Tímarit iðnaðarmanna - 01.03.1963, Qupperneq 4

ÞÓR SANDHOLT, skólastjóri
Meistaraskólamálið
Þó að ekki hafi mikið komið fram opinberlega á
prenti um hið svokallaða meistaraskólamál er forsaga
þess nú orðin nokkuð löng. Menn hafa flestir verið
mjög jákvæðir í tali um þörfina fyrir allsherjar meist-
araskóla fyrir iðnðarmenn. Iðnþing hafa mörg í röð
lýst yfir stuðningi sínum við málið og gert um það sam-
þykktir. Þau hafa talið, að slíkur skóli þyrfti að kom-
ast á sem fyrst. I sama streng hafa mörg sérfélög iðn-
aðarmanna tekið og svona mætti rekja hvetjandi við-
horf til málsins, langt aftur í tímann. Þrátt fyrir þetta
hefur skólinn ekki komizt á, í því formi að heitið geti
skóli, fyrr en e. t. v. nú í vetur, og þá miklu styttri en
margir töldu æskilegt; aðeins hluti þess námstíma, sem
ætlað er í framtíðinni. Þó verður að telja þetta fyrsta
vísi að reglubundnum meistaraskóla við Iðnskólann í
Reykjavík, - í bjartsýnni von um gott og þróttmikið
framhald, helzt strax á næsta skólaári. Að sjálfsögðu
verður ekki um það að ræða að veita, að loknu þessu
námi, samskonar meistarapróf og löggjafinn gerir ráð
fyrir, að loknum fullkomnum heils-árs dagskóla, en
mjór er mikils vísir, og vonandi fer svo hér, að þessi
byrjun þróist upp í það, sem stefnt er að með meistara-
skólum.
Skal nú reynt að gera nokkra nánari grein fyrir
gangi þessa máls, undirbúningi þess og loks sjálfum
skólanum eins og hann er nú rekinn.
Mönnum hafa lengi verið ljósir ýmsir gallar á nú-
gildandi menntunarkerfi iðnaðarmanna. Eitt af því,
sem telja verður óheppilegt a. m. k. í sumum greinum
er sú staðreynd, að sá, sem tekur sveinspróf að loknu
löglegu iðnnámi, á þess kost að kaupa sér meistarabréf
eftir 3 ár, án þess að hafa bætt við sig frekari lærdómi,
enda hafi hann unnið að iðn sinni þessi 3 ár. (Að vísu
þarf hann líka að uppfylla venjuleg borgaraleg skil-
yrði, en það er önnur hlið málsins).
Nú má segja, að í vissum tilfellum ættu þessi skil-
yrði um faglega reynslu og þekkingu að vera fullnægj-
andi, svo sem í þeim iðngreinum, þar sem ekki er
mikill mismunur á störfum meistarans og sveinsins. En
þær iðngreinar eru margar, þar sem svo mikill munur
■er á daglegum störfum meistara og sveina, - og á-
byrgðin á herðum meistarans svo mikið meiri, en á
4
herðum sveinsins, - að það virðist liggja í augum uppi,
að menntun meistarans þarf að vera víðtækari og
djúpstæðari, en menntun sveinsins, meðan hann starf-
ar aðeins sem slíkur á annars manns ábyrgð; þ. e.
meistara síns.
Gott dæmi um þetta er að finna hjá múraraiðninni.
Múrarasveinn, sem vinnur hjá meistara, t. d. við hús-
byggingar hér í Reykjavík, gerir varla annað en að
múrhúða hús. Við það fæst lítið af þeirri reynslu, sem
múrarameistari þarf að hafa að baki sér, þegar hann
tekur að sér að standa fyrir margbrotnum framkvæmd-
um í húsa- og mannvirkjagerð, þar sem hagsýni, verk-
þekking, vinnuhagræðing og heppileg stjórn á vinnu-
flokkum ýmiss konar getur valdið tug-þúsunda, jafn-
vel milljóna tjóni, ef illa tekst til, en á hinn bóginn
sparað jafn mikið fé, ef nægileg þekking er fyrir hendi.
Eins og verið hefur er mismunurinn á menntun
sveins og meistara aðeins þriggja ára viðbótarreynsla í
iðninni (í þessu tilfelli e. t. v. aðeins við múrhúðun). -
I iðnskóla fær iðnneminn undirstöðukennslu í bók-
færslu, og er það eina námsgreinin, sem fyrst og fremst
er miðuð við þarfir atvinnurekandans, því að meðan
iðnaðarmaður starfar hjá öðrum vinnuveitanda, þarf
hann lítið sem ekki á bókfærslu að halda.
Fyrir utan það, hve mikill mismunur er á faglegri og
fjárhagslegri ábyrgð meistara annarsvegar og þeirra,
sem hjá honum vinna hinsvegar má benda á, að meist-
arinn er auk alls annars aðal lærifaðir hinna ungu iðn-
nema og ber ábyrgð á, að þeir læri eðlileg og rétt
handtök og það annað, sem iðninni fylgir.
Þó hér sé aðeins tekin ein iðngrein sem dæmi, til að
sýna þörfina fyrir frekari menntun meistara umfram
sveina, þá er vissulega líkt á komið með ýmsum fleiri
greinum.
I lögum um iðnskóla frá 1955 eru fyrirmæli um, að
settur verði á stofn meistaraskóli við Iðnskólann í
Reykjavík, strax og skilyrði eru fyrir hendi. Er þar gert
ráð fyrir 44 kennslustundum á viku hverri í einn vetur,
enda yrði þá um dagskóla að ræða, en líka er gert ráð
fyrir að hafa mætti færri tíma á viku í 3 vetur (yrði
það kvöldskóli).
1 lögunum eru taldar upp nokkrar námsgreinar er
TÍMARIT IÐNAÐARMANNA