Morgunblaðið - 30.07.2008, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 30. JÚLÍ 2008 15
MENNING
ÞAÐ má sennilega kalla þýska tón-
skáldið Richard Wagner frumkvöðul
á sviði tónlistarhátíða, en óperuhá-
tíðin sem hann lagði grunninn að í
Bayreuth í Þýskalandi lifir enn góðu
lífi, þrátt fyrir deilur erfingja hans
og uppákomur af ýmsu tagi. Stóri
draumurinn hans var að Bayreuth-
hátíðin væri öllum aðgengileg án til-
lits til fjárhags. Nú hafa hátíð-
arstjórnendurnir séð sér leik á borði
og nýta nú í fyrsta sinn tölvutæknina
til að senda óperusýningar út á net-
inu.
Fyrsta sýningin sem hlaut þessa
náð var uppfærsla Katrínar Wagner
á Meistarasöngvurunum í Nürn-
berg, en frumsýning var nú á sunnu-
daginn. Það þótti lán að þessi stór-
viðburður var ekki fyrr á
hátíðardagskránni, því vígsla enskr-
ar heimasíðu hátíðarinnar fáeinum
dögum fyrr, reyndist allsherjarkl-
úður vegna þess hve enskan í text-
anum var léleg.
En þótt fleiri hafi nú aðgang að
sýningum í Bayreuth, þykir gjaldið
fyrir að horfa á dýrðina heiman úr
stofu ekki lágt, en það er 49 evrur,
andvirði um 6.200 íslenskra króna,
sem er svipað miðaverði í góð sæti í
óperuhúsum víða í Evrópu.
Netútsendingin frá frumsýningu
byrjaði brösuglega, en hún átti að
hefjast baksviðs fimmtán mínútum
fyrir sýningu og vera eins konar
upptaktur og stemning fyrir þá sem
horfðu heima. Umsjónarmennirnir
með þessu þáttarkríli baksviðs sáust
þó ekki fyrir framan myndavélarnar
fyrr en örstuttu áður en tjaldið var
dregið frá, og kynningar þeirra voru
á þýsku, ótextaðar, sem fór fyrir
brjóstið á þeim sem höfðu keypt net-
aðgang í Englandi og fleiri löndum
þar sem þýska er ekki töluð.
Kynnarnir þóttu þó standa sig vel
þegar hjólin fóru loks að snúast, og í
hléum á sýningunni ræddu þeir við
söngvara, hljómsveitarstjórann og
aðra þá sem taka þátt í uppfærslunni
– allt þó einungis á þýsku.
Tekið á þjóðernishyggju
Það fór þó ekki svo að allt færi í
vaskinn, og gagnrýnandi breska tón-
listarblaðsins Gramophone, Mike
Ashman sagði í umsögn sinni um
netsýninguna, að það sem sést hafi á
sviðinu hafi verið róttækt, heillandi
og oft á tíðum ógnvekjandi leikhús,
sem hafi án efa skelft þá strang-
trúuðu í sviðsuppfærslum ópera, þá
sem ekki vilja breyta út af hefð-
bundnum uppfærslum. Ashman
sagði meðal annars: „Katharina
Wagner snýr verkinu á hvolf í upp-
færslu sinni, og án þess að skamm-
ast sín, tekur hún á því sem margir
hafa kallað þjóðernishyggju og ras-
isma í rótum verksins. [...] Hún er
ekki orðin þrítug, en með frábæru
liði hönnuða og dramatúrgs hefur
hún sýnt gífurlegt hugrekki og skap-
að framúrskarandi leikhús, heillandi
myndmál og nýtt samhengi sem
réttlætir framhaldslíf Bayreuth-
hátíðarinnar. Nú spá margir Þjóð-
verjar því að hún muni leiða þessa
frægu hátíð ásamt Evu systur sinni,
sem sýnt hefur yfirburði sína bæði í
stjórnsýslu hátíðarinnar og því að
veðja á rétt fólk í hlutverk.“
Þá er að sjá hvort sú spá gengur
eftir, en í nokkra daga í viðbót er
hægt að skoða Meistarasöngvarana
fyrir umrætt gjald á vefnum
www.bayreuther-festspiele.de.
Wagner
á vefinn
Barnabarnabarnið
bjargvættur Bayreuth
Katharina Wagner
TÓNLEIKAR verða í Bláu
kirkjunni á Seyðisfirði í kvöld
kl. 20.30, er tónlistarhópurinn
La Corda syngur og leikur.
Sérsvið hópsins er falleg tón-
list, auðveld áheyrnar, bæði af
trúarlegum og veraldlegum
toga frá 13. til 18. aldar. Aðal-
áherslan er á tónlist eftir kon-
ur frá 17. öld, helstu tónskáldin
eru Barbara Strozzi og Fran-
cesca Cacci. Nafn sveitarinnar
La Corda er ítalska og þýðir raddstrengur eða
strengurinn. Leikið er á hljóðfæri sem eru eft-
irlíking af 17. aldar hljóðfærum og hljómsveitin
klæðist búningum frá þessu tímabili. Hópurinn
spjallar einnig við gesti um tónlistina og fleira.
Tónlist
Strengurinn þaninn
í Bláu kirkjunni
Bláa kirkjan
FJALLVEGIR í Reykjavík er
yfirskriftin á stundarlangri
bókmenntagöngu Borgarbóka-
safnsins sem farin verður ann-
að kvöld kl. 20. Leiðsögumenn
eru Úlfhildur Dagsdóttir og
Margrét Árnadóttir. Gengið
verður um Kvosina, staldrað
við og lesið úr nokkrum nýleg-
um bókum. Markmiðið er að
bjóða þátttakendum upp á að
upplifa kunnugleg kennileiti
borgarinnar á nýjan hátt í gegnum sögur og ljóð
íslenskra rithöfunda. Útgangspunkturinn er í
ljóðabók Sigurlínar Bjarneyjar Gísladóttur, Fjall-
vegir í Reykjavík, en þar er borginni einmitt lýst
sem óvæntu náttúruundri. Allir velkomnir.
Bókmenntir
Gengið um
ljóðræna fjallvegi
Óvissuganga
Á LISTATORGI Sandgerðis
er búið að opna sýningu á
verkum Dagmarar Róberts-
dóttur úr Keflavík, sem kallar
sig Döllu. Dalla er frístunda-
málari sem byrjaði að mála ár-
ið 2001. Dalla segir í frétta-
tilkynningu að hugmyndirnar
komi bara til hennar og hún
máli þær í akrýl en hún notar
einnig blandaða tækni með
steypu ofl. Henni finnst
skemmtilegast að mála fólk og fígúrur en sýning
hennar nefnist einmitt Fólk og fígúrur. Sýningin
hófst föstudaginn 25.júlí og lýkur sunnudaginn
3.ágúst. Opið er alla daga á Listatorgi Sand-
gerðis frá klukkan 13 til 17.
Myndlist
Fólk og fígúrur
í Sandgerði
Fígúrur Döllu
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
„ÞETTA er eins og hringrásin, maðurinn verður
að mold, og kemur upp aftur.“ Ég er að horfa á
grafíkmyndir Magdalenu Margrétar Kjart-
ansdóttur myndlistarmanns, myndir af trérist-
um sem verða á sýningu með verkum hennar
sem opnuð verður í Start Art á Laugavegi á
morgun. Myndirnar sýna verur, samofnar nátt-
úrunni; moldinni, trjánum, regninu, himninum.
Jú, þannig er víst hringrásin: af moldu ertu
kominn...
Magdalena Margrét vinnur núna bara í tré.
„Þegar ég er að vinna viðinn, þá glápi ég oft
mikið á hann. Ég nota misjafnan við, með kvist-
um og allavega. Ég reyni að notfæra mér allt
sem ég sé í honum – leyfi viðnum að ráða ferð-
inni.“
En hvers vegna er svo mikið talað um að
svartlistin eigi ekki lengur upp á pallborðið í
myndlistarheiminum; það virðist vera að í þeirri
grein myndlistarinnar sé enn mikil orka.
Magdalena Margrét hefur langa reynslu í graf-
íkinni, og kveðst taka eftir því núna, að lista-
menn séu farnir að vilja nota prent með öðrum
miðlum. „Mér sýndist til dæmis stelpurnar sem
eru að sýna í Ibiza Bunker vera með prent í
bland, og önnur listakona að nota tréristur ann-
ars staðar. Ég held að ungir listamenn séu að
gera sér grein fyrir möguleikum svartlist-
arinnar.“
Ég verð að viðurkenna að það hreif mig sem
Magdalena segist horfa á viðinn áður en hún
ræðst í verkið. Það kemur mér því á óvart þegar
hún segir, að við kennslu í Listaháskóla Íslands,
hafi nemendur hennar í svartlistinni frekar vilj-
að vinna verk sín fyrst í tölvu, og yfirfæra svo á
efnið. „Það fóru allir beint í tölvuna. Ef krakk-
arnir voru með teikningu, þá skönnuðu þau hana
inn í tölvuna, fiktuðu í henni, prentuðu svo út og
yfirfærðu á efnið. Tölvan er orðin stórt atriði í
allri list.“ Ég freistast til að spyrja hvort lista-
maðurinn sé ekki þar með að fjarlægjast efnið.
„Nei, það held ég ekki. Tölvan er efniviðurinn í
dag. Þetta er nútíminn og fólk lagar sig að hon-
um. Það deyr aldrei neitt – allt heldur áfram, og
það er sú hringrás sem ég fæst við.“
Magdalena Margrét Kjartansdóttir sýnir tréristur í listamannahúsinu Start Art
Ég leyfi viðnum að ráða
Dögun Krýndur sigurvegari Dropar regnsins Hvísl Þögull ótti
Í HNOTSKURN
» Magdalena Margrét Kjartansdóttir laukprófum frá Myndlistar- og handíðaskóla
Íslands árið 1984.
» Utan Íslands hafa verk hennar verið sýndá Norðurlöndunum, í Japan, Kína, Bras-
ilíu, Bandaríkjunum og víða í löndum Evrópu.
» Verk Magdalenu eru í eigu einkaaðila, op-inberra stofnana, gallería og safna, m.a.
Alþingis Íslendinga og Listasafns Íslands.
SJÖ myndhöfundar eru tilnefndir
til Myndstefsverðlaunanna 2008
sem forseti Íslands afhendir í
fjórða sinn við hátíðlega athöfn í
Listasafni Íslands, 7. ágúst 2008.
Myndstefsverðlaunin – hvatning-
arverðlaun höfundarréttarsamtaka
myndhöfunda – nema að þessu
sinni 1,5 milljónum króna og eru
veitt fyrir afburða framlag til
myndsköpunar, framúrskarandi
myndverk eða sýningu. Helmingur
verðlaunaupphæðarinnar kemur úr
sjóðum Myndstefs en Landsbank-
inn, sem er fjárhagslegur bakhjarl
Myndstefsverðlaunanna, leggur til
hinn helminginn, að því er segir í
fréttatilkynningu Myndstefs.
Leitað var eftir ábendingum frá
aðildarfélögum Myndstefs, og ein-
stökum félagsmönnum og hefur
þriggja manna dómnefnd, skipuð
þeim Guju Dögg Hauksdóttur arki-
tekt, Kristjáni Pétri Guðnasyni
ljósmyndara og Björgólfi Guð-
mundssyni, stjórnarformanni
Landsbankans, valið sjö myndhöf-
unda sem tilnefndir eru til Mynd-
stefsverðlaunanna 2008.
Þeir eru: Eggert Pétursson,
myndlistarmaður, Sigurgeir Sig-
urjónsson ljósmyndari, hönn-
uðurnir Snæfríð Þorsteins og
Hildigunnur Gunnarsdóttir, Stein-
unn Sigurðardóttir tískuhönnuður,
Studio Granda arkitektar, Vík
Prjónsdóttir vöruhönnuðir og Vy-
tautas Narbutas sviðsmyndahönn-
uður.
Þetta er í fjórða sinn sem mynd-
stefsverðlaunin eru veitt.
Myndstef tilnefnir til verðlauna
Morgunblaðið/Kristinn
Verðlaun Hreinn Friðfinnsson
myndlistarmaður hlaut Myndstefs-
verðlaunin í fyrra.
Hvatning fyrir
afburða framlag til
myndsköpunar
Kynslóðir dönsuðu í krónum trjánna.
Í regninu heyrði hún hvísl dauðans sem
sagðist líka skapa nýtt líf, heyrði angistina
innan úr trjánum meðan umbreytingarnar
áttu sér stað, þegar hið góða tókst á við hið
vonda, í þöglum ótta, æpandi skelfingu.
Uns náttúran tók völdin, skapaði, valdi og
hafnaði.
Úr texta Kristínar Marju Baldursdóttur í sýningarskrá.
Uns náttúran tók völdin ...