Fálkinn - 12.12.1952, Qupperneq 14

1» X*»*«*S^*!í®«>!Í*l®*»*!í®*«^*!«fe*4»*l«*4£í»!«« JÖLABLAÐ FÁLKANS 1952
Það getur verið auðveldara að komast
y$ir þvcri 'Ósland
um miðjan vetur
- m upp í Skorradal
að haustlagi.
Guðmundur Jónasson, við snjóbílinn
sinn, gáir til veðurs uppi á fjöllum.
AÐ gera jörðina undirgefna sér
hefir verið kjörorð mannkyns-
ins síðan á dögum Adams og Evu.
Þjóðunum liefir tekist þetta misjafn-
lega. Sumar lifa enn á sama stigi og
fyrir þúsundum ára, en lijá öðrum
eru framfarirnar svo hraðstígar og
fólkið Iiefir varla tima til að átta sig
á þeim. Og þær þjóðir iþykja nú mest-
ar, sem mesta hafa vélamenninguna.
Þó að Islendingar hafi með fullum
rétti getað talið sig til menningar-
þjóða alla þá tíð sem þeir hafa borið
þjóðarnafn, er hin verklega menning
þeirra yngri en allra þeirra þjóða
sem henni eru skyidar á meginlandi
álfunnar. Eftir þúsund ára hjakk í
sama farinu, framför og afturför á
víxl, hefjast verklegar, raunhæfar
framfarir ekki fyrr en á þessari öld,
er vélin er tekin í þjónustu manns-
in — fyrst í sjávarútvegi og síðan i
landbúnaði og samgöngum um landið.
Enginn gat þá séð það fyrir, að vélin
ætti eftir að vinna þau afrek í sam-
göngum, sem nú eru orðin. Hver spáði
þvi fyrir 40 árum, er eigi var önnur
reynsla fengin um bílferðir á íslandi
en af Thomsensbílnum, að hægt yrði
að aka þjóðleiðina kringum mestan
hluta landsins* eftir 25 ár? Og hver
spáði þvi þá, að eftir fjörutiu ár
færu bifreiðar yfir þvert landið og
upp á sjálfan Vatnajökul eftir 40 ár?
Að maður ekki minnist á flugið, sem
nú er orðinn svo mikill og sívaxandi
þáttur í samgöngum á Isiandi.
Vetrarferðir um fjöll og firnindi
fara nú að gerasl svö almennar, að
hætt verður að telja þær til stórtíð-
inda, gönguferðir á jökla og jafnvel
bílferðir líka. En á árinu sem nú er
að kveðja og árið 1951 gerist upphaf
bílferða að vetrarlagi með því sam-
göngutæki sem allir kannast við und-
ir nafninu snjóbíilinn, en heitir víst
réttu nafni Snowmobile og er frá
Bombardier-verksmiðjunum í Kana-
da. Áður — fyrir 20 árum — hafði
vegamálastjórnin keypt snjóbíla til
að halda uppi vetrarsamgöngum á
fjallvegum, einkum Iloltavörðu- og
Hellisheiði, en þeir reyndust vilja
bila.
Það er Ilúnvetningurinn Guðmund-
ur Jónasson frá Múla, sem öllum öðr-
um fremur kemur við sögu öræfa-
ferðalaga og snjóbíia hér á landi.
Hann byrjaði að aka á snjó á venju-
legum híl (Nýja Ford svokölluðum)
vorið 1931 og fór þá suður yfir Holta-
vörðuheiði og beitti þeim brögðum
gegn snjónum þar sem kafhlaup voru
í lionum, að liann hafði með sér
nokkra langa og mjóa borðfleka og
lagði þá á snjóinn og ók áfram lengd
þeirra í einu og flutti svo þá flekana
fram fyrir sig, sem hann liafði farið
Seinlegt mundi þykja að fara langa
leið jiannig, en bótin var að Iiægt
var að spretta úr spori á milli ófæru-
kaf’lanna. Næsta vetur stjórnaði Guð-
mundur snjóbil vegamálaskrifstof-
unnar, en skammgóður vermir varð
að því tæki.
En síðan hefir margt á dagana
drifið fyrir Guðmundi. Hann hefir
verið býsna sækinn á ótroðnar slóðir,
fyrstur manna hefir hann ekið hifreið-
um sínum ýmsar leiðir byggða og
þó einkum óbyggða, hann hefir farið
yfir fljót og ár i ótrúlega miklum
vatnselg og kunni fljótt að hagnýta
sér kosti bifreiða þeirra, sem hafa
drif á öllum hjólum og komast þess
vegna leiðir sem venjulegum bifreið-
um eru ófærar. Nú fer hann á hverju
sumri margar ferðir með skemmti-
ferðafólk á hina ólíklegustu staði inni
á hálendinu og léetur ekkert hamla
sér. Og aldrei hefir slys orðið í þess-
um ferðum hjá Guðmundi. Það út af
fyrir sig er nokkur sönnun þess, að
hann undirbúi ferðir sínar vel og
stjórni þeim með fyrirhyggju og
gætni. Enda hefir hann kunnað að
færa sér í nyt þá reynslu er liann
hefir fengið af bílaakstri i rúm 30
ár undanfarin.
Fálkinn hitti Guðmund að máli
fyrir nokkru, og erindið var fyrst
og fremst það að spyrja hann um
vetrarferðir lians á snjóbilnum. En
svo vildi til að blaðið liafði fengið
ferðasögukorn úr reynsluför snjóbíls-
ins yfir þvert ísland i vetur sem leið,
sem gerð var til að reyna þetta tæki
við erfiðustu skilyrði. Áður hafði
þessi sami bíll unnið ógleymanleg af-
rek við heyflutninga lil harðinda-
sveitanna á Austurlandi og iaúk liann
jieirri ferð með þvi að fara lieimleiðis
yfir sjálfan Vatnajökul og aðstoða við
björgun varnings úr flugvélinni
„Geysi“. Um þann leiðangur hefir svo
mikið verið skrifað, að óþarfi er að
rekja það hér. Og í seinni hluta þess-
arar greinar birtist ferðasagan norður
í land í febr.—mars síðastliðinn, eftir
heimildum Sigurðar Helgasonar for-
stjóra.
Þess vegna varð það að í viðtalinu
við Guðmund Jónasson sagði tiann
frá öðru ferðalagi fyrst og fremst.
Þegar ég spurði hann um snjóbíla-
ferðirnar og erfiðleikana á þeim, vildi
hann sem minnst úr þeim gera, en
sagði mér í staðinn sögukorn af
Þátttakendurnir í förinni. Frá vinstri: Guðmundur, Árni Oddsson, Sig-
urður Helgason og Magnús Jóhannsson.
Undir Hlöðufelli. í miðju sést Skjaldbreið og lengst til vinstri Súlur.