Fréttablaðið - 07.04.2008, Page 50

Fréttablaðið - 07.04.2008, Page 50
22 7. apríl 2008 MÁNUDAGUR menning@frettabladid.is Kl. 12.30 Sigurjón Hafsteinn Baldursson ræðir um slys og list út frá kenningum franska arkitektsins og menningar- rýnisins Pauls Virilio í stofu 024 í Laugarnesi, húsnæði myndlistar- deildar Listaháskóla Íslands á Laugarnesvegi 91, í dag kl. 12.30. Aðgangur að fyrirlestrinum er ókeypis og öllum opinn á meðan húsrúm leyfir. Leikarinn Hjalti Rögnvaldsson er óumdeilanlega einn af helstu upplesurum þjóðarinnar. Því ber vel í veiði fyrir ljóðaunnendur í kvöld þar sem Hjalti kemur fram í Iðnó við Reykjavíkurtjörn og les upp fjórar ljóðabækur eftir skáldið merkilega Þorstein frá Hamri. Upplestrarkvöldið er liður í dag- skránni Þorsteinsvaka sem hófst í síðustu viku og fer fram í tilefni af því að á árinu verður Þorsteinn frá Hamri sjötugur og jafnframt að liðin eru 50 ár frá því að hann gaf út sína fyrstu ljóðabók. Hjalti Rögnvaldsson hefur því tekið að sér hið metnaðarfulla verkefni að lesa allar ljóðabækur Þorsteins í réttri tímaröð í Iðnó á mánudags- kvöldum og er í kvöld komið að þeim ljóðabók- um sem komu út á áttunda og níunda áratug síðustu aldar. Hjalti hefur lesturinn kl. 17 í dag með bókinni Veðrahjálmur sem kom út árið 1972. Tveimur tímum seinna, kl. 19, hefur hann lestur á bókinni Fiðrið úr sæng daladrottningar sem kom út 1977, kl. 21 les Hjalti úr Spjótalög á spegil sem kom út 1982 og kl. 23 hefst lestur úr Ný ljóð sem kom út 1985. Að upplestrarkvöldinu í kvöld undanskildu eru tvö kvöld eftir í Þorsteinsvöku, en dagskráin held- ur áfram 14. apríl og 21. apríl. Þau kvöld les Hjalti upp úr ljóðabók- um Þorsteins frá tíunda áratug síðustu aldar og svo úr þeim ljóðabókum hans sem komið hafa út á þessari öld. Aðgangur að upplestrunum er ókeypis og öllum heimill. - vþ Þorsteinsvaka heldur áfram HJALTI RÖGNVALDSSON Les upp ljóð Þorsteins frá Hamri í Iðnó í kvöld. > Ekki missa af... Fyrirlestri Rúnars Guðbrands- sonar um strauma og stefnur í aðferðafræði leikstjórans. Rúnar fjallar meðal annars um mismunandi hugmyndir um hlutverk leikstjórans í gegnum söguna. Fyrirlestur- inn er liður í vorfyrirlestraröð Leiklistarsambands Íslands og Leiklistardeildar Listaháskóla Íslands og fer fram í kvöld á Kaffi Sólon, Bankastræti 7a, og hefst kl. 20. 30. mars - uppselt 3. april 4. april 10. april 11. april 17. april 18. april 23. april 24. april Gítarslátturinn er félagslegt athæfi fyrir fjölda manna: vinnu- konugripin duga mörgum til per- sónulegrar tjáningar. Margir þeirra eru hermikrákur, elta uppi gítarspilið í Rocky Racoon með mikilli fyrirhöfn og elju. Gítar- spilið bar þannig með sér einhvers konar karókí-effekt löngu fyrir tíma þess merkilega áhugamanna- tækis. Löngu fyrr var gítarinn þægilegt borgaralegt hljóðfæri, jafnvel hér á landi þar sem píanó- ið og nikkan voru lengi ráðandi. Gítaristarnir eftir Line Knutzon var frumsýnt á Litla sviði Borgar- leikhússins á föstudag. Line var fyrir fáum árum stóra bjarta vonin í danskri leikritun og verk hennar Fyrst verður maður að fæðast var þá leikið hér á nýja sviðinu. Gítaristar hennar er ekki ósnoturlega samið verk þótt það renni nokkuð út í sandinn sem ræðst að hluta af efninu. John Hansen er trúbadúrstípa, menntað og metnaðarfullt tón- skáld sem nær ekki frama en semur sér til dægrastyttingar kímin sönglög, einhver blanda af Povl Dissing og Kim Larsen svo gripið sé til samlíkinga sem skýra manninn. Hann hefur átt í útistöð- um við alla, er uppsigað við smá- borgaraskapinn, hrærir saman hugmyndum úr hversdagslífi í bland við absúrdhúmor og ádeilu. Og hann nýtur mikillar hylli. Þegar hann deyr af slysförum koma nokkrir aðdáendur hans saman við heimili hans og slá sér saman í undirbúningi á hyllingar- tónleikum um hetjuna sína. Þau eru reyndar bara fjögur þegar á hólminn er komið og verkið lýsir samfundum þeirra, átökum og æfingu á nokkrum lögum Johns. Gítaristarnir er gamanleikur, efni hans eru skýrar persónur skáldsins sem haf tiltölulega ster- íotípisk einkenni; hasshausinn með sínar þráhyggjur, reglumað- ur með stjórnaráráttu, sveimhuga stúlka ekkert of skýr, miðaldra kaldhæðin kona. Hér er sem sagt lagt upp í hendur fjögurra leikara að búa til persónur, sparsla í rifur í forsögulausum einstaklingum, og skapa hlýlegar og skondnar smámyndir. Þetta er mannlegur gamanleikur, tekur sig ekkert of alvarlega en er einhvers konar brotinn lofsöngur um manninn og lífið. Dönsk huggulegheit sem rista ekki djúpt. Hilmir Snær leikstýrir og hefur pantað ný lög og texta við íslenska sýninguna. Ekkert er að segja við því. Leikstjóri hefur til þess vald. Fyrir bragðið veit áhorfandi ekk- ert hvort upprunalegir textar standa í samhengi við samtölin, hvort nýir textar og lög Björns Jörundar eru þýðing?, stæling á söngtextum verksins. En tökum því sem að höndum ber: yrkingar Björns eru frjálsar í formi, oft ofhlaðnar línur til söngs og rímdaufar. Lögin einhvers konar gítargutl sem heimtar sterkan bakgrunn stúdíóvinnu til þess að þau geti talist lög. Stundum vor- kenndi maður leikarahópnum að flytja þau. Söngurinn var líka fjarri því að vera harmonískur og víða var erfitt að greina textann fyrir bragðið. Látum það vera, þó það sé galli. Kostirnir við sýninguna eru per- sónugerðir leikaranna - eða eigum við að segja leikara - Jóhann Sig- urðarson ber þessa sýningu uppi með hreint frábærri persónusköp- un – hasshausinn hans verður hreint yndislega óþolandi asni – Jóhann hefur fundið sig í vinnunni þessi dægrin og leggur sig allan fram í þessu hlutverki og uppsker enda glæsilega með öllum sínum smátöktum, innileika og pirringi yfir minnstu smámunum. Þessi leikur setur aftur alla aðra nokkuð í skuggann, þótt Halldór Gylfason, Hanna María Karlsdóttir og Aðal- björg Þóra Árnadóttir vandi sig ekki síður. Halldór og Hanna bæði innan hins kunnuglega ramma, en Aðalbjörg Þóra aftur glæsilega samhæfð í öllum sínum brögðum með þessa einföldu og sumpart rugluðu sál. Það var gaman að sjá þennan leikarhóp að störfum og Hilmi hefur tekist prýðilega til. Þessi sýning heimtar einfaldan umbúnað. Henni er troðið undir einn áttkantinn í Litla salnum sem er nú best nýttur sem hringsvið þó seint ætli menn að nota hann þannig. Það er að stefna í tuttugu ára afmæli Borgarleikhússins og hvað má telja þær margar svið- setningarnar sem hafa verið á þessu eina sérhannaða hringsviði landsins með bæði færanlegum botni og flugkerfi. Þær eru ekki margar. Þar er sannarlega ekki verið að nota tæknilegar aðstæð- ur. Bríet Héðinsdóttir kallaði Litla sviðið besta leiksvið á landinu. Það var smíðað utan um leikarann, án umbúnaðar. Og í öllu skruminu um Leikfélagið sem kompaníi leikar- anna þá hefur sjaldnast áhersla verið lögð á leikaragreyið á þessu sviði. Það er notað sem hallæris- lausn fyrir sjálfstæða leikhópa, aldrei vinnur dansflokkurinn þar. Mætti nýr leikhússtjóri bæta úr því. Sviðsmynd Helgu Stefánsdóttur er hugvitssamlega unnin, stækkar þröngina sem leikið er í, nýtir bak- sviðið vel, en ekki fór mikið fyrir nýtingu leikstjórans á sviðpallin- um. Páll Baldvin Baldvinsson Aðdáendur og átrúnaðargoðið þeirra LEIKLIST Jóhann Sigurðarson og félagar hans í gervum aðdáendaklúbbs Johns Hansen. MYND/LEIKFÉLAG REYKJAVÍKUR/SIGFÚS MÁR PÉTURSSON LEIKLIST Gítaristarnir eftir Line Knutzon Þýðing: Sigurður Hróarsson Tónlist og textar: Björn Jörundur Leikmynd og búningar: Helga Stefánsdóttir Hljóð: Guðmundur H. Viðarsson Leikgervi: Elín Gísladóttir Lýsing: Halldór Örn Óskarsson Leikstjóri: Hilmir Snær Guðnason ★★★ Skemmtileg sýning, vel unnin persónusköpun um lítil, skoplítil átök. Því ber að fagna að verk þeirra leikskálda sem efnilegust þykja í álfunni um þessar mundir, rata nú upp á svið Þjóðleikhússins trekk í trekk. Á laugardagskvöld var frum sýnt verkið Sá ljóti eftir Maríus von Mayenburg á Smíða- verkstæði Þjóðleikhússins. Um er að ræða beitta nútímasatíru með stílfærðum leik. Höfundur hefur sjálfur bæði fengist við leikstjórn og þýðingar fyrir utan eigin skriftir. Þetta er fyrsta verk hans sem flutt er hér á sviði en áður hefur Útvarpsleikhúsið flutt eftir hann tvö leikrit. Bjarni Jónsson smýgur inn í textann í lipurri og hnökralausri þýðingu sem unun var á að hlýða. Það var nefnilega unun að hlusta á þann texta sem fram var borinn, þótt forheimska og útlistdýrkun nútímans hafi verið höfuðþemað. Efnistökin voru bæði hröð og smart inni í þessu lokaða hvíta rými sem minnti helst á snjóhvít- an ljósritunarpappír, enda voru það staflar af ljósritunarpappír sem mynduðu súlur og sæti í alhvítri leikmyndinni. Fjórir leik- arar skiptast á að leika átta per- sónur. Lárus á greinilega nokkuð glæstan feril í tækniþróunarfyrir- tæki. Honum hefur tekist að þróa einhvers konar fjöltengi sem í er mikil framtíð. Þegar við kynnumst honum er hann að gera sig kláran til þess að fara á söluráðstefnu og kynna uppfinningu sína en það kemur brátt í ljós að honum er ekki treystandi til þess að fara vegna þess að hið „ljóta“ andlit hans er ekki talið hæft til þess að heilla fólk til þess að kaupa. Ármann sem er bara venjulegur starfsmaður er látinn fara í hans stað og það kemur í hlut forstjór- ans að segja Lárusi frá þessum ósköpum. Málin þróast svo þannig að Lárus lætur breyta á sér andlit- inu og slær í gegn hvert sem hann kemur með nýjan söluþokka sem skín úr listaverki lýtalæknisins. Allir í verkinu – það er forstjór- inn, lýtalæknirinn, eiginkonan, gamla viðhaldið, sonur hennar Ármann aðstoðarmaður og Lárus sjáfur – eru talsmenn útlitsfor- dóma. Lárus verður að kvenna- gulli með þetta nýja andlit sem hann greinilega á svo ekki sjálfur því læknirinn fer að fjöldafram- leiða slík andlit. Og verða því til eins konar ljósrit af höfundaverki læknisins. Jörundur Ragnarsson sem fer með hlutverk Lárusar heldur áhorfendum spenntum allan tím- ann og í löngu eintali þar sem hann geystist í orðaflaumi inn og út úr sinni eigin tilveru, var hann ekki bara frábær heldur sýndi stórgóða takta. Dóra Jóhannsdóttir leikur eigin- konuna auk 73 ára konu sem búin er að láta strekkja sig og útlits- breyta þannig að ómögulegt er að segja til um aldur hennar. Skiptin voru svo ör að stundum orkaði tví- mælis hvor persónan var að tala en það var hluti af galdrinum. Hvenær veit maður hver er að tala og hver er hvað þegar menn skipta um andlit bara eins og nær- buxur? Dóra býr yfir hæfileikan- um að beita bæði svip og rödd áreynslulaust til að kitla hlátur- taugar áhorfenda. Stefán Hallur Stefánsson leikur forstjórann og lækninn og stækk- ar við hvert hlutverk. Vignir Rafn Valþórsson í hlut- verki sonar ríku gömlu konunnar skottast um eins og sá sem aldrei fær að vera með. Hann eins og hinir leikararnir skilaði hlutverki sínu einkar vel og verður heildin sem var mjög góð útkoma að skrif- ast á meðvitaða og vel unna leik- stjórnarvinnu Kristínar Eysteins- dóttur. Það var heilmikið um hljóðeffekta í verkinu sem fram- leiddir voru af leikurunum sjálf- um á staðnum. Leikurinn var stíl- færður en fór aldrei yfir strikið í neinum dans- eða hermannahreyf- ingum sem hefði getað gerst. Um er að ræða leikrit sem allir sem sjaldan eða aldrei fara í leikhús hefðu gott af því að sjá. Hér er ekki um neina predikun að ræða, síður en svo, heldur mjög þétta og vel unna textavinnu þar sem sam- skiptin ganga listilega vel fyrir sig og þó svo að leikmyndin sé aðeins snjóhvít og ekkert verið að gera þegar menn segjast vera að gera eitthvað, þá er víst öruggt að myndir sem flugu upp í huga hvers og eins í salnum voru vafa- lítið fleiri og litskrúðugri en oft vill verða þegar verk eru yfirhlað- in af táknum og leikmunum. Von- andi fáum við að heyra og sjá meira úr smiðju þessa unga höf- undar því það er í raun og veru ekki til neitt eins skemmtilegt og að fara í leikhús þegar verkið er gott. Elísabet Brekkan Ljósrit af sjálfum sér LEIKLIST Vignir Rafn Valþórsson í hlutverki sínu í leikritinu, í fjarska situr Dóra Jóhannsdóttir. MYND/ÞJÓÐLEIKHÚSIÐ/EDDI LEIKLIST Sá ljóti eftir Marius von May- enberg Þýðandi: Bjarni Jónsson. Leikmynd og búningar: Stígur Stein- þórsson. Tónlist: Hallur Ingólfsson Leikstjóri: Kristín Eysteinsdóttir ★★★★ Þetta var góð sýning

x

Fréttablaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.