Ægir - 01.10.1991, Qupperneq 12

512
ÆGIR
10/91
Jón Þ. Þór:
Veiðar Hulltogara
á íslandsmiðum 1951—1976
í grein, sem höfundur þessara lína
tók saman og birtist í Ægi fyrr á
þessu ári, var fjallað um þýðingu
togveiðanna við ísland fyrir útgerð
og atvinnulíf í Hull eftir fyrri
heimsstyrjöld. Þar kom fram að á
tímabilinu 1921—1951 höfðu um
40 af hundraði borgarbúa lífsfram-
færi sitt af úthafsveiðunum, beint
eða óbeint. Síðan fór hlutfallið
nokkuð lækkandi, var rúmlega 32
af hundraði 1961, og 1971, ári
áður en íslenska fiskveiðilögsagan
var færð út í fimmtíu sjómílur,
höfðu tæplega tuttugu af hverjum
eitt hundrað íbúum í Hull framfæri
af veiðum úthafstogaranna. í
áðurnefndri grein kom fram, að
ekki mætti fullyrða að allur þessi
fjöldi hefði lifað af íslandsveiðun-
um beinlínis. Þær voru að sönnu
ávallt stærsti hlutinn af veiðum
bresku úthafstogaranna, en þeir
stunduðu einnig umtalsverðar
veiðar á öðrum fjarlægum miðum,
við Norður-Noreg, í Hvítahafi, við
Bjarnarey og Svalbarða og á
Grænlandsmiðum. Þeir togarar
breskir, sem veiðar stunduðu á
Færeyjamiðum, voru hins vegar
flestir nokkru minni og stóru út-
hafstogararnir máttu, samkvæmt
reglum sem Bretar sjálfir settu,
yfirleitt ekki fara nema eina til
tvær ferðir hver á Færeyjamið á
' Memo of Evidence 1957.
Útgerð í Hull byggðist meira á
veiðum á fjarlægum miðum en
útgerð í öðrum breskum fiskveiði-
borgum. Eftir að seinni heimstyrj-
öldinni lauk voru nær eingöngu
gerðir út úhafsveiðitogarar þaðan.
Frá Grimsby, Fleetwood og Aber-
deen voru hins vegar ávallt gerðir
út flotar minni togara og báta, sem
stunduðu veiðar á heimamiðum
og svokölluðum miðsvæðismið-
um, þ.e. fiskislóðum við Færeyjar
og vestan Bretlandseyja. í síðast-
nefndu borgunum tveimur voru
þessar veiðar stærsti hluti útgerð-
arinnar, en á hinn bóginn var
útgerð úthafstogara í Fleetwood
ólík þeirri í Hull og Grimsby að
því leyti að úthafstogarar frá Fleet-
wood sóttu yfirleitt ekki á mið
annars staðar en við ísland.1
Víkjum nú aftur sögunni til
Hull. Þaðan voru stundaðar meiri
veiðar á íslandsmiðum en frá
nokkurri annarri breskri fiskveiði-
borg, og á það ekki síst við um
tímabilið eftir lok seinni heims-
styrjaldar. En hversu miklar voru
þessar veiðar og hve verðmætur
var fiskurinn, sem sjómenn frá
Hull veiddu á íslandsmiðum?
Þessum spurningum verður reynt
að svara hér á eftir og verður fyrst
vikið að stærð togaraflotans í Hull
á árunum 1951-1976 og sókn
hans á íslandsmið. I öðrum kafla
verður rætt um veiðar og afla
Hulltogara á íslandsmiðum á
sömu árum og jafnframt reyn1 3
gera nokkra grein fyrir áhrifu111
útfærslu íslensku landhelginnat a
veiðarnar. í þriðja kafla ver u,
þess freistað að fá nokkra myn a,
niikilvægi íslandsveiðanna
samanburði við veiðar Hulltogara
á öðrum fjarlægum miðum.
1 •• u
Flestir áhugamenn um s°®
íslensks sjávarútvegs munu þek ú
til sögu nýsköpunarinnar
árunum eftir lok seinni heimsstyr
aldar og þeirrar miklu upp^VB
ingar fiskiskipaflotans, sem Þa 3
sér stað. Hliðstæð uppbySS1
varð í Bretlandi á þessum arLlU.t
Þegar heimsstyrjöldin braust
haustið 1939 voru flestir stærs^
og nýjustu togararnir tej<nir
hernaðarnota og þótt allm ^
togarar væru smíðaðir þar i lan _
stríðsárunum var það útger
mönnum lítil huggun þar sem P
voru flestir teknir til tundur u .
slæðingar og annarra stríðsp^^
jafnharðan. Þegar leið á styd ^
ina var þó smám saman tarl ^
skila aftur eldri skipum °&
1943 gengu átta togarar ti ^
frá Hull. Stunduðu þeir vel sefrl
íslandsmiðum eftir ÞVJ... Jifln>
aðstæður leyfðu.2 Er styrjo ^j|a
lauk var þegar tekiðað^^
. TheS,or}'
: M. Thompson: Fish Dock.
of St. Andrew's Dock Hull