Fálkinn


Fálkinn - 24.11.1939, Blaðsíða 4

Fálkinn - 24.11.1939, Blaðsíða 4
F A L K I N N Hverjir eiga jörðina? TOHN BRIGHT — enski stjórnmála- " maðurinn og stóriojuhöldurinn — sagði einu sinni á þingmálafundi í Birmingham: „Vitið þið, að 150 menn eiga meira en helminginn af allri jarðeign í Englandi? Vitið þið, að 10—12 menn eiga nærri því alt Skot- land?" John Bright dó 1889, en síðan hefir eignarjetturinn raskast í veröldinni. Nú eru það ekki hinir miklu land- eigendur, sem „eiga heiminn," því a,ð vjelamenningin hefir haft í för með sjer nýtt viðhorf. Auðmagn stóriðj- unnar og bankanna eru nú á dög- um stórveldin, sem alt snýst um. •— Ljensherravaldið hefir orðiÖ að þoka fyrir auðvaldinu og í mörgum lönd- um eru aðalsættir orðnar nafnið lómt og hinar fornu aðalseignir hafa verið bútaðar sundur í nýbýii. Lengst hefir aðalsstjettin haldist í Englandi, þar hefir land-aðalinn — þ. e. afkom- endur þeirra, sem Vilhjálmur sigur- sæli gaf lönd fyrir meira en 800 ár- um — ennþá umráð yfir miklum jarðeignum, en þó smátálgast af þeim, þrátt fyrir enska vanafestu. Hertoginn af Sutherland á t. d. 482,676 hektara af ensku landi, greif- inn af Bredalbane getur ekið 33 miles í beina línu, án þess að kóma út úr iandareign sinni og hertoginn af Westminster á heilan borgarhluta í London og hefir um 20 miljón krón- ur í afgjald af honum á ári. Enskur lávarður sagði eitt sinn við franskan vin sinn: „Jeg á höll, sem jeg hefi aldrei sjeo, en mjer er sagt. að hún sje falleg. Þar er daglega borið á borð fyrir 12 manns og vagn- inn bíður á hlaðinu með heslunum fyrir, ef ske kynni að jeg kæmi." Þeir, sem ferðast um enskar sveitir veita því athygii, að landið er þar víða eins og skemtigarður — renr.- sljettar flatir á milli skóga, en lítið um akra og býli. Og þetta land er skemtigarður. Eigendurnir þurfa ekki að láta það bera arð, þeir þurfa ekki að sá akrana. Þ.eir hafa lagt smábýlin í auðn og nota landið sem skemtigarða og veiðilendur. Það er þessi aðferð, sem ráðist hefir verið á — ekki síst af Lloyd George, sem þráfaldlega hefir krafist algerðra um- bóta á notkun landsins. í stórborg- unum hýfist fjöldi fátæklinga, sem sjer aldrei sól, en fáir útváldir eiga lönd og gæði, sem þeir komast ekki yfir að skoða, hvað þá meira. En að- aisstjettin enska á meira en land- eignir. Hún á líka heilar borgir. Her- toginn af Northcumberland á t. d. Lastbourne og hertoginn af Devons- hire á Tynemouth. Og hann er hús- bóndi allra bæjarbúa, æðsti dómari þeirra og hefir stundum yfirstjórn herliðsins i bænum. — — — Um ýmsa ríkustu menn heimsins er það svo, að þeim entist ekki æfin til að telja peninga sina, ef þeir væri í venjulegri mynt. Hvað hafa þeir við þessa peninga að gera? Getur sá sem á miljard veitt sjer fleiri þæg- indi, en maðurinn sem á miljón? Hahn getur þó ekki sofið nema í einu rúmi, ekki ekið nema í einni bifreið og ekki siglt nema á einu skemtiskipi í einu. Miljarðarmæring- urinn Cornelius Vanderbilt kvart- aði oft yfir kjörum sínum. Hann átti skemtisnekkju, sem var ríkmann- legri en nokkurs konungs, bjó i höll á 5. Avenue í New York, sem var full af listaverkum, er kostuðu marg- ar miljónir dollara, en samt kvartaði hann undan raununum og áhyggjun- um, sem hann hefði af miljörðum sinum. „Eignir mínar eru þung byrði, of þung til að bera hana. Hún krem- ur mig. Jeg hefi enga ánægju af öllu minu gulli. t bvaða tilliti er jeg far- sælli en nágranni minn, sem á ekki nema hálfa miljón? Hann á miklu hægra með að njóta lífsins. Húsið hans er eins fallegt og mitt hús. Hann hefir betri heilsu og getur lifað leng- ur og hann getur treyst vinum sin- um". — Samt hafði Vanderbilt barist alla æfi til þess að' safna þessum auði. sem hann taldi sjer til byrði. Hann gerði stjórnir Suður-Ameríkuríkjanna háSar sjer svo að þær styddu eim- skipafjelög hans. Harn safnaði sam- an her, kom á byltingum, barðist með íllum ráðum og með mesta hrotta- skap. Einu sinni er skiftavinir hans notuðu sjer fjarveru hans til þess að braska með hlutabrjef í Accessory Transit Co skrifaði hann þeim þetta hrjef: „Herrar mínir! Þið hafið reynl að leika á mig. Jeg fer ekki i mál, því að dómstólarnir eru svo seinir í vöfunum. En jeg ætla að gera gkkur að öreigum. Með virðingu gkkar Cornelius Vanderbilt." Hann tók svo til óspiltra málanna og hafði rúið þá inn að skyrtunni áður en árið var liðið.------------ Það er ómögulegt að telja fram hve mikið rikustu menn heimsins eiga til. Sá maður, sem ríkastur mun vera í heiminum — Henry Ford, seg- ir um þetta: „Menn halda að Ford- smiðjurnar eigi eignir fyrir nokkur þúsund miljón dollara, og þessar töl- ur eru prentaðar. Níu af hverjum tíu mönnum halda, að við eigum þessa peninga fyrirliggjandi. Það er anðvitað rangt. Við höfum ekki meira handbært fje en til þess að greiða vinnulaun ' og reikninga og dálítið umfram, svo við sjeum ekki tóm- hentir, ef eitthvað kæmi fyrir. En við eý*um aflstöðvar, bræðsluofna. stálsmiðjur, borvjelar, kolanámur, málmnámur o. s. frv. Þar er miljóna- auðurinn hans Fords meðan smiðj- urnar eru reknar". Fordverksmiðjurnar eru svonefnd- ur „vertikaltrust", þar sem fyrirtæk- ið á sjálft allar hráefnalindirnar og óll tækin til þess að gera hráefnið að bifreið, dráttarvjel eða flugvjel. Ford „selur sjálfum sjer" og hagnast *á því, hann er óháður verðbreytingum. Hann á vefnaðarvörugerðir, nánmr, skóga, sögunarmyllur. járnbrautir, glerbrenslur, rafstöðvar, eimskipa- fjelög o. s. frv. Kolanámurnar hans eru í Kent- ucky, járnnámurnar i Michigan. — Kolin erii flutt með Detroit-Toledo- Irontonbrautinni, sem Ford keypti 1921, til verksmiðjunnar i River Ro- uge, sem hefir 70.000 verkamenn. Hann á meira en 500 km. af iárn- Að ofan: John D. Rockefcller. — Gullbarrar frá Indlandi koma i mgntsláttuna i London. Til hægri: Skrifsiofur Standard Oil í New Óork. Til vinstri: ¦Gullflutningur i Amer- íku í skotheldum júrn- brautarvagni.

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.