Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.1957, Blaðsíða 28

Lokunartími sölubúða.
Hvers vegna rofar oft til í þoku, þegar hvessir?
Vindurinn er hreyfing loftsins, hann ber þokuna með
sér og dreifir henni, einnig kemur hann þokuloftinu í snert-
ingu við annað loft þurrara, svo að þokan gufar upp,
vatnsdroparnir breytast í ósýnilega vatnsgufu.
Er unnt að sjóða vatn yfir eldi í pappírspoka?
Já, það er unnt, og því betur sem pappírinn er þynnri,
meðan hann heldur vatninu. Pappírinn þarf að hitna upp
í um það bil 250 gráður á Celsíus, til þess að hann sviðni,
en vatnið inni í honum sér um það, að hitastig hans kom-
ist ekki að ráði upp yfir 100 gráður.
Hvers vegna er manni lcaldara l þröngum fötum en víðum?
Vegna þess að hlýleiki fata er að nokkru leyti kominn
undir því, hve mikið loft geymist hreyfingarlaust milli
þeirra og líkamans. Þetta loft er auðvitað minna, þegar
fötin eru þröng.
Eru kraftar að verlci niðri í vökvum?
Já, það má auðveldlega sannfæra sig um með því að
þrýsta korktappa niður í vatn. Honum skýtur upp á yfir-
borðið þegar í stað, vatnið þrýstir honum upp með krafti,
sem stundum er kallaður lyftikraftur vatnsins. Hafskip,
sem vega þúsundir tonna, eru borin uppi af þessum sama
krafti.
Er það rétt, að vatn sjóði við lægri hita uppi á fjöllum
en niðri við láglendi?
Já, suðumark vatns er háð loftþrýstingnum. Nú er loft-
þrýstingurinn því lægri, sem hæð staðar er meiri yfir
sjávarmáli. Quito er einhver hæsta borg í heimi, hún ligg-
ur um það bil 3000 m yfir sjávarmáli, enda sýður vatn
þar við 90 gráður. Uppi á Mount Blanc sýður vatn við
85 gráður.
Hvernig myndast þoka?
Þoka er vatnsgufa, sem hefur þétzt og myndað dropa
í loftinu niðri við jörð. Hún myndast einkum á tvennan
A FRÍVA
hátt. Þegar hlýr ag rakur vindur fer um kaldan jarðveg,
myndast þoka, og eins fer, þegar sjór eða vatn er heit-
ara en loftið næst því, gufan, sem kemur upp úr vatn-
inu er þá jafnheit því og þéttist því í köldu loftinu.
Hvers vegna kemur frekar dögg í heiðríkju en þegar
loft er skýjað?
Af því að skýin eru nokkurs konar hlífiskjöldur fyrir
jörðina, svo að varmageislarnir frá henni verða minni en
ella. Jarðvegurinn verður þá ekki að ráði kaldari en loftið,
og myndast þá lítil eða engin dögg.
Hvers vegna springa glös, ef sjóðandi vatni er hellt í þau?
Af því að glasið mishitnar, þegar vatninu er hellt í það.
Kemst þá eins konar vindingur í glasið, sem það þolir
ekki. Ef hella skal sjóðheitu vatni í glas, getur verið gott
að setja málmhlut í glasið, til dæmis skeið, hún er góður
hitaleiðir og dregur þá til sín varma úr vatninu, svo að
minni hætta er á, að það sprengi glasið.
*
MAÐUR nokkur kom heldur seint í matarboð, og voru
allir setztir, er hann snaraðist inn í borðsalinn. Það glaðn-
aði heldur en ekki yfir honum, er honum var vísað til
sætis við hliðina á sjálfri húsfreyjunni. Fyrir framan
þau var stórt fat með ilmandi, steiktri gæs. I gleði sinni
yfir öllu þessu sagði gesturinn himinlifandi og leit á hús-
móðurina: „Ég er bærilega settur að vera hérna alveg
hjá gæsinni. Þeirri steiktu á ég við“.
*
Ungur maður kom heim að ofloknu námi í héraðsskóla.
Gömul kona spurði hann, hvað hann hefði nú lært þar.
Pilturinn taldi upp ósköpin öll og endaði á náttúrufræði.
„Náttúrufræði!“ dæsti sú gamla alveg undrandi og bætti
við: „Það hélt ég að væri nú nokkuð, sem kæmi af sjálfu
sér“.
*
Áhyggjur eigum við að bera sjálfir, en gleðinni eigum
við að miðla öðrum.
Maðurinn réttir út hönd sína til að handsama stjörnur
himinsins, en gleymir blómunum, sem vaxa við fætur hans.
Miðaðu aldrei atkvæði við höfðatölu, heldur manngildi.
*
GÖMUL KONA (á farþegaskipi): „Eruð þér syndur?"
Hásetinn: „Já“.
„Hefur nokkurn tíma reynt á það?“
„Stöku sinnum“.
„Og hvenær helzt?“
„Þegar ég hef verið í vatni“.
*
28