Morgunblaðið - 03.01.2006, Síða 28

28 ÞRIÐJUDAGUR 3. JANÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
Þ
etta er frábær gjöf,“
sagði kenýsk vinkona
við mig á aðventunni í
Kenýa. Ég var ný-
komin frá Súdan og
langaði að gefa börnunum hennar
jólagjöf. Við ákváðum að ég keypti
tvo kexpakka.
Fjórum dögum síðar stóð ég
ráðvillt í stórri verslun, nýlent á
Íslandi. Ég var komin heim á
seðlalausa landið þar sem 500
posafærslur voru framkvæmdar á
mínútu á háannatíma fyrir jólin.
Ég var komin aftur í samfélagið
þar sem kexpakki í jólagjöf var
álíka hallærislegur og að gefa ekki
eitthvað rándýrt og rosalegt í
fermingargjöf.
„Hvernig má það vera að lítil
þjóð lengst norður í úthafi geti
keyrt sig upp í jafnmikla neyslu?“
tautaði ég andstutt meðan ég
sneiddi hjá kúffullum inn-
kaupapokum og velti fyrir mér
hver bæri ábyrgð á brjálæðinu.
Það var kannski ekkert skrýtið að
hver og einn Íslendingur var með
250.000 krónur að meðaltali í yf-
irdráttarlán. Ef börnin voru dreg-
in frá og allir þeir fullorðnu sem
ekki höfðu yfirdrátt, hversu mikið
skuldaði þá sjálft yfirdrátt-
arfólkið? Samlandar mínir hlutu
að hafa dottið illa á höfuðið að fjár-
magna botnlausa neyslu með lán-
um á 20 prósent vöxtum.
Á lokasprettinum fyrir jól
komst ég að því að það voru aug-
lýsendur sem höfðu dottið á haus-
inn. Þeim hafði skrikað svo illa fót-
ur að þeir lágu án efa eftir með
opið fótbrot. Hvernig gat nokkrum
dottið í hug að auglýsa rándýrar
gjafir undir slagorðinu „Sælir eru
hófsamir“?
Vantrúa virti ég fyrir mér heil-
síðuauglýsingu frá Símanum.
Karlmaður lá á meltunni á stofu-
gólfi, að því er virtist búinn að
borða illilega yfir sig. Glaðbeitt
stúlka hélt á risastórri jólagjöf.
Þarna voru brosandi kona, stórt
og vel skreytt jólatré og fleiri
stæðilegir pakkar. Ætli í þeim
leyndist kexpakki? Skilaboðin
neðst á síðunni bentu til annars.
„Sælir eru hófsamir,“ las ég og
hvessti augun á mynd neðst í
hægra horninu af 25.000 króna
gemsa með MP3-spilara og
myndavél. Sér var nú hver hóf-
semin. Voru engin takmörk fyrir
hræsninni? Greinilega ekki. Önnur
auglýsing æpti á mig: „Ekki
gleyma börnunum.“ Sem fyrr var
25.000 króna gemsinn á sínum
stað.
Þar sem ég sat og horfði til
skiptis á auglýsingarnar og að-
ventuljósin í glugganum sló það
mig sem vinkona mín hafði sagt að
sex ára dóttir hennar vildi ólm
eignast gemsa. Hún skildi ekkert í
því af hverju hún fékk ekki einn.
„Já af hverju ætli það sé?“ sagði
ég ískalt og fnæsti að auglýsendur
lifðu ekki í tómi og gætu ekki varp-
að frá sér ábyrgð sinni. Þeir fylgdu
ekki hlutlausir eftir eltingaleik Ís-
lendinga við hamingjuna í formi
rándýrra tækja og tóla. Nei, þeir
tækju þátt í að skapa þörfina fyrir
sukkið. Þeir segðu okkur hvað
væri eftirsóknarvert og hverju
væri eðlilegt að eyða í jólagjafir.
Í sjónvarpinu brast á með þýðri
röddu sem sagði mér að gleði yxi
af gleði. „Gleðigjafinn í ár er
skemmtilegra sjónvarp og þráð-
laust internet.“ Ég hristi höfuðið.
Við vorum orðin svo velmegandi
að við þurftum skemmtilegra sjón-
varp en við þegar áttum. Röddin
hélt áfram í annarri Símaauglýs-
ingu. „Sælla er að gefa en þiggja.
Sæluríkasta jólagjöfin í ár er Sony
Ericsson K700-myndavélasími á
aðeins 9.900 krónur.“
„Á aðeins tíu þúsund kall?“
sagði ég, gnísti tönnum og íhugaði
hvað ég myndi gera ef ég ætti þrjú
börn sem öll vildu síma því þau
væru jólabörn og maður ætti sko
ekki að gleyma börnunum. Ég
vissi heldur ekki hvernig ég brygð-
ist við ef ég ætti foreldra sem grát-
bæðu um gjafabréfið sem Iceland
Express auglýsti á tuttugu þúsund
krónur. Það var samt ódýrt miðað
við flatskjána sem tröllriðu auglýs-
ingum. Ég myndi vitanlega ekki
eiga fyrir herlegheitunum en sá í
hendi mér, eftir andartaks um-
hugsun, að bankarnir myndu birt-
ast sem frelsandi englar. Visa
bauð líka greiðsludreifingu til allt
að 36 mánaða. Ég gæti því skund-
að áhyggjulaus í Smáralindina,
tekið jólin á lánum, brosað framan
í bæði heiminn og afgreiðslufólkið,
keypt mér hamingjuna og borgað
af henni næstu þrjú árin. Gæfi ég
fólkinu mínu flatskjá í jólagjöf gat
ég einungis krossað fingur og von-
að að hann yrði ekki jafnfljótt
púkó og fótanuddtækin forðum
daga.
„Nei, væri bara dálítið svekkj-
andi að vera enn að borga af ein-
hverjum fótanuddsflatskjá í des-
ember 2008,“ sagði ég hikstandi.
Á aðfangadag varð mér hugsað
til kvennanna í Suður-Súdan sem
höfðu spurt hvað Íslendingar
ræktuðu og hvort fólkið í kringum
mig væri allt heilt heilsu. „Er fólk
á landinu þínu ekki voðalega
ánægt?“ glumdi í eyrum mér. „Við
meinum ef flestir hafa nóg að
borða og drekka og menn hafa
ekki þurft að flýja út af átökum og
geta bara notið lífsins. Vá, þið get-
ið lifað eðlilegu lífi!“
Ég horfði vandræðaleg á jóla-
tréð og fannst allt í einu að á Fróni
hefðu hugsanir um það sem raun-
verulega skipti máli drukknað í
auglýsingum eða gefið upp öndina
einhvers staðar á hlaupum á eftir
flatskjám og flottum jeppum. Var
þetta eðlilegt líf?
Og var ég þá eitthvað betri, ég
sem minnti mig væmin á það við
kertaljós á jólanótt hversu óend-
anlega heppin ég var í þessu lífi?
Nei, tveimur dögum síðar hafði ég
borðað svo illilega yfir mig að ég
bókstaflega ældi. Ég gubbaði af
ofáti eftir að hafa troðið mig út af
graflaxi, hangikjöti, ostum og
súkkulaði, löngu eftir að ég var
hætt að hafa nokkra lyst. Ég var
skilgetið afkvæmi neyslusam-
félagsins. Samfélagið mitt og ég
vorum svo ofurvelmegandi að mig
langaði til að æla. Sjálf var ég svo
velmegandi að ég ældi í raun og
veru.
Fótbrot
og æla
„Nei, væri bara dálítið svekkjandi að
vera enn að borga af einhverjum fót-
anuddsflatskjá í desember 2008,“ sagði
ég hikstandi.
VIÐHORF
Sigríður Víðis Jónsdóttir
sigridurv@mbl.is
Í GARÐABÆNUM bý ég og
þar er gott að búa. Mér líður vel
innan um nágranna mína og sveit-
unga og saman eigum
við bæjarfélag, sem
sér okkur fyrir skól-
um, íþróttamann-
virkjum, þjónustu,
umhverfi og aðstöðu,
sem allt snýr að okk-
ar daglega lífi. Á und-
anförnum árum hefur
vaknað hjá mér áhugi
á að hafa meiri áhrif
á málefni Garða-
bæjar. Ég hef starfað
í nefndum á vegum
bæjarins, nú síðast
sem formaður
Íþrótta- og tóm-
stundaráðs og staðið fyrir, ásamt
mörgum öðrum, mikilli útrás og
uppbyggingu málaflokksins í bæn-
um. Fjármunum sem varið er til
heilbrigðs æskulýðsstarfs og lýð-
heilsu er vel varið að mínu mati.
Ég hef fundið fyrir mikilli hvatn-
ingu í störfum mínum og hef því
ákveðið að sækjast eftir stuðningi
í 3. sæti á lista Sjálfstæðisflokks-
ins í komandi prófkjöri í janúar.
Við getum sagt að ég hafi verið í
b-liðinu sem varabæjarfulltrúi á
liðnu kjörtímabili en nú tel ég mig
vera tilbúinn að fá að spreyta mig
í a-liðinu, ef að kjósendum sýnist
svo. Það á nefnilega enginn neitt í
pólitík. Mitt framboð beinist ekki
gegn neinum, ég tilheyri ekki
neinu kosningabandalagi heldur
fer fram á eigin forsendum og
eigin hvötum. Áhugamálin eru
mörg enda bærinn að vaxa hratt
nú um stundir. Íþrótta- og æsku-
lýðsmál eru mér afar hugleikin
eins og að framan greinir og þar
tel ég að við séum á réttri leið
bæði varðandi uppbyggingu
mannvirkja og stuðning við mála-
flokkinn. Skóla- og
leikskólamál þurfa
einnig að halda áfram
í stöðugri þróun. Ég
sit í nefnd ríkisstjórn-
arinnar um málefni
fjölskyldunnar en
fjölskyldumál í sinni
víðustu mynd tengj-
ast í auknum mæli
stækkandi bæ. Í
skipulagsmálum hef
ég einfaldan smekk
og legg áherslu á að
skipulagsmál séu al-
mennt unnin í góðri
sátt við íbúa. Í sam-
göngumálum legg ég áherslu á að
til framtíðar verði Hafnarfjarð-
arvegur og Reykjanesbraut sett í
stokk. Og sem húsnæðiseigandi
legg ég áherslu á að fast-
eignaskattar séu ávallt með þeim
lægstu á Íslandi. Málefni aldraðra
verða meira áberandi eftir því
sem meðalaldur íbúa hækkar.
Þarna þurfum við að halda vöku
okkar. Þá legg ég sérstaka
áherslu á að umhverfi og um-
gengni í bænum okkar sé ávallt til
fyrirmyndar. Síðast en ekki síst
legg ég áherslu á örugga fjár-
málastjórn bæjarins, eins og verið
hefur, til að tryggja velsæld íbú-
anna. Sjálfur hef ég það fyrir at-
vinnu að starfa að félagsmálum,
sem varða marga, og sama gildir
um bæjarstjórn sveitarfélagsins,
að þar er fjallað um sameiginleg
hagsmunamál okkar bæjarbúa,
mín og þín. Og barnanna okkar.
Sjálfstæðisflokkurinn er minn
flokkur og flokknum hefur tekist
að standa fyrir mikilli og öflugri
uppbyggingu á undanförnum ár-
um, bæði í þjóðmálum sem og í
rekstri Garðabæjar.
Garðabær er flottur bær og þar
er gott að búa. Ég býð fram
krafta mína í þágu íbúa Garða-
bæjar á næsta kjörtímabili ef ég
fæ brautargengi til þess í próf-
kjörinu í janúar næstkomandi. Ég
vil leggja góðum málstað lið, veita
góðum málum liðveislu og mér er
umhugað um minn heimabæ og
það góða andrúmsloft sem svífur
yfir vötnum Garðbæinga. Þess
vegna er ég í framboði og til þess
vil ég leggja fram krafta mína.
Ég bið um stuðning til þeirra
verka.
Að hafa áhrif á samfélagið
og umhverfi sitt
Stefán Snær Konráðsson fjallar
um málefni Garðabæjar ’Sjálfstæðisflokkurinner minn flokkur og
flokknum hefur tekist
að standa fyrir mikilli
og öflugri uppbyggingu
á undanförnum árum,
bæði í þjóðmálum sem
og í rekstri Garða-
bæjar.‘
Stefán Snær
Konráðsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
og sækist eftir 3. sæti í prófkjöri
Sjálfstæðisflokksins í Garðabæ
14. janúar nk.
Prófkjör í Garðabæ
ÞEGAR Baugsmálið er skoðað,
er áhugavert að rýna í hvernig
helstu stoðir samfélagsins hafa
brugðist við þessu stóra og mikla
máli. Og auðvitað fjölskylda Jó-
hannesar Jónssonar –
Jóa í Bónus sem hef-
ur lýst því sem djöf-
ullegu fyrir sig og
sína. Málið hefur án
vafa verið djöfullegt
fyrir fjölskylduna, en
það hefur líka verið
djöfullegt fyrir þjóð-
ina. Fyrst og fremst
vegna þess að fjöl-
skyldan hefur hlaupið
með málið á torg og
leitað blórabögguls.
Jón Ásgeir hefur
haldið því fram að
Davíð Oddsson hafi – rétt eins og
vestfirskur seiðkarl – vélað Jón
Gerald Sullenberger til þess að
leggja fram kæru á hendur Baugi.
Það væri auðvitað alvarlegt mál,
ef pólitíkus stæði að samsæri gegn
fyrirtæki. En er það trúverðugt?
Nei, gögn styðja það ekki. Ásök-
unin er hrein geggjun, svo ég tali
kjarnyrta íslensku eins og Jói í
Bónus.
Ákæruvald hefur brugðist
Að réttarkerfinu. Athugasemdir
Baugs um brotalamir eiga um
margt rétt á sér. Auðvitað er það
fráleitt að rannsókn taki þrjú ár,
þó fátt bendi til að rannsóknin
sem slík hafi farið úr böndum.
Hins vegar hefur ákæruþátturinn
brugðist, það er ljóst.
Þá að fjölmiðlum. Um þá hef ég
oftlega rætt. Þar eru sorglegar
brotalamir. Feðgarnir eiga mynd-
arlegt safn fjölmiðla. Það leiðir af
sjálfu sér að Baugsmiðlarnir fjalla
ekki hlutlægt um málið. Morgun-
blaðið er upptekið við að bera af
sér svipuhögg auðhringsins. Rík-
isútvarpið sér ekki, heyrir ekki,
talar ekki. Það bara bergmálar
ásakanir.
Samhljómur
Samfylkingar
og auðhrings
Þá að pólitíkinni.
Hvernig hafa stjórn-
málamenn brugðist
við? Það blasir við að
þegar Ingibjörg Sól-
rún Gísladóttir tók við
forystu í ársbyrjun
2003 varð samhljómur
með Samfylkingunni
og Baugi. Í frægri
ræðu í Borgarnesi
2003 dylgjaði Ingi-
björg að stjórnvöld stæðu á bak
við innrásina í Baug. Í september
síðastliðnum sagði foringinn að
ráðamenn hefðu gefið veiðileyfi á
fyrirtæki og einstaklinga. Þeir
hafi skapað „andrúm til árása“.
Samfylking Ingibjargar hefur
skipað sér í lið auðhringsins, ólíkt
öðrum stjórnmálaflokkum sem
hafa verið varfærnir.
Þingmenn Samfylkingar hafa
ráðist á embættismenn sem tengj-
ast málinu svo með ólíkindum er.
Reynt að grafa undan lögreglu.
Þeir hafa skipað sér þétt við hlið
auðhringsins. Það er nýtt í sögu
vinstri manna. Alla jafna hafa þeir
ráðist hatrammlega að fyrir-
tækjum – auðvaldinu. Hver man
ekki árásirnar á Hafskip? Og nú
olíufélögin, svo dæmi séu tekin.
Forsvarsmenn olíufélaganna hafa
verið svívirtir; úthrópaðir svindl-
arar, svikarar og pakk. En þegar
kemur að stærsta auðhring lands-
ins þá er allur annar tónn. Af
hverju?
Við dyr barnaskóla
Samfylkingin gengur grímulaust
erinda auðhringsins. Samfylking
R-listans hefur hraunað yfir íbúa
Hlíðanna í nágrenni 365 miðla.
Höfuðstöðvunum hefur verið holað
niður í íbúðahverfi við hliðina á Ís-
aksskóla. Helsta stresspunkti
samfélagsins er skipað við dyr
barnaskóla. Þetta er ótrúlegt.
Slysahættan ætti að blasa við öll-
um. Ég að sjálfsögðu hef ekkert á
móti 365 eða nýjum höfuðstöðvum.
Skaftahlíðin er bara rangur stað-
ur. Eða sjáið þið fyrir ykkur 5–6
ára barn hlaupa út á Stakkahlíð-
ina og fréttamann bruna í hús um
það bil að falla á tíma eða stress-
aðan stjórnmálamann á leið í við-
tal? Það var læknir sem skrifaði
upp á skipulagið.
Það er að vonum að Samfylk-
ingin tapi fylgi og liðsmönnum,
hafi glatað tiltrú og trúverð-
ugleika.
Þannig hefur Samfylkingin
brugðist í Baugsmálinu
Hallur Hallsson fjallar um
Baugsmál og Samfylkinguna ’Þingmenn Samfylk-ingar hafa ráðist á
embættismenn sem
tengjast málinu svo
með ólíkindum er.
Reynt að grafa undan
lögreglu. Þeir hafa
skipað sér þétt við hlið
auðhringsins.‘
Hallur Hallsson
Höfundur er blaðamaður.