Fréttablaðið - 14.01.2006, Blaðsíða 54

14. janúar 2006 LAUGARDAGUR38
Íslensk tónlist hefur sigrað heiminn. Björk kom landinu á kortið, og skyndilega var ekki
lengur hlegið að þér þegar þú sagð-
ist vera frá Íslandi, eins og Her-
bert söng í laginu um Hollywood.
Útlendingar hópast á Airwaves-
hátíðina til að verða vitni að hinni
goðsagnakenndu tónlistarmenn-
ingu Íslands. En um leið og útlend-
ingarnir fara af landi brott hverf-
ur tónlistin aftur inn í bílskúrinn,
og Idol-stjörnunar og ballböndin
taka við. Hvers vegna virðist sem
hin framsækna íslenska tónlist
eigi greiðari aðgang að hjörtum
útlendinga en Íslendinga?
Sena, áður þekkt sem Skífan,
er langstærsta tónlistarútgáf-
ufyrirtæki landsins. Sena gaf út
87 íslenska titla á árinu. Af þeim
innihéldu tuttugu nýja tónlist. Af
nýrri tónlist má nefna plötuna
Jónsa með Jónsa, Írafár með Íra-
fár og plötur með Nylon og Sálinni.
Af hinum plötunum 64 (þrír af titl-
unum voru DVD-diskar) innihéldu
sautján þeirra tökulög að mestu
eða öllu leyti. Sem dæmi má nefna
flaggskip fyrirtækisins, Cortes
með Garðari Thor Cortes, Idol-
þátttakendurna Hildi Völu, Heiðu
og Heitar lummur. Hinar plöturn-
ar 47 innihéldu endurútgefin lög,
þar á meðal Svona var-röðin, sem
ein og sér telur 15 titla.
Hvað er „mainstream“?
„Við gefum út álíka mikið af kóver-
lögum og flestir aðrir útgefendur,
og gefum gríðarlega mikið út af
tónlist almennt. Þetta eru ekki
bara tuttugu nýjar plötur af 87,
heldur er talan 87 mjög há tala í
heildina. Það væri því mjög skrít-
in niðurstaða að segja að það væru
einungis tuttugu nýjar plötur.
Dótturfyrirtækið Dennis er fyrir
tónlist sem ekki er „mainstream“,
og gefur út eina til fjórar plötur á
ári. Við gefum út fleiri „leftfield“-
plötur en aðrir, svo sem Ampop,
Worm is Green og Helga Val. Við
gáfum út ellefu fyrstu plötur tón-
listarmanna í ár.“
En hversu miklu púðri er eytt í
að auglýsa hina nýju tónlist?
„Við reynum að prómótera
Dennis-efnið frekar en að aug-
lýsa það, enda virðist það hafa
meiri áhrif en auglýsingar. Við
reynum frekar að kynna það með
plöggi, að reyna að koma henni
að sem plötu vikunnar og mun
fleiri tónlistarmyndbönd eru gerð
fyrir Dennis-hljómsveitirnar.
„Mainstream“-plötur eiga meira
erindi í auglýsingar. Oftast virð-
ist það niðurstaðan að auglýsing-
ar ná illa til jaðarhópsins, en þar
eru meiri áhugamenn um tónlist.
Sá hópur veit meira hvað hann
vill. Það sama gildir um klassík
og djass.“
En hvernig ákveða menn hvaða
bönd teljast „mainstream“?
„Eitt af því sem mér leiðist mest
er að draga í dilka. „Mainstream“
er eitthvað sem höfðar til breiðs
hóps. Þetta eru mjög ónákvæm
vísindi og maður metur þetta
með „common sense“. Dæmigerð
„mainstream“ tónlist er til dæmis
tónlist Írafárs. Hjálmar eru skil-
greindir sem jaðar, en þeir seljast
hins vegar mjög vel. Það er til
„mainstream“ sem virkar ekki
í sölu. Að einhverju leyti miðast
þetta við hvað er spilað í útvarpi.
Útvarpsstöðvar eins og Bylgjan,
FM og Létt spila „mainstream“
tónlist, en Rás tvö er alveg æðis-
lega fordómalaus.“
Refsað fyrir útrás
Ein ástæðan fyrir hinni miklu
endurútgáfu fyrirtæksins er sú að
Sena á flesta íslenska tónlist sem
gefin hefur verið út.
„Við erum líka að sinna okkar
hlutverki sem stærsti eigandi
útgáfuréttar. Við eigum mjög mik-
inn útgáfurétt, í kringum helming
af öllu íslensku efni. En það er
vissulega meira áberandi helm-
ingurinn og vinsælustu lögin,“
segir Eiður. „Ég get vel skilið
að menn séu að ráðast á þessar
kóverplötur sem eru misgóðar. En
öðru máli gildir um endurútgáfur.
Þær taka ekkert pláss frá nýrri
tónlist og við auglýsum þetta ekki
neitt. Ef þú ferð inn í plötubúð
sérðu þær varla. Annars er skrítið
að einhver skuli gagnrýna okkur
fyrir að gefa út of mikla tónlist,
artistarnir okkar vildu frekar að
við gæfum út minna og einbeitt-
um okkur að þeim.“
En hvers vegna eru þessar
miklu tekjur ekki notaðar í mark-
aðssetningu íslenskrar tónlistar
erlendis?
„Við eyddum hundrað milljón-
um í útrás á undanförnum áratug
í 10-12 verkefni, svo við ákváð-
um að taka okkur frí frá því. Við
náðum að forðast mikið tap, en
þetta var ofboðslega mikil vinna
sem skilaði litlu.“
Jaðar sem selst
En hvers vegna gekk ekki betur?
„Þetta er allt svo dýrt, og
þegar maður kemur til útlanda
er maður að keppa við listamenn
eins og Britney Spears sem marg-
falt meiri peningum er eytt í. Við
erum ekki að ýta á eftir okkar tón-
listarmönnum að fara í útrás, og
þeir sýna því lítinn áhuga, enda
hafa þeir það fínt hér heima. Það
er líka eins og mönnum sé refsað
fyrir það hérna heima þegar þeir
fara út og meikið mistekst, eins og
gerðist með Land og syni, Selmu
og Svölu, en einnig Unun, svo við
tökum einhvern frá hinum kantin-
um.“
Það sem er kannski einna
merkilegast er að þeir Íslendingar
sem notið hafa mestrar velgegni
á alþjóðagrundvelli, þau Björk,
Sigurrós og Emiliana Torrini,
eru öll gefin út hérlendis af minni
fyrirtækjunum og myndu telj-
ast til jaðartónlistar. Sena seldi
samanlagt 300.000 plötur á árinu,
sem er ekki nema rétt rúma hálfa
leiðina upp í gull í Bandaríkjun-
um. Ekki þarf nema eina Björk
eða Sigurrós til að selja meira en
sem því nemur. Svo virðist sem
jaðartónlist frá jaðarlöndum eins
og Íslandi eigi greiðari aðgang að
erlendum mörkuðum en „mains-
tream“ tónlist smáríkja. „Jaðar-
inn á sér ekki nógu stóran markað
á sínu heimasvæði, og því sækir
hann út,“ segir Eiður enn fremur.
En hefur Sena áhuga á því að taka
meiri þátt í því, eins og Smekk-
leysa og 12 Tónar gera? „Við erum
ekki stórtækastir í því, við erum
fyrst og fremst að sinna innlend-
um markaði. Ég myndi spyrja þá
hjá 12 Tónum og Smekkleysu hvort
þeir ætli ekki að verða duglegri
að gefa út meiri „mainstream“
tónlist.“
Balkantónlist og Keflavíkurköntrí
Smekkleysa gaf út átján plötur á
árinu, þar af tólf plötur með nýju
efni, meðal annars með Megasi,
Björk og Sigurrós. „Endurupp-
tökur eru góðra gjalda verðar, en
þær eru ekkert nýtt. Ný íslensk
músík á erfitt uppdráttar.“ segir
Ási hjá Smekkleysu. „12 Tónar
gáfu út fjórtán plötur á árinu, þar
af tíu með nýrri tónlist, og má þar
nefna Þóri, Ragnheiði Gröndal
og Trabant. „Við reynum að fara
með listamennina í meira ferðalag
og gefa þeim möguleika á að þró-
ast en að miða allt við næstu jól,“
segir Jóhann Ágúst Jóhannsson í
12 Tónum.
Geimsteinn gaf út fimm plötur
á árinu. Fjórar þeirra innihéldu
nýtt efni með Hjálmum, Baggalút,
Deep Jimi og Rúnari Júlíussyni,
en á plötu Idol-keppandans Guð-
rúnar Helgu voru endurunnin lög.
Benni Hemm Hemm gaf út plötu
undir eigin merkjum sem uppskar
ríkulega í tilnefningum til tónlist-
arverðlauna. Aðrir sem gáfu út
plötur sjálfstætt eru meðal ann-
ars Nilfisk og Amina, en plötunum
var dreift af 12 Tónum. Ein mest
selda plata ársins var Fisherman‘s
Daughter með Emelíönu Torrini,
sem 12 Tónar dreifðu einnig. Vafa-
laust gáfu margir fleiri listamenn
út eigin verk á árinu sem leið, og
þurftu að fjármagna þá útgáfu
sjálfir. valurg@frettabladid.is
Heimsyfirráð eða dauði
MUGISON: Gefur út hjá 12 Tónum.NYLON OG GARÐAR THOR CORTES: Gefa út hjá Senu.
BENNI HEMM HEMM: Bjartasta vonin gefur út plötu sína sjálfur.
MEGASUKK: Gefa út hjá Smekkleysu.
SIGUR RÓS: Gefur út hjá Smekkleysu.
RAGNHEIÐUR GRÖNDAL:
Gefur út hjá 12 Tónum.
Hvers vegna virðist hin framsækna íslenska tónlist
eiga greiðari aðgang að hjörtum útlendinga en
eyrum Íslendinga? Valur Gunnarsson tekur púls-
inn á tónlistarútgáfu Íslands.