Tíminn - 04.10.1994, Síða 4

4
SMtw
Þri&judagur 4. október 1994
STOFNAÐUR 1 7. MARS 1 91 7
Utgáfufélag: Tímamót hf.
Ritstjóri: ]ón Kristjánsson
Ritstjórn og auglýsingar: Stakkholti 4, 105 Reykjavík
Inngangur frá Brautarholti.
Sími: 631600
Símbréf: 16270
Pósthólf 5210, 125 Reykjavík
Setning og umbrot: Tæknideild Tímans
Prentun: Prentsmiója
Frjálsrar fjölmi&lunar hf.
Mána&aráskrift 1400 kr. m/vsk. Ver& í lausasölu 125 kr. m/vsk.
Standast forsendur
fjárlagafrumvarps?
Frumvarp til fjárlaga fyrir áriö 1995 hefur nú verið
lagt fram á Alþingi. Nú er gert ráð fyrir því að halli
ríkissjóðs árið 1995 verði 6.5 milljarðar króna, en
halli yfirstandandi árs verður þegar upp er staðið
yfir 11 milljarðar, samkvæmt áætlun.
Þegar fjárlagafrumvarpið er skoðað, kemur í ljós
að á tekjuhliðinni er reiknað með tekjuauka í
óbeinum sköttum, sem aðallega stafar af því að
innflutningur er talinn aukast á næsta ári. Þessi
spá byggir á því að búist er við hagvexti sam-
kvæmt þjóðhagsáætlun um 1.4%.
Gert er ráð fyrir niðurskurði á opinberum fjárfest-
ingum sem nemur 24.9%, og þannig er niðurstað-
an fengin um að halli fjárlaga verði 6.5 milljarðar.
Þetta eru stærstu drættirnir í frumvarpinu.
Sú spurning vaknar hve áreiðanlegt plagg fjár-
lagafrumvarpið er og hversu nærri það fer efna-
hagsþróuninni á næsta ári. í forsendum þess er
reiknað með að verðbólga verði um 2%. Launa-
þróunin verði sú að hækkanir nemi allt að 2% og
atvinnuleysi verði 4.9%, sem er sama prósenta og
áætluð er í ár.
Forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa kynnt
frumvarpið með mikilli bjartsýni, talið það valda
nokkrum þáttaskilum í ríkisfjármálum og beinni
leiðir séu framundan.
Þessi bjartsýni er byggð á veikum grunni. Sú stað-
reynd blasir við að atvinnuleysi er þrefalt meira en
fyrir fjórum árum, þótt átaksverkefni og tíma-
bundnir ávinningar í sjávarútvegi hafi valdið því
að það er ekki enn meira. Atvinnuleysið stafar
meðal annars af því að fjárfestingar eru í lágmarki,
en reiknað er með að draga verulega úr opinberum
fjárfestingum á næsta ári. Þá er einnig ljóst að ef
fyrirætlanir þær, sem kynntar eru um húsbréfa-
kerfið og félagslega húsnæðiskerfið í frumvarpinu,
standast, mun draga úr íbúðarbyggingum á næsta
ári. Alls er óvíst að fjárfestingar í atvinnulífinu
komi í staðinn fyrir þann samdrátt sem af þessu
leiðir, þannig að frumvarpið byggir á veikum for-
sendum varðandi atvinnustig. Nýsköpun í at-
vinnulífi hefur verið af skornum sicammti, og ný
störf af þeim sökum hafa því ekki skapast fyrir þau
sem losna vegna hagræðingar í fyrirtækjum.
Tekjur hafa dregist saman og skuldir og vanskil
aukist, og það er trúlegt að verkalýðshreyfingin
reyni að sækja aukinn hlut fyrir sitt fólk í kjara-
samningum. Því á eftir að reyna á forsendur frum-
varpsins hvað snertir launaþróun.
Staðreyndin er sú að misrétti hefur aukist í þjóð-
félaginu. Ekki verður séð að fjárlagafrumvarpið
taki mið af þessum staðreyndum. Hátekjuskattur
verður ekki framlengdur og áformum um skatt á
fjármagnstekjur verður slegið á frest. Þetta eru pól-
itísk skilaboð og sýna vel hverra hagsmunum er
verið að gæta að.
Það eru því ýmsar veikar forsendur í fjárlagafrum-
varpinu og alls ekki víst að niðurstöðurnar verði
þær sömu, þegar upp verður staðið í árslok 1995.
Þar veldur miklu sú óvissa sem er í launamálum,
nú þegar kjarasamningar eru lausir, og það á eftir
að reyna á hvort samningar nást án atbeina ríkis-
valdsins.
Ég heiti Árni, ekki Guðmundur Árni!
„Ég er ekki Guðmundur Árni.
Ég er bara Árni!" Þannig hljóma
í raun þau skilaboö, sem Árni
Sigfússon hefur veriö aö senda
frá sér eftir að kynnt var ni&ur-
staða endurskoðenda á fjárhags-
stöðu borgarinnar. Úttektin á
fjárreiöum borgarinnar var sem
kunnugt er gerb vegna stjórnar-
skipta í borginni og viröist ekki
hafa verið vanþörf á slíkri út-
tekt, því skuldastaöan er vægast
sagt hrikaleg. í hnotskurn er
staðan þannig að skuldir borg-
arinnar sem hlutfall af skatttekj-
um hafa hækkað úr því að
skuldir námu 45% af skatttekj-
um fyrir fjórum árum, en um
mitt þetta ár eru skuldirnar
orönar meiri en skatttekjumar.
Peningaleg staða borgarsjóðs
hefur versnað um 8 milljarða
króna á sama tíma, og á enn eft-
ir aö versna um 600 milljónir
fram til áramóta.
Endurskobendur úr
Reykjavík
Það er tiltölulega stutt síðan
kynnt var skýrsla með svörtum
tölum í Hafnarfirði um sama
efni og af svipuðu tilefni. Fyrr-
verandi bæjarstjóri í Hafnar-
firði, Guðmundur Árni Stefáns-
son (sem nú hefur fengiö vott-
orð flokksstjórnar Alþýðu-
flokksins um að eðlilegt sé að
hygla skattsvikurum og ráða
stórfjölskyldu sína í vinnu),
brást við með því að hrópa á
torgum að það væri ekkert að
marka einhverja löggilta endur-
skobendur úr Reykjavík. Þjóbin
hló góðlátlega að Guðmundi
Árni Sigfússon.
fyrir vikið — eins og menn
hlæja vorkunnsamlega að öðr-
um Hafnarfjaröarbröndurum.
GARRI
Er það mál manna að vibbrögð
ráðherra félagsmála í þessu máli
hafi orðið til þess að þurrka út
síöasta stuöninginn við hann
utan Hafnarfjarbar, enda verður
að viðurkennast að sú pólitíska
aðgerð að úthrópa endurskoð-
unarskrifstofu sem ómerka af
því hún er staðsett í öðru sveit-
arfélagi en manns eigin, er mjög
óvenjuleg. Kannski hafði þessi
pólitíska yfirlýsing fallið betur
inn í stjórnmál í Nígeríu en á ís-
landi. (Kannski það eigi eftir að
valda vandræðum að Ríkisend-
urskoðun er staðsett í Reykja-
vík?!)
A5 vera öbruvísi en
Gubmundur
Það er því ekki furða þó Árni
Sigfússon, sem fylgst hefur með
niðurlægingu bæjarstjórans
fyrrverandi í Hafnarfirði eftir
úttekt endurskoðendanna þar,
geri sér far um að bregöast öðru-
vísi við þegar sambærileg
skýrsla kemur um fjármálastöð-
una í Reykjavík. Það er abeins í
því samhengi sem hægt er að
skilja hvers vegna fyrrum borg-
arstjóri i Reykjavík, sem er sak-
aöur um í endurskoðenda-
skýrslu að hafa skilið við borgar-
sjóð í rjúkandi rúst, fer að tala
um að hann taki fullt mark á
skýrslu endurskoðendanna og
að hún sé vel unnin og í alla
staði til fyrirmyndar. Viðbrögð
Árna Sigfússonar bera það
greinilega með sér að hann telur
það vænlegra til árangurs að
játa það hreinlega að hann og
hinir tveir borgarstjórar Sjálf-
stæðisflokks á kjörtímabilinu
hafi rústaö fjármálum Reykja-
víkurborgar, heldur en að neita
og eiga á hættu að vera settur á
sama bás og Guðmundur Árni
Stefánsson. Það er vissulega
tímanna tákn að fyrrum borgar-
stjóri Reykjavíkur heldur uppi
þeim vörnum einum gegn ásök-
unum um að hafa lagt fjárhag
borgarinnar í rúst að segja: Ég er
bara Árni, ekki Guðmundur
Árni!
Garri
Stærsti flokkurinn
Samkvæmt skoðanakönnun,
sem DV birti í gær um fylgi
stjórnmálaflokkanna, er sá hóc-
ur stærstur sem hvorki geti r né
vill svara hvaba kostur er vænst-
ur. 44 af hundraði svara ekki
hvaða flokk þeir mundu kjósa ef
kosib yrði nú. Flokkur óákveð-
inna er því sá langstærsti og er
helsti gallinn á honum að har.n
býðúr ekki fram.
Annar stærsti flokkurinn er
íhaldið með um 23% kjörfylgi
og aðrir flokkar hafa minna.
Þegar sá mikli fjöldi sem ekki
svarar er þurrkaður út, er farið
að deila niður fylgi við þá flokka
sem bjóða fram og upp koma
aðrar og glæsilegri tölur fyrir
þátttakendur í stjómmálagrín-
inu. Svo er enn meira reiknað
og þingmönnum úthlutað til
þeirra flokka, sem samtals eru
með rétt ríflega helming alls
kjörfylgisins.
Þetta eru leikreglur skoðana-
kannananna, sem síöan em
lagðar til grundvallar starfa og
stefnu stjórnmálaflokkanna.
Ekki á vísan ab róa
Ört vaxandi fjöldi þeirra, sem
ekki taka afstöðu til hvaða flokk
á ab kjósa, bendir til að mikil
gerjun sé í þjóölífinu og ab ann-
aö hvort gerir fólk ekki upp á
milli flokkanna eba hafnar
þeim öllum. En góð kosninga-
þátttaka þegar á hólminn er
komið bendir til að þrátt fyrir
allt sé flokkakerfinu ekki hafn-
að, heldur veitist æ fleirum erf-
itt ab fylgja sama flokki til lang-
frama, jafnvel ekki út kjörtíma-
bil.
Flokkarnir eiga því ekki á vísan
að róa á atkvæðavertíðinni, þeg-
ar hún hefst fyrir alvöm.
Skrýtið er ab þótt tæpur helm-
ingur geti ekki gert upp á milli
flokkanna, em abeins 11 af
hundraði sem ekki taka afstöðu
til ríkisstjórnarinnar. Mikili
meirihluti er henni andvígur,
en aðeins um þriðjungur að-
Á víbavangi
spurðra fylgjandi.
Hvað veldur fylgispekt kjós-
enda við tiltekna flokka og
hvers vegna þeir hafna þeim öll-
um eru spurningar fyrir stjórn-
málaspekinga að fást við, en satt
best að segja sýnast háttvirtir
kjósendur ekki alltaf hugsa rök-
rænt þegar þeir eru að velja sér
forystusauöi.
Laun fjölskyldufall-
íttanna
Fylgi við hugsanlegt framboð
Jóhönnu Sigurðardóttur, félags-
málaráðherra til sjö ára, byggist
á einhverjum yfirskilvitlegum
hugarórum um að hún hafi
hvergi nærri komið stjórn ríkis-
ins á tímum þegar meira hefur
verið þjarmab að alþýðu manna
en þekkst hefur síðan svonefnt
velferðarkerfi var sett á laggirn-
ar. Jóhanna er höfundur og
frumkvööull húsbréfakerfis sem
leikur efnahag tekjulítilla fjöl-
skyldna verr en sjálf þjóðarsátt-
in. Fjórbungur húsbréfalána er í
vanskilum. Fangar kerfisins geta
hvorki átt né selt eigur sínar og
ríkissjóður verður ab grípa til ör-
þrifarába til að viðhalda rugl-
uðu kerfi, sem ekki fær staðist í
því efnahagsumhverfi sem ríkis-
stjórn íhalds og krata hefur
skapab með dyggum stuðningi
fyrrverandi félagsmálaráðherra.
Um ástand félagslega íbúða-
kerfisins er rétt að hafa sem fæst
orð að sinni, en feigðarflanið á
stjórnendum þess undanfarin ár
endar varla nema á einn veg.
Sú dyggð fyrrum félagsmála-
ráðherra að hlaupa frá öllum
sínum málum og segja sitthvað
ljótt um Jón Baldvin í leibinni
tryggir fimm þingsæti, sé mið
tekið af nýgerðri skoðanakönn-
un DV.
Segi menn svo aö laun heims-
ins séu vanþakklæti.
Vafalaust má lesa margt út úr
þeim tölum, sem upp koma í
skoðanakönnun, og gera úr
þeim flóknar véfréttir og auka
flokkum fylgi með kórréttum
útlistunum. En upp úr stendur
að tiltrú á ríkisstjórninni er í
lágmarki og að ráðherra fjöl-
skyldufallíttanna er hreinsaður
af allri synd og nýtur trausts og
virðingar umfram aöra pólitík-
usa. Líkast til er það fremur á
færi sálfræðinga en stjórnmála-
fræðinga að ráða í svona niður-
stöbur.
OÓ