Neisti - 20.08.1984, Side 6

Skodanakönnun
sem náði til alls landsins og var m.a.
gerð í gegnum síma. Hins vegar var um
að ræða ítarlegri könnun sem náði að-
eins til höfuðborgarsvæðisins. Hér mun-
um við fyrst og fremst fjalla um almennu
könnunina, enda kemur þar fram af-
staðan til hersins og Nató.
Varðandi Na,t,ó var spurt, fyrst hvort
fólk hefði skoðun á því yfirleitt hvort
ísland ætti að vera í Nató eða ekki.
Reyndust 66% af 979 svarendum hafa
skoðun á því, en 34% sögðust enga
skoðun hafa. Af þeim sem afstöðu tóku
voru um 80% meðmæltir aðild að Nató,
en um 20% á móti. Gífurlega hátt hlut-
fall þeirra sem enga afstöðu höfðu í
þessu máli vekur athygli, sérstaklega
þegar haft er í huga að í mörg ár hefur
þetta verið harðvítugt deilumál í íslensk-
um stjórnmálum. { þeim deilum hefur
þó sljákkað nokkuð á undanförnum
árum m.a. vegna undanhalds Alþýðu-
bandalagsins og herstöðvaandstæðinga í
þessu máii, og kann það að valda ef til
vill nokkru um. Rétt er að benda á að
þegar niðurstöður eru flokkaðar eftir
kyni, aldri, menntun og fleiri slíkum
þáttum, kemur fram að afstöðuleysi til
Nató er mun meira meðal kvenna en
karla, og meira meðal ungs fólks og
þeirra sem minni menntun höfðu.
Athyglisvert væri að sjá hvemig nið-
urstöður breyttust ef reynt væri að leið-
rétta fyrir hægri skekkjunni sem getið
var um hér að framan. Hinsvegarerekki
hlaupið að því. T.d. mætti láta sér detta í
hug að taka sem gefna dreifingu á af-
stöðu stuðningsmanna einstakra flokka,
en hún kemur fram í niðurstöðum könn-
unarinnar, en auka eða minnka vægi
hvers flokks um sig til samræmis við það
fylgi sem hann fékk í síðustu kosning-
um. Petta nær þó ekki að leiðrétta fyrir
skekkjunni, enda getur hún mjög vel
komið fram meðal stuðningsmanna
allra flokka. Hins vegar er rétt að geta
þess að við gerðum slíka leiðréttingu en
hún virtist ekki breyta neinu sem máli
skipti varðandi afstöðuna til hersins og
Nató.
Herinn
Spurningin sem spurð var varðandi
afstöðu til hersins hljóðaði svo: „Mikið
hefur verið deilt um vamarsamning ís-
Iendinga og Bandaríkjamanna. Sumir
eru meðmæltir veru bandaríska herliðs-
ins hér, aðrir eru á móti. Hvað flnnst
þér? Hver staðhæfinganna A, B eða C
kemst næst þinni skoðun?
A. Meðan núverandi ástand varir í al-
þjóðamálum er vamarliðið í Kefla-
vík íslendingum nauðsynlegt.
B. Þetta skiptir ekki máli.
C. Bandaríska herliðið er ekki hér í
þágu íslendinga og ætti að hverfa á
brott.“
Þetta form spumingarinnar var
reyndar aðeins notað í hinni ítarlegu
könnun sem gerð var á höfuðborgar-
svæðinu. Meirihlutinn, sem spurður var
í gegnum síma, sem hafði þó þann kost
umfram spurninguna hér að ofan að fólk
gat gefið einfaldlega til kynna hvort það
var með eða á móti dvöl hersins, án þess
að þurfa að hengja sig í ákveðinn rök-
stuðning fyrir því eins og í spurningunni
hér að ofan. Það er t.d. vel mögulegt að
vera á móti veru hersins einmitt vegna
núverandi ástands alþjóðamála, og það
er hægt að vera fylgjandi veru hans,
jafnvel þótt viðkomandi telji ekki að
hann sé hér í þágu íslendinga.
Að lokum voru þeir sem afstöðu tóku
til hersins með eða á móti spurðir um
hvort þeir væru afgerandi þeirrar skoð-
unar eða frekar. Niðurstöður eru gefnar
í töflunni hér að neðan.
AFSTAÐA ÍSLENDINGA TIL
KEFLAVÍKURSTÖÐVARINNAR
Afgerandi hlynntir ...............23%
Frekar hlynntir ..................31%
Skiptir ekki máli ............... 15%
Frekar andvígir ................. 15%
Afgerandi andvígir .............. 15%
Samtals 99%
Fjöldi 970
Af þeim sem eru stöðinni hlynntir eða
andvígir:
Hlyntir ........................64%
Andvígir .......................36%
Eins og varðandi afstöðuna til Nató
eru niðurstöðumar túlkaðar frekar eftir
kyni, aldri, skólagöngu og stjómmála-
flokkum. Nánast engin munur er á af-
stöðu kynjanna. Hins vegar er andstaða
þess meiri sem fólk er yngra og hefur
lengri skólagöngu að baki. Hvað stjóm-
málaflokkana varðar kemur fram sú
niðurstaða sem margir eflaust bjuggust
við fyrir, að Sjálfstæðisflokkurinn er
nokkuð hreinn í afstöðu sinni með her-
setunni og Alþýðubandalagið á móti.
Aðrir flokkar eru meira beggja blands,
og meirihluti þeirra, að Kvennalistanum
undanskildum, eru sammála herset-
unni. Um 65% kjósenda Kvennalistans
eru hins vegar andvígir hersetunni.
Gjaldtakan
í skoðanakönnuninni var spurt: ,,ís-
lendingar ættu að þiggja gjald fyrir vem
bandaríska herliðsins hér á landi.“ Svar-
endur voru spurðir hvort þeir væm alveg
sammála, frekar sammála, blendnir,
frekar ósammála eða algerlega ósam-
mála. Niðurstöður voru eftirfarandi:
Alveg sammála ................ 49%
Frekar sammála................ 14%
Blendin(n) .................... 9.
Frekar ósammála ............... 7%
Algjörlega ósammála .......... 22%
Samtals ..................... 101%
Fjöldi ....................... 958
Niðurstöðumar eru eins og varðandi
fyrri spurninguna flokkaðar eftir kyni,
aldri, skólagöngu og stjórnmálaflokk-
um, en líka eftir afstöðu til veru hersins
og veru íslands í Nató. Lítill munur er á
afstöðu fólks til gjaldtöku eftir kyni og
aldri. Andstaða við gjaldtöku vex hins
vegar eftir því sem fólk hefur lengri
skólagöngu að baki. Það merkilega
kemur í ljós, að mun minni munur er á
fylgismönnum flokkana varðandi gjald-
tökuna en varðandi herinn og Nató.
T.d. má nefna að 45% stuðningsmanna
Alþýðubandalagsins segjast vera
hlynntir gjaldtöku, en 49% þeirra eru
andvígir, og hlutföllin eru svipuð hjá
Kvennalistanum. Meirihluti stuðnings-
manna hinna flokkanna em fylgjandi
gjaldtöku. Hvað afstöðuna til hersins og
Nató varðar kemur greinilega fram að
þeir sem hafa enga skoðun á Natóaðild,
eða segja veru hersins ekki skipta máli,
eru líka mest fylgjandi gjaldtöku.
«
*

KREFJUMST ÞJÓDAR
6
T