Fréttablaðið - 11.09.2007, Blaðsíða 14

greinar@frettabladid.is
Karen Kjartansdóttir, blaðamaður á Fréttablaðinu, telur sig hafa náð á
mig ansi góðu skensi í slúðurdálki
blaðsins á leiðarasíðunni á sunnudag. Í
skensi sínu sem sett er fram með svo
ódýru öfugmælaháði að jafnvel rauna-
mæddustu meðlimir blaðamannastéttar-
innar væru vel sæmdir af lætur
blaðamaður Fréttablaðsins eins og
ég hafi farið með fleipur í
útvarpsviðtali á laugardag. Hér
vill hins vegar svo illa til fyrir
blaðamanninn að skensið hittir
hann sjálfan fyrir og opinberar
vanþekkingu hans á því viðfangs-
efni sem hann kaus að hæðast að.
Þessi stutta saga er svona:
Fréttastofa Útvarps bað mig um
að meta helstu kosti þess fyrir
neytendur ef Ísland tæki upp
evru. Til viðbótar við ýmsa þætti
sem snúa að evrunni sjálfri benti
ég einnig á nokkra þætti sem aðild
að ESB myndi hafa í för með sér
en evran er jú gjaldmiðill ESB-
ríkja og almennt er ætlast til að
þau ríki sem vilja taka upp evru
gangi fyrst í ESB. Það var í því sambandi
sem ég benti á þá staðreynd að gjarnan er
ódýrara fyrir íbúa í Evrópusambandinu að
kaupa sér vörur frá öðru Evrópuríki yfir
netið heldur en það er fyrir okkur Íslend-
inga. Blaðamanni Fréttablaðsis þótti þessi
ummæli mín greinilega til marks um að ég
hafi þarna farið með staðlausa lofræðu.
Staðreyndin er eigi að síður sú að þar sem
Ísland stendur fyrir utan tollabandalag ESB
þá hafa íslensk stjórnvöld getað innheimt
allskonar aukatolla og gjöld af
vörum sem eru framleiddar fyrir
utan ESB en keyptar til landsins í
gegnum vefverslanir í Evrópu.
Þetta myndi Karen vita ef hún
hefði til að mynda prófað að panta
sér bækur frá evrópskum
vöruhúsum yfir netið. Væri Ísland
hins vegar í ESB myndu þessir
tollar og gjöld falla niður.
Nú þekki ég ekki vinnulagsregl-
ur á Fréttablaðinu en í stað þess
að beita ódýru öfugmælaháði
hefði blaðamaðurinn hæglega
getað aflað sér réttra upplýsinga
með einu símtali.
Höfundur er dósent og forstöðu-
maður Evrópufræðaseturs Háskól-
ans á Bifröst.
Háð hittir blaðamann
Umferðin er ekki fólki bjóðandi sagði Hafnfirðingur í skemmti-
legri grein í Fréttablaðinu sl.
föstudag. Þar fékk blaðamaður að
sitja í með honum til vinnu sinnar í
Skaftahlíð og skráði ferðasöguna á
blað. Hafnfirðingurinn þurfti að
halda áfram niður í miðbæ
Reykjavíkur og fengum við því
miður ekki að fylgjast með ferð
hans þangað. Ég sem fyrrverandi
íbúi á Þórsgötu var t.d. forvitin um
hvar hann myndi leggja bílnum.
Notaði hann Bergstaði, bílastæða-
hús? Eða teppti hann allan daginn
eitt af örfáum bílastæðum í mjóum
götum Þingholtanna?
Vinnufélagar mínir hafa sömu
sögu að segja um langan ferðatíma
úr Hafnarfirði og nú er spurning
dagsins til þeirra ætíð sú sama:
Hvað varstu lengi á leiðinni?
Bílstjórinn í fyrrnefndri grein
var með lausn á „umferðar-
vandanum“, það ætti að byggja brú
frá Álftanesi niður í miðbæ fyrir
þá sem þar vinna, starfsmenn nýja
fjármálahverfisins í Borgartúni
færu Kringlumýrarbrautina og svo
væri Breiðholtsleiðin fyrir þá sem
vinna ofar í bænum. Ekki hvörfl-
uðu að honum aðrar lausnir sem
hafa þó verið notaðar með góðum
árangri víða í hinum vestræna
heimi. Ein leið er að sameinast í
bíla og veita bílum með fleiri en
þrjá farþega forgang í umferðinni
á sérstökum akreinum. Einnig má
notfæra sér sveigjanlegan vinnu-
tíma þannig að ekki séu allir á
ferðinni á sama tíma. Það drægi úr
umferð ef tómstundastarf barna
færi fram í skólanum eða nálægt
honum þannig að fólk slyppi við
allt skutlið sem fylgir því. Einnig
er til í dæminu að stjórnvöld styrki
fyrirtæki til að borga starfs-
mönnum sem koma ekki á einkabíl
til vinnu kaupauka. Að lokum má
nefna þá byltingarkenndu
hugmynd að hjóla, ganga eða það
sem þykir enn róttækara: Nota
almenningssamgöngur.
Ég kasta hér steinum úr glerhúsi.
Ég fer hjólandi til vinnu meðan
átak með sama nafni stendur yfir
og er þá um 20 mínútur á leiðinni.
Ég er venjulega 7 mínútur að aka í
vinnuna, 10 mínútur ef ég er
óheppin með ljósin. Maðurinn minn
hjólaði til vinnu uns hnakknum var
stolið af hjólinu hans fyrir utan
vinnustaðinn. Ég vil endilega að
hann gangi, það tekur hann 20
mínútur og ég reyni að sannfæra
hann um að þá verði hann mun
betri í bakinu. Önnur ástæða fyrir
stanslausum áróðri mínum fyrir
umhverfisvænni ferðamáta hans
er einnig að vinir mínir sem búa
nálægt vinnustað hans eru
síkvartandi yfir bílamergðinni í
kringum fyrirtækið. Þau eru í
sömu aðstöðu og ég var í á
Þórsgötunni forðum – ef þau
bregða sér af bæ á bílnum getur
aðeins annað þeirra komið aftur
heim áður en vinnudegi lýkur (fólk
virðir það víst enn að leggja ekki í
bílastæði fyrir framan bílskúr).
Ég þarf líka á bílnum að halda
fyrir skutl með börnin og útrétt-
ingar. Það er svo langt á strætis-
vagnabiðstöðina að það ég gæti
alveg eins gengið í hálftíma til
vinnu eins og að taka strætó.
Kannist þið við afsakanirnar? Ein
vinkona mín telur það mannréttindi
að fá bílastæði fyrir utan búðirnar á
Laugaveginum. Að leggja bílnum í
Stjörnuporti og ganga Laugaveginn
eða taka strætó hefur aldrei
hvarflað að henni. Skyldi hún gera
sömu kröfur í verslunarferðum
sínum í London, París, Róm?
Í fróðlegri skýrslu sem verkfræði-
stofan Hönnun vann árið 2005 um
samgönguskipulag í Reykjavík,
kemur fram að álagstoppar í
umferðinni vara í 10 til 20 mínútur
á morgnana og svo aftur síðdegis!
Er það þess virði að ana út í rándýr
umferðarmannvirki þegar raunin
er sú að því voldugri og meiri sem
þau eru, því meira eykst umferðin?
Í skýrslunni kemur fram að bíla-
eign er orðin mettuð því það er
nánast einn bíll per ökuleyfi.
Reykjavík sker sig frá borgum á
Norðurlöndum og líkist sífellt meir
amerískum bílaborgum. Flestar
bílferðir eru svo stuttar að það
tekur því varla að starta bílnum, en
gjaldfrjáls stæði ýta enn frekar
undir bílanotkun. Þegar við
bjuggum í Gautaborg þurftum við
að leigja bílastæði sem var í 300-500
metra fjarlægð frá heimilinu.
Gestir okkar urðu að borga í
bílastæði allan sólarhringinn. Við
fórum einu sinni á bílnum niður í
bæ um kvöld, okkur nægði að fá
eina 500 króna (4.500 íslenskar)
stöðumælasekt til að læra að nota
sporvagninn.
Við sem notum bíla berum
ábyrgð á umferðinni. Við bjóðum
okkur þetta og verðum sjálf að
leysa vandann, e.t.v. með því að
ferðast á umhverfisvænni hátt, því
lausnin er ekki sú að byggja brú
eða mislæg gatnamót, hvað þá að
flytja miðbæinn í hundaskítinn á
Geirsnefi.
Bílaröð í boði okkar
S
ómalska baráttukonan Ayaan Hirsi Ali er ein merkasta
hetja okkar tíma. Hún er gestur alþjóðlegu bókmennta-
hátíðarinnar sem hófst í Reykjavík á sunnudag og sat fyrir
svörum á hádegisspjallfundi í Norræna húsinu í gær. Þar
ítrekaði hún mikilvæg skilaboð til íbúa vestrænna ríkja.
„Sú trú að öll menning sé jafngild er á villigötum,“ sagði hún af
yfirvegun og færði rök fyrir því að vestræn siðmenning stæði öðrum
framar. Tiltók hún fyrst og fremst þá grundvallarhugmyndafræði
vestrænna ríkja að leitast við að jafna sem mest réttindi karla og
kvenna til menntunar og tækifæra á lífsleiðinni.
Hirsi Ali var alin upp í strangri múhameðstrú en hefur helgað
sig baráttu fyrir réttindum múslimakvenna eftir að hún flýði
til Hollands fyrir fimmtán árum og hlaut þar ríkisborgararétt.
Lífshlaup hennar er dramatísk hetjusaga sem fólk getur kynnt
sér í sjálfsævisögu hennar Frjáls sem er nýkomin út í íslenskri
þýðingu.
Bakgrunnur og reynsla Hirsi Ali gefa boðskap hennar aukna
vigt. Orð hennar eru hugvekja sem á mikið erindi við okkur
Íslendinga sem deilum nú landi með fjölda útlendinga.
Nánast eins og hendi hafi verið veifað erum við Íslendingar
komnir í svipuð spor og fjölmargar nágrannaþjóðir okkar voru í
fyrir mörgum árum eða jafnvel áratugum. Seint verður það brýnt
um of að íslensk stjórnvöld hafa öll tækifæri til að afstýra að sömu
mistök verði gerð hér og urðu svo víða á Vesturlöndum í málefnum
innflytjenda. Við erum í þeirri einstöku stöðu að geta horft um öxl
og lært af því sem fór úrskeiðis annars staðar.
Á þessum vettvangi hefur oftar en einu sinni verið bent á að ein
mestu mistökin sem þjóðir Evrópu gerðu var að ætla sér að laga
innflytjendur frá fjarlægari stöðum að nýju samfélagi. Þar var
gerð grundvallarvilla sem má kenna við þá pólitísku rétthugsun að
í lagi sé að gefa innflytjendum afslátt af ríkjandi réttindum nýja
landsins ef þeir hafa aðra siði og lífsreglur í farteskinu. Í skjóli
slíkrar hugmyndafræði hafa konur í hópi innflytjenda stundum
mátt búa við minni réttindi en kynsystur sínar í nýja landinu án
íhlutunar stjórnvalda.
Barátta ýmissa evrópskra stjórnmálamanna gegn því að stúlkur
og konur beri höfuðklúta í skólum eða við opinber störf er viðleitni
til að snúa til baka af þessari leið. Enda er hún vörðuð háskalegri
tillitssemi sem gerir ekki annað en að ýta undir kúgun kvenna.
Engu skiptir hverju talsmenn höfuðklútanna halda fram, hvort
sem þeir eru karlkyns eða kvenkyns, búrkur og höfuðklútar
eru birtingarmynd feðraveldis þar sem konan á að lúta valdi
karlmannsins. Sú afstaða verður aldrei aðlöguð vestrænni
siðmenningu.
Ayaan Hirsi Ali reis upp gegn hugarfari slíkrar tillitssemi í
Hollandi; tillitssemi sem lét ekki á sig fá umskurð lítilla stúlkna,
nauðungarhjónabönd og harkalega kúgun kvenna, vegna þess fólk
varð að fá frið til að iðka sína menningu.
Þegar upp er staðið er hornsteinninn í boðskap Hirsi Ali að
Vesturlönd, og þar með talið Ísland, eiga að hafa nógu mikla trú á
eigin samfélagi til að gera þá kröfu til innflytjenda að þeir verði
þar fullgildir þegnar með tilheyrandi lífsreglum. Það nægir ekki
að þeir aðlagi sig samfélaginu, þeir verða að samlagast því og
verða hluti af heildinni.
Vestræn siðmenning er langt í frá fullkomin en eins og Hirsi Ali
bendir á er hún það skásta sem er í boði.
Mikilvæg skilaboð