Morgunblaðið - 03.01.2006, Qupperneq 24

24 ÞRIÐJUDAGUR 3. JANÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ
MENNING
FRANSKT og freistandi er yf-
irskrift tónleika sópransöngkon-
unnar Hlínar Pétursdóttur og
Antoníu Hevesi píanóleikara, sem
haldnir verða í Hafnarborg næst-
komandi fimmtudag kl. 12. Á efn-
isskránni eru frönsk sönglög og
aríur.
„Við ætlum að taka eitt lag eftir
Erik Satie sem ber keim af
frönskum kabarett, enda starfaði
Satie sem píanóleikari við kabar-
ettinn Theatre de Chat Noir í
París í lok 19. aldar og skrifaði
svolítið af tónlist í þeim stíl í lok
19. og byrjun 20. aldar. Hann var
svo ekki uppgötvaður af hinum
klassíska tónlistarheimi fyrr en tíu
árum seinna,“ segir Hlín, en lagið
sem þær munu flytja ber heitið La
Diva de L’Empire. „Síðan ætlum
við að flytja þrjár óperuaríur; aríu
Ólympíu úr Ævintýrum Hoffmans,
Gavotte eftir Jules Massinet úr
óperunni Manon Lescaut og að
lokum Vals Júlíu úr Rómeó og
Júlíu eftir Charles Gounod.“
En hvers vegna skyldi þessi
franska áhersla hafa orðið fyrir
valinu hjá Hlín og Antoníu? „Það
kom eiginlega af sjálfu sér; við
ræddum ýmislegt í upphafi og
fundum þar á meðal tvær franskar
óperuaríur sem við höldum báðar
upp á. Við ákváðum að miða við
þær, og völdum efnisskrána út frá
þeim,“ segir Hlín.
Hlín er auk þess vel tengd við
Frakkland og París um þessar
mundir, því hún fór fjórum sinn-
um til Parísar á síðasta ári og lík-
ur standa til að hún fari þrisvar
sinnum þangað út á þessu vori.
„Ég er að fara að æfa með alþjóð-
legum hóp, en við fluttum tónleika
á Hawaii í maí í fyrra. Það gæti
orðið að við endurtækjum leikinn í
ár,“ segir hún og bætir við að hún
kunni afar vel við sig í borginni.
„Ég hef verið svolítið í 17. hverf-
inu, og L’Empire-leikhúsið, sem
dívan er kennd við í laginu, er ein-
mitt í því hverfi. Það er svolítið
skemmtileg tilviljun, sem ég var
að komast að.“
Næsta verkefni Hlínar er hlut-
verk Clorindu í Öskubusku eftir
Rossini sem verður frumsýnd 5.
febrúar 2006 í Íslensku óperunni.
Hún segist hlakka mikið til að
takast á við það.
„Það er valinn maður í hverju
rúmi í uppfærslunni, eins og
endranær í Íslensku óperunni,“
segir Hlín að síðustu.
Hafnarborg hefur frá því í ágúst
2002 staðið fyrir tónleikum í há-
degi einu sinni í mánuði og er
Antonía Hevesi nú listrænn
stjórnandi tónleikaraðarinnar.
Hverjir tónleikar taka um hálfa
klukkustund og eru sérstaklega
hugsaðir sem tækifæri fyrir fólk
sem starfar í miðbæ Hafnar-
fjarðar til að njóta góðrar tónlist-
ar í hádegishléi. Tónleikarnir eru í
boði Hafnarborgar – enginn að-
gangseyrir – og öllum opnir á
meðan húsrúm leyfir.
Tónlist | Hádegistónleikar með Hlín Pétursdóttur og Antoníu Hevesi í Hafnarborg á fimmtudag
Freistandi
franskt
söngkonfekt
Morgunblaðið/Ásdís
Antonía Hevesi og Hlín Pétursdóttir bjóða áheyrendum upp á frönsk lög og aríur í Hafnarborg á fimmtudag.
Eftir Ingu Maríu Leifsdóttur
ingamaria@mbl.is
DANSKA skáldkonan Lene Kaab-
erbøl hefur skapað óvenjulegan
heim í bókum sínum um ávítarann
og börn hennar. Bækurnar eru
fjórar að tölu og er Ávítaratáknið
önnur í röðinni en fyrsta bókin, Dóttir ávítarans, kom út
2004. Í heimi bókanna eru það ekki trúarbrögð og prest-
ar sem hafa hemil á fólki, heldur ávítarar sem eru kven-
kyns. Ávítarinn þarf einungis að horfa á fólk og nota
raddbeitingu til að sjá í huga þess og fá það til að
skammast sín og játa misgjörðir sínar. Stúlkan Dína er
sú persóna sem mest er í sviðsljósinu í Ávítaratákninu
en hún hefur erft ávítarahæfileika móður sinnar.
Í bókinni segja systkinin Davín og Dína frá til skiptis
í fyrstu persónu, hann er sextán ára og hún ellefu. Sag-
an lýsir grimmum heimi ofbeldis og kúgunar þar sem ill
öfl reyna stöðugt að ná völdum. Systkinin berjast hvort
á sinn hátt, Davín með sverði en Dína með hæfileik-
anum sem hún hefur fengið í arf frá mömmu sinni. Tími
bókanna er óljós og svið atburða líka, líkt og vaninn er
með fantasíubækur. Ýmislegt minnir á norrænar síð-
miðaldir en stundum fannst mér ég flakka um söguslóð-
ir Bróður míns Ljónshjarta og þess á milli um heima-
slóðir Hobbitans.
Í Ávítaratákninu særist ávítarinn alvarlega og son-
urinn Davín ætlar að hefna fyrir móður sína. En hann
lendir í vandræðum og snýr til baka með þær slæmu
fréttir að systir hans Dína hafi verið tekin til fanga eftir
að hún hefur reynt að koma bróður sínum til aðstoðar.
Davín leggur af stað til að leita systur sinnar og freista
þess að frelsa hana, en hún hefur lent í höndum óvin-
arins sem pínir hana til að nota ávítarahæfileika sína
honum til þægðar. Söguþráðurinn er nokkuð einfaldur
en afar spennandi og persónusköpunin vel unnin, allt
frá aðalpersónum til eftirminnilegra aukapersóna sem
setja skemmtilegan svip á söguna.
Hugmynd höfundar Ávítaratáknsins, að búa til heim í
kringum manneskju sem sér í huga fólks og notar þá
hæfileika til að afhjúpa syndaseli, er býsna góð. Sagan
er trúverðug að því leyti að persónurnar eru ekki ein-
faldar ofurhetjur og Lene Kaaberbøl leggur rækt við
mannlega þáttinn hjá sögupersónum sínum. Dína og
Davín berjast við illa óvininn Drakan og drekaher hans,
en þegar kemur að því að Davín þarf að beita ofbeldi
fær hann samviskubit og líður illa. Þannig er siðferði-
legum spurningum velt upp og vopnaskakið er alls ekki
sjálfsagður hlutur.
Bækurnar um ávítarann og börn hennar eru afar vin-
sælar á Norðurlöndum og hafa einnig verið þýddar á
ensku. Íslensk þýðing Hilmars Hilmarssonar er lipur og
hnökralaus og þessar vel gerðu og spennandi bækur
hafa sjálfsagt aflað sér dyggs lesendahóps á Íslandi.
Þeir lesendur bíða áreiðanlega í ofvæni eftir næstu bók.
Ávítarakrakkar
í ævintýrum
BÆKUR
Börn
eftir Lene Kaaberbøl. Hilmar
Hilmarsson þýddi. 285 bls. Jentas 2005
Ávítaratáknið
Þórdís Gísladóttir
BRAGI Ólafsson hlaut viðurkenningu
Rithöfundasjóðs Ríkisútvarpsins 2005
og var hún afhent að venju á gaml-
ársdag í útvarpshúsinu við Efstaleiti.
Auk viðurkenningarinnar hlýtur
handhafi hennar 500 þúsund króna
framlag úr sjóðnum.
Stjórn Rithöfundasjóðs Ríkis-
útvarpsins er skipuð þeim Margréti
Oddsdóttur, Eiríki Guðmundssyni af
hálfu Ríkisútvarpsins, Óskari Árna
Óskarssyni, Guðrúnu Helgadóttur af
hálfu Rithöfundasambands Íslands og
Skafta Halldórssyni, formanni stjórnar
sem skipaður er af menntamálaráð-
herra.
Morgunblaðið/Ómar
Bragi Ólafsson tekur við viðurkenningunni af Skafta Halldórssyni.
Viðurkenning Rithöfundasjóðs RÚV
HINN afkastamikli norski rit-
höfundur Lars Saabye Chris-
tensen, sem heimsótti Bók-
menntahátíð í Reykjavík í
haust er sá núlifandi höfunda
á Norðurlöndum sem hefur
aflað sér hvað mestrar frægð-
ar og viðurkenningar. Fyrir
skáldsöguna Hálfbróðurinn,
hlaut hann bókmenntaverð-
laun Norðurlandaráðs árið
2002 og sú bók hefur verið
þýdd á fjölmörg tungumál,
þar á meðal íslensku. Fyrir
Hermann, sem kom út á dög-
unum í íslenskri þýðingu Sig-
rúnar Kr. Magnúsdóttur, fékk
höfundurinn norsku kritiker-
verðlaunin árið 1988. Eftir
bókinni hefur verið gerð kvik-
mynd, hún hefur verið þýdd
yfir á fjölmargar tungur og nú
í október kemur Hermann út í
enskri þýðingu í Bretlandi.
Atburðarás bókarinnar er
fremur einföld. Sögusviðið er
Osló, sennilega á 7. áratug
síðustu aldar. Sagan hefst að
hausti og lýsir einum vetri í
lífi Hermanns, drengs sem er
á að giska 10 ára. Snemma í
sögunni fer hann til rakarans,
sem hættir snarlega að klippa
strákinn og vill fá að tala við
mömmu hann. Það kemur í
ljós að strákurinn er að missa
hárið og verður smám saman
sköllóttur.
Hermann er einn af hinum
óvenjulegu drengjum bók-
menntanna sem sameina það
að vera barn og fullorðinn.
Hann er dreyminn og utan við
sig, sér hlutina frá óvenju-
legum sjónarhornum og brýt-
ur heilann um ýmislegt skond-
ið, svo sem hvort hláturinn sé
í raun sjúkdómur þar sem
mamma hans segir hlátur
smitandi. Þegar hárið fer að
falla af kollinum verða annars
nokkuð flókin samskipti
stráksins við foreldra og
skólafélaga ennþá flóknari og
sömuleiðis á hann að sjálf-
sögðu í innri baráttu sem hlýt-
ur að fylgja því að vera barn
sem fær sjúkdóm sem veldur
skalla. Nú halda kannski þeir
sem lesa þetta að um sé að
ræða félagslega raunsæissögu,
sem lýsir botnlausri þjáningu
óhamingjusams barns og ein-
elti og erfiðleikum í sam-
skiptum við skilningssljóa for-
eldra og kennara, en svo er nú
heldur betur ekki. Léttleikinn
er yfir og allt um kring og
Hermann er engin „vanda-
málasaga“. Þótt foreldrarnir
viti ekki alveg hvernig þau
eiga að umgangast sköllótta
drenginn sinn, eru þau besta
fólk, í raun ósköp venjuleg og
indæl hjón, pabbinn krana-
stjóri og mamman starfs-
maður í kjörbúð.
Til hliðar við sögu Her-
manns eru sagðar aðrar litlar
sögur sem spegla sögu aðal-
persónunnar. Þar má nefna
sögu afans, sem er farlama og
getur ekki stigið í fæturna, en
er þrátt fyrir það að eigin
sögn „frískur einsog fiskur“.
Einnig er sögð saga vinar
Hermanns, sænska rónans
Pantsins, sem Hermann kaup-
ir öl fyrir og saga „konunnar
með maurana“, Huldu Han-
sen, sem krakkarnir stríða, en
hún er fötluð fyrrverandi leik-
kona sem hefur leikið í kvik-
mynd á móti hinum sköllótta
Yul Brynner.
Íslenska þýðingin virkar í
heildina afar vel á mig án þess
ég hafi borið hana saman við
frumtextann. Að vísu velur
þýðandinn leið sem mér er
ekki alveg að skapi þegar ör-
nefni eru annars vegar, en
þau eru sjaldnast íslenskuð.
Þannig eru gatnanöfn á borð
við Frognerveien, Baldersgate
og Drammensvei látin halda
sér, þegar mér hefði vel fund-
ist að mátt hefði tala um
Frognersveg, Baldursgötu og
Drammensveg. Þetta er samt
ekki alveg einhlítt og í sam-
ræmi því orðið Vigelandsgarð-
urinn er notað.
Hermann er lesendavæn
bók í bestu merkingu orðsins.
Hún er hvorki löng né flókin
og sagan er fyndin þrátt fyrir
sorglegan undirtón. Húmorinn
er hlýr og lágmæltur og kallar
ekki fram stórkallalegan
hrossahlátur. En sagan um
Hermann býður lesanda líka
að kafa í djúpið og velta því
fyrir sér hvers vegna við kjós-
um að vorkenna þeim sem
skera sig úr. Eftir að mamm-
an hefur talað við skólastjór-
ann vegna hárlossins og allir
þeir sem áður stríddu Her-
manni, fara að vorkenna hon-
um, verður lífið fyrst erfitt
fyrir strákinn. Hver vill láta
vorkenna sér? Hermann upp-
lifir að um leið og samúðin fer
að flæða minnkar virðingin
fyrir honum. Honum finnst
hann beinlínis verða ósýni-
legur. Þeir sem vorkenna öðr-
um hljóta að telja viðkomandi
líða einhvern skort. Að þann
sem fær samúðina vanti eitt-
hvað sem hinir hafa, en það er
einmitt ekki það sem viðkom-
andi þarf á að halda. Það sem
er mikilvægast er að njóta
virðingar, að menn fái að vera
nákvæmlega eins og þeir eru
þótt þeir kunni að skera sig
úr fjöldanum. Þessu tekst
Lars Saabye Christensen að
koma til skila með því að
segja fallega og dálítið sorg-
lega sögu sem jafnframt er
hlaðin hógværum húmor.
Sorgleg saga full af hlýju og húmor
BÆKUR
Skáldsaga
Höfundur: Lars Saabye Cristensen.
Sigrún Kr. Magnúsdóttir þýddi. 192
bls. Mál og menning 2005
Hermann
Þórdís Gísladóttir