persónu. Á sama tíma er
hún að hugsa um samband sitt við
Formanninn. Þetta verður allt
svo tilfinningaþrungið og fullt af
meiningu.“
Þú gast nú varla hafa séð mikið
þegar atriðið var tekið, með ljósið
í augunum og snjóinn í andlitinu?
„Þetta var nokkuð hættulegt.
Það var ekki fyrr en kom að
tökunni sjálfri sem ég áttaði mig
á því að ég yrði að dansa í myrkri.
Ég var búin að leggja mig svo
mikið fram við að ná þessu rétt,
en ég var alls ekki reiðubúin til
þess að dansa í myrkri. Ég missti
nánast jafnvægið nokkrum
sinnum. Ég hefði getað dottið
af sviðinu og hálsbrotnað. Þar
komu árin í dansskólanum að
góðum notum.“
Frjáls í Kína
Þrátt fyrir að vera ein frægasta
kona í Kína segist Ziyi Zhang lifa
mjög frjálsu lífi þar.
„Fólk spyr mig kannski hvernig
ég hafi það. Stundum er kallað
á mig með nafni og svoleiðis.
Þegar ég fer með mömmu út að
versla bið ég hana alltaf um að
nota eitthvað annað nafn því
undantekningarlaust, um leið og
fólk heyrir nafn mitt og sér mig,
verður allt vitlaust. Hún kallar
mig þá „litla blómið sitt“ eða
eitthvað álíka. Ég var stöðvuð af
lögreglunni um daginn. Um leið
og þeir áttuðu sig á því hver ég
var urðu þeir mjög vingjarnlegir,
brostu mikið og sögðu mér bara
að fara varlega næst og leyfðu
mér að fara.“
Myndir þú frekar vilja vinna í
Hollywood en í heimalandi þínu?
„Ég prófaði að leika í Rush
Hour 2. Eftir hana áttaði ég mig
á því að öll hlutverk sem eru í
boði fyrir ungar, asískar stelpur
í Hollywood eru mjög einhæf
og keimlík. Yfirleitt er um að
ræða fátæka stelpu frá Kína,
vændiskonu eða einhverskonar
fórnarlamb á flótta undan
kínversku mafíunni í Kínahverfi.
Ég get leikið miklu erfiðari
hlutverk en það. Eftir Rush Hour
2 ákvað ég að halda mig bara við
asískar myndir. Svo var mér boðið
hlutverk geishunnar. Stundum
hljóða boðin upp á mikla peninga
og þá er erfitt að afþakka. Ég
elska vinnuna mína. Það sem
skiptir mig mestu máli er að gera
kvikmyndir sem fólk á eftir að
tala um eftir tíu ár. Það skiptir
mig litlu máli hvort myndirnar
eru gerðar í Kína, Japan eða
Hollywood. Ég tek bara að mér
hlutverk ef ég held að það reyni á
mig sem leikkonu.“
Þú myndir þá aldrei vilja búa í
Hollywood?
„Nei. Ég kann vel við það frelsi
sem ég hef núna. Mér finnst
Hollywood vera mjög langt í
burtu. Ég veit hvernig myndir ég
get gert í Asíu og hvernig myndir
ég get gert þar. Mig langar ekki að
leika vændiskonur í Hollywood.“
Það var eitthvað skrifað um
það í Kína að þú værir að taka
að þér hlutverk í bandarískri
stórmynd og lékir „japanska
vændiskonu“?
„Svoleiðis skrif eru nú ekki
algeng. Ég er atvinnuleikkona
og þetta er vinnan mín. Sá sem
skrifar svona hefur greinilega
ekki hugmynd um hvað geishur
eru. Maður lætur þetta ekki hafa
áhrif á sig. Þess vegna er þessi
mynd svo góð til fræðslu fyrir
þá sem ekkert vita um heim
geishunnar.“
Tilfinningarnar faldar
Nokkur blöð eru þegar byrjuð
að spá þér óskarsverðlauna-
tilnefningu. Hvað finnst þér um
það?
„Ég er mjög stolt af þessari
mynd. Ég hafði mjög gaman
af því að gera hana. Það voru
verðlaunin mín. Það sem gerist
eftir það er ekki á mínu valdi.
Mér finnst myndin mjög góð og
hún á alveg eins möguleika og
hver önnur. Það sem var kannski
erfiðast við gerð myndarinnar
var að ég lék á öðru tungumáli
en mínu eigin. Það var ekki svo
auðvelt, því persónan er svo
lokuð. Hún talar nánast aldrei
um tilfinningar sínar. Hún þarf
að fela þær fyrir Maó formanni.
Auðveldast hefði verið að skæla
sífellt, en mér fannst það ekki rétt
því hún er mjög sterk persóna.
Auk þess að að leika á öðru
tungumáli varð ég tala enskuna
með japönskan hreim, sem er
öðruvísi en kínverskur.“
Hvort er mikilvægara fyrir
leikkonur í dag, fegurð eða
hæfileikar?
„Hvort tveggja,“ segir hún
með mikilli áherslu og hlær.
„Maður má ekki vera smeykur
við að reyna. Ég var svo stressuð
að gera þessa mynd því ég var
nýbyrjuð að læra ensku. Ég
sagði leikstjóranum þetta og
hann sagði mér að hafa ekki of
miklar áhyggjur, hann hefði séð
allar myndirnar mínar og það
væri augljóst að ég áttaði mig
ekki alltaf á því hversu mikla
hæfileika ég hefði. Það var mjög
uppbyggjandi að heyra það.“
biggi@frettabladid.is
Vil ekki vera
vændiskona
í Hollywood
Stórmyndin Memoirs of a Geisha verður frum-
sýnd í næstu viku. Birgir Örn Steinarsson hitti
Ziyi Zhang, aðalleikkonu myndarinnar, í London.
Þrátt fyrir stuttan feril hefur Ziyi
Zhang náð að festa sig í sessi sem
ein skærasta kvikmyndastjarna Kína.
Hér eru helstu myndir sem hún
hefur leikið í:
CROUCHING TIGER, HIDDEN
DRAGON (1999) Zhang lék Jen
Yu, unga dóttur hefðarmanns sem
leiðist inn í ógnarlegt ævintýri eftir
að heilögu sverði er stolið. Jen Yu er
ekki öll þar sem hún er séð. Myndin
er í 111. sæti yfir bestu myndir allra
tíma hjá imdb.com.
RUSH HOUR 2 (2001)
Eftir gífurlega velgengni Crouching
Tiger var Zhang ráðin í framhalds-
mynd Rush Hour með þeim Chris
Tucker og Jackie Chan. Reynsla sem
fékk Zhang ofan af því að leita sér
frekari frama í Hollywood.
HERO (2002) Zhang lék Moon, eina
af erkifjendum kínverska kóngsins
sem vill sameina sex konungsríki
Kína undir sín yfirráð. Zhang er í
aukahlutverki, en Jet Li fer með
aðalhlutverkið. Myndin er í 150. sæti
yfir bestu myndir allra tíma hjá imdb.
com.
ZHANG ZIYI