Náttúrufræðingurinn - 1936, Blaðsíða 38

146 NÁTTÚRUFRÆÐIN GU RINN
•iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiir
mikilvægastar allra óræktaðra gróðurlenda fyrir íslenzkan þjóð-
arbúskap. Erlendur fræðimaður, sem hér hefir ferðast og ritað
um íslenzkan landbúnað og jarðrækt, tekur svo djúpt í árinni, að
án mýranna hefði búskapur, rekinn eins og vér höfum gert öld-
um saman, alls ekki getað þrifizt. Eg hygg, að orð hans séu ekki
fjarri sanni. Það er vitanlegt, að langmestur hluti útheys þess,
er aflað er á ári hverju, er mýrahey í einhverri mynd þess, hvort
sem það nú er fengið af starungsmýri eða bleikjuengi. Og fram á
síðustu áratugi hefir þorrinn af sauðfé landsmanna að mestu
verið fóðrað á útheyi. En mýrarnar hafa gefið oss fleira. Úr þeim
hefir verið grafinn mór til eldsneytis, og síðast en ekki sízt hefir
aðalbyggingarefni íslenzku sveitabæjanna, torfið, að langmestu
leyti verið sótt í mýrarnar. Jarðstenglur og fætur mýrajurtanna
hafa einar reynzt svo seigar og endingargóðar sem nauðsyn krafði,
til þess að torfið yrði nothæft í hin óneitanlega nokkuð frumstæðu
torfhús. En þau eru þó líklega einu húsin, sem enn hafa reist ver-
ið hér á landi í fullu samræmi við staðháttu og náttúru landsins,
Af þessum ástæðum er það, sem eg hefi ráðizt í að taka saman
þetta stutta ágrip um gróður íslenzkra mýra. Þar er aðeins stikl-
að á stærstu steinunum, enda er margt enn órannsakað um efni
þetta. —
En tímarnir breytast. Rányrkjan er að hverfa úr sögunni, og
upp er runnin ný ræktunaröld, og steinhúsin útrýma torfbæjun-
um óðum úr byggðum landsins. Það er orðið of örðugt og dýrt að
nytja hið óræktaða land. En þrátt fyrir það hafa mýrarnar ekki
lokið hlutverki sínu sem auðgjafi. Enn geymir mýrajarðvegurinn
gnótt frjóefna, sem ræktunin ein fær leyst úr læðingi, og langt
mun þess að bíða, að menn ekki líti hýru auga til akranna sjálf-
sánu, gulstararmýranna.
Akureyri, 10. apríl 1936.
Steindór Steindórsson, frá Hlöðum.