Heimilisblaðið - 01.01.1963, Síða 5

Var um að ræða nýjan, „beinharðan“ gjald-
til að kaupa fyrir kínverskt te og silki.
einu ári eða svo varð oturskinnið skyndi-
^a helzta tízkufyrirbæri meðal efnastétt-
arninar í Kínaveldi. Mandarínarnir vöfðu
+• f ,a sig og konur sínar í þessa dýrmætu
dí, 0g silkimjúkir oturvettir ornuðu kín-
rskum heldrimannahöndum með löngu
kmnum heimsfrægu. Það sem ekki var
til Kína gegnum Kiakhte-skarð, var
i . . út af evrópskum kaupendum fyrir
‘frúnháar upphæðir.
, t'egar leiðangur Cooks skipstjóra hafði
i nnað norðanvert Kyrrahaf á árunum
^llngum 1770, sneri hann heim til Eng-
þej med fréttirnar af sæotrinum og
sv. rosa-upphæðum, sem settar væru á
le ^n hans. Upp úr 1784 tóku bæði Eng-
^4cimgar 0g Frakkar, Portúgalar og
andaríkjamenn að gera út leiðangra til
^s þessari verðmætu skepnu, og dirfð-
p, bar með að fara inn á hafssvæði, sem
el ®Sakeisari hafði fram til þessa talið sína
, eign. Rússar nutu hinsvegar þeirra
s 'eitinda, að ágirnd þeirra fylgdi ekki
eijif1 at samvizkubiti. Þeir lögðu ofur
^ ai(ilega þrældómsok á hina innfæddu
jjv 11 1 Aleut-eyjum og neyddu þá sem
°tura^ra t*ræia i'ii ad stunda fyrir sig
bái Vei®ar- k’eir voru sendir út á baidarka-
111 sínum (einskonar kajökum), vopn-
I r spjótum og rifflum. Það má furðu-
ast i- ta’ a® n°kkur Aleut-búi skyldi kom-
S£eot at ar ^eim veiðiferðum, því að
bröffUl^nn sig yfirleitt undir snar-
{jai, Urn klettaströndum meginlandsins,
háar ^ uikafsbylgjurnar brotna 30 metra
Váie a Þverhníptu bjarginu eða tætast á
skerjum útifyrir.
ar in ^ieuta-menn vissu sem var, að Rúss-
ail . u konum þeirra sem gislum á með-
b^l^ist í hlekkjum eða sem hvítum
6gt fm kvennabúrum, og það var óger-
þVj ^ Vrir bá að fá þær lausar nema með
^eð 0t* einu> ab þeir kæmu aftur að landi
itjjj Uægar birgðir af oturskinnum. Keisar-
i>0g6p ian^t burt héðan,“ sögðu Rússarnir,
íift'11^1 Stendur nákvæmlega á sama.“
áyi'ztlr því sem gekk á sæoturstofninn við
hieð 0 si;rendur, leituðu rússnesku skipin
Slna aleutisku þræla og baidarka-bát-
ana lengra og lengra suður á bóginn, Árið
1812 reistu þeir Fort Ross úr kalifornisk-
um rauðviði, og stendur það enn, skammt
fyrir norðan San Francisco. Þessar gömlu
byggingar bera nú einstæðan austur-ev-
rópskan svip, þar sem þær standa þarna á
vesturströnd Bandaríkjanna, enda hefur
nú verið myndaður skrautlegur almenn-
ingsgarður umhverfis þær.
Menn frá norðaustur-fylkjum Banda-
ríkjanna, sem á þeim tímum voru nefndir
,,Bostonmenn“, urðu að sigla suður fyrir
Kap Horn, en engin fjarlægð var ofvaxin
hinum stóra verzlunarflota þeirra. Þeir
komust brátt að því, að það hyggilegasta
sem þeir gátu gert var að gera verzlunar-
samning við Rússana og taka á leigu hjá
þeim þræla þeirra og baidarka-hátana.
Kalifornískir Spánverjar reyndu að hamla
á móti þessu með því að taka til fanga alla
þá „Bostonmenn“, sem leituðu á land við
strendur þeirra til að sækja flotanum vatn.
Meðan þessu fór fram, átti sæoturinn í
ströngu stríði. En eins og fyrri daginn
greip tízkan inn í spilið og hafði áhrif á
gang sögunnar. Sæotursskinnið var ofur
einfaldlega ekki „nýjasta nýtt“ í kínverskri
tízku, og verðið á því féll. Rússar misstu þá
áhuga á því og drógu flota sinn til baka
frá Kyrrahafi.
Aftur á móti voru þeir fáu sæotrar, sem
eftir lifðu, hundeltir af skipum annarra
þjóða til þeirra staða sem þeir höfðu leitað
sér skjóls, allt til ársins 1911. Þá samþykkti
Bandaríkjaþing lög um að standa að fjór-
veldasamningi, sem lögbannaði alla otur-
veiði á hafi úti. Svo virtist í fljótu bragði
sem lög þessi kæmu of seint, því að kring-
um 1920 lýstu nokkrir dýrafræðingar yfir
því, að síðasta oturfjölskyldan hefði látið
lífið undan strönd Kaliforníu, og væri sú
dýrategund þar með úr sögunni.
Engu að síður sá fólk á þessum slóðum
— auk einstöku fiskimanna — hvar bólaði
á hinum smávöxnu höfðum sæotursins ann-
að slagið úti fyrir ströndinni. En þetta
fólk hafði ekki hátt um vitneskju sína, til
þess að enginn geti raskað friði hinna fáu
eftirlifandi sæotra. Svo var það árið 1938,
að kalifornísk hjón voru að prófa nýjan og
íullkominn kíki niðri við ströndina, og
Sblaðið
5