Fálkinn


Fálkinn - 20.02.1959, Blaðsíða 4

Fálkinn - 20.02.1959, Blaðsíða 4
FÁLKINN Fyrstu evrópumennirnir sem vitað er um bjug-gu í hellisskútum. — En nú húa afkomendur þeirra sig undir a8 þjóta í rakettum til annarra hnatta. Ur frumsögu mnnnkjijnsins Enginn veit hve gömul jörðin er, en líklega er hún ekki minna en 4.000 milljón ára. Og enginn veit hvenær fyrstu lífverurnar urðu til á jörðinni, en giskað er á að milli 1000 og 2000 milljón ár séu siðan. Þó hafa ekki fundist steingervingar i eldri jarðlög- um en 500 milljón ára. — Frumöld kalla menn jarðsöguna fyrir þann tima, þ. e. það sem er eldra en 500 milljpn ára, en þá tekur við fornöld, sem nær yfir rúmlega 300 milljón ár, miðöld, sem nær yfir kringum 150 milljón ár og loks nýja öldin, sem við lifum á, en af henni eru liðin að- eins 70 milljón ár. Langmestur hluti hennar er kallaður tertiær-tímabilið, en síðustu milljón árin eru kölluð kvartær-tímabilið. ísland varð til á nýju öldinni. Ef maður lætur tímann frá sköpun heims svara til tólf tíma á úrskifunni Nú koma til sögunnar rándýr og nas- hyrningar, sem að vísu voru frá- brugðin núlifandi afkomendum sín- um, smávaxinn ættfaðir hestsins fer að gera vart við sig, og ýmsar fleiri skepnur, sem ekki eru enn aldauða á jörðinni. Áður en nýja öldin hófst fyrir kringum 70 milljón árum fer fyrstu spendýranna og fuglanna að verða vart. En nýja öldin er fyrst og fremst öld spendýranna. Ættum þeirra fjölg- aði mjög, en sumar þeirra hafa orðið aldauða. Við byrjun kvartærtimabils- ins, fyrir nálægt milljón árum, er tal- ið að maðurinn verði til. En menn þeirra tíma voru býsna ólikir þvi, sem maðurinn er nú. Þess- ir menn vor'u stuttir og gildir og herðabreiðir og mjög bognir í baki. Ennið var lágt og heilinn miklu minni en í nútímamanninum. Tæki höfðu og byrjar klukkan tólf, hafa nær níu tímar verið Hðnir þegar fyrstu kunnu steingervingar fóru að myndast á jörðinni. Skriðdýrin miklu á miðöld jarðar, urðu til milli kl. 10 og 11. En mannkynið kemur ekki fram fyrr en hálfra mínútu fyrir kl. 12, og sú mannkynssaga sem menn þekkja, nær ekki yfir nema brot úr sekúndu. Svo örstutt er ævi mannkynsins í hlutfalli við aldur jarðarinnar. "Við vitum ekki hvernig lífið kvikn- aði á jörðinni, en hún var öll mynduð úr ólífrænum efnum. Fyrstu lifandi verurnar á jörðinni munu hafa verið einfrumu smádýr, sem lifðu í grunn- um sjó, en þá var engin jurt og engin Jífsvera á þurru landi. Smámsam.m koma fram smádýr úr fleiri frumum og þá hrygglaus dýr, svo sem trílo- bítar, þá fiskar og eðlur, og loks skríða þessi dýr á þurrt Iand og smá breytast og tegundunum fjölgar. Þetta tók hundruð ármilljóna. Á miðöld jarðar eru það skriðdýrin, sem eru allsráðandi á jörðinni og náðu gífur- lcgum þroska, svo að aldrei hafa slærri dýr lifað á þurru landi, en þó er fullyrt að ekkert þessara dýra hafi orðið eins stórt eins og stærstu hval- ir eru nú. Þessar eðlur voru af ýmsu tagi, sumar lifðu jöfnum höndum í sjó og á landi og aðrar gátu flogið. En á síðasta skeiði miðaldar, tímabilinu sem kennt er við krít, lýkur blóma- skeiði risaeðlanna og þær deyja út. Fyrstu Evrópu- búar sem við vit- um um bjuggu í hellum. þeir fá og ófullkomin; aðaltækið var kylfa, sem þeir notuðu til sóknar og varnar á sama hátt og öxina síðar, og brúnahvassa steina, svo sem tinnu, höfðu þeir til að skera með. Þeir voru umkringdir af ýmsum villidýr- Viðureign þrí- hyrndar risa-eðlu og ráneðlu, sem hefir étið kjöt. f loftinu sjást fljúg- andi eðlur. um, svo sem ljónum og tigrisdýrum. Lífsbarátta þeirra hefir verið hörð og oft verið hart í búi. ÞEIR ÞEKKTU ELDINN. Frummaðurinn hefir snemma lært að færa sér eldinn i nyt, og það var þetta sem skipaði honum æðra sess en dýrunum. í hellum frummannanna sjást þess merki, að þar hefir verið eldur, þar er aska, hálfbrunninn við- ur, bein og steinar, sem hafa hitnað i eldi. En liklega hefir maðurinn lifað lengi áður en hann lærði að kveikja eld. Það er ekki óhugsandi að hann hafi fengið hugmyndina að notkun eldsins frá gjósandi eldfjöllum eða frá trjám, sem kviknað hafði af eld- ingu. Líklega hafa frummennirnir kunnað að tala, þótt mál þeirra hafi verið ófullkomið. Flestar skepnur geta „talað" upp á sina vísu, þó að það séu ekki nema fa hljóð, sem þau geta framleitt til að lýsa tilfinningum sín- um, svo sem hræðslu, sulti, reiði og blíðu. Fyrstu hellabúarnir hafa vafa- laust kunnað meira en þetta. Má sjá á hauskúpum þeirra, að „talstöðin" i heilabúi þeirra, þ. e. sá hhiti heilans, sem stjórnar málfærinu, hefir verið miklu þroskaðri en til dæmis hjá sjimpansa, górilla og orangutang — þeim öpum, sem taldir eru manninum skyldastir. En samt hefir þetta manna- mál verið ófullkomið og aðeins til þess að láta i ljósi algengustu tilfinn- ingar. Hellismennirnir hafa ekki get- að rabbað um daginn og veginn eins og við, og ekki getað útskýrt flókna hluti hver fyrir öðrum. Og þetta var ástæðan til þess að menningunni mið- aði svo hægt áfram öld eftir öld. NEANDERTHAL-MAÐURINN. Fyrir 50.000 árum lifði maðurinn mjög frumstæðu lífi. Flestir munu þá hafa lifað i hellum, að minnsta kosti finnur maður beinagrindur þeirra og búsmuni þar. Vera kann að sumir hafi lifað annars staðar, en þar er meiri vandi að finna menjar eftir þá. í gólfskáninni, sem myndast hefir í hellunum má finna leifar eftir bál, I viðureigninni við vísunda, Ijón og fleiri villidýr urðu frummennirnir aS nota steinvopn.

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.