Faxi - 01.12.1985, Síða 12

Olafur Oddur Jónsson:
Að verða gamall glaður í
i.
Lífið er Guðs gjöf. Allt líf er jafn
mikils virði í augum hans. Sam-
kvæmt kristinni trú elskar Guð
alla jafnt, hvort sem þeir eru ungir
eða aldnir, heilbrigðir eða sjúkir,
hvítir eða svartir og alveg óháð því
hvort þeir verða andlega eða lík-
amlega hressir í ellinni, hafa
skerta hreyfigetu eða eru bundnir
í hjólastól.
Nú er vitað um gamalt fólk og
jafnvel sjúkt sem lifir einangruðu
lífi án þess að fá þá aðstoð og
hjúkrun sem það hefur þörf fyrir.
Það er því þörf á að rifja upp krist-
in lífsgildi.
í allri þeirri umíjöllun sem farið
hefur fram um málefni aldraðra
hafa þeir sjaldan verið látnir segja
frá reynslu sinni. Sú hætta er
ávallt fyrir hendi að við setjum þá
aila á sama bás og aidraður þýði
fyrst og fremst í huga okkar yngri
að vera dæmdur úr leik, verða
fyrrverandi, eins og komist er að
orði. En við vitum að aldraðir eru
ólíkir innbyrðis og hafa misjafnar
þarfir og ólík viðhorf. Margir for-
ystumenn eru á áttræðisaldri og í
fullu fjöri.
Meðaialdur ísiendinga er með
því hæsta sem um getur í veröld-
inni. Það er mikið þakkarefni.
Konur verða að jafnaði tæplega 80
ára og karlmenn tæplega 74 ára.
Árið 1920 voru íbúar á íslandi
70 ára og eldri 4100, eða 4,3%
þjóðarinnar. Kröfur til lífsins
gæða voru litlar og þjóðin að
mestu bændaþjóð. Árið 1970 voru
íbúar 70 ára og eldri 12,100, eða
6% þjóðarinnar. Kröfurnar höfðu
vaxið á öllum sviðum þjóðlífsins
og atvinnulífið hafði breyst til
muna. Þéttbýliskjamar höfðu
myndast og þarfir fólks voru nú
mjög ólíkar því sem áður hafði
verið.
Árið 1980 vom íbúar landsins
70 ára og eldri orðnir 15,600, eða
7% af þjóðinni og árið 1990 er gert
„Skák og mát“
Mínum kröftum mér ei tekst að leyna,
Við mont og hroka er ég alveg laus.
Ég hefi tekið grfðarstóra steina,
í sterka arma og lyft þeim yfir haus.
Og þetta skyldi enginn maður efa
því ég er ekki eins og mannlegt fólk.
Ég er einn af þeim, sem kann að kreppa hnefa
og kreist ég gœti úr heljarbjörgum mjólk.
Kristján Theodórsson.
Kristján Theodórsson, ættaður úr Húsavík, nú búsettur í
Reykjavík var margar vertíðir hér suður með sjó, einkum í
Sandgerði. Þá var hann vel þekktur fyrir snjalla taflmennsku,
háði m.a. fjöltefli með góðum árangri. Hann er bróðir Hjálm-
ars Theodórssonar, sem hér bjó um hríð og varð þá Suður-
nesjameistari í skák og landsliðsmaður á þeirri forsendu.
Á Suðurnesjaámm Kristjáns hefur hann sjálfsagt verið snjall
vísnasmiður, þó að ekki vissi Faxi af því. Þegar þessi snjalla
háðvísa barst Faxa þótti rétt að sýna fram á að Kristján gat
sagt fleira en skák og mát.
ráð fyrir að íbúar 70 ára og eldri
verði 18,400, eða um 8% þjóðar-
innar.
Þessi þróun er svipuð annars
staðar á Vesturlöndum. Um alda-
mótin voru 7% þýsku þjóðarinnar
yfir 60 ára, 1964 voru 16.4% þjóð-
arinnar yfir sextugu og 1984 var
áætlað að 18.5% þjóðarinar væri
yfir 60 ára aldri. Aðeins 8% af
þessu fólki lifir innan fjölskyldu-
banda og yfir helmingur atvinnu-
lausra manna í Þýskalandi eru
yfir 55 ára aldri.
Hér heima hafa aftur á móti
mjög margir aldraðir stundað
vinnu. í könnun sem Félagsmála-
ráð Reykjavíkur lét gera 1974-75
um atvinnumál aldraðra kom í
ljós að í aldursflokknum 60-69
ára stunduðu 74% vinnu utan
heimilis, í aldursflokknum 70-79
ára 28%, og 18% af þeim sem voru
80 ára og eldri stunduðu vinnu
utan heimilis.
Það er alveg ljóst að stjórnvöld-
um hefur verið kunnugt um vax-
andi vanda aldraðra án þess að
bregðast nógu skjótt við. Þessar
upplýsingar hafa legið fyrir. Eink-
um er vandi aldraðra sjúkra átak-
anlegur. íslendingar geta beðið
með vegagerð en þeir geta ekki
slegið á frest skyldum sínum við
aldraða.
II.
Verl<alokin hafa reynst mörgum
hjarta
Ræða flutt í
Keflavíkurkirkju
á degi aldraðra
erfið. Menn glata stöðu sinni í
samfélaginu, verða fyrrverandi,
og fá tilfinningu fyrir því að vera
einskis virði. Ástæðan er sú að
þjóðfélagið metur menn eftir því
hvað þeir leggja til þjóðfélagsins
en ekki fyrir það eitt að vera
menn, skapaðir í Guðs mynd.
Samfara þessu hafa fjölskyldu-
böndin veikst. Fullorðna fólkið
býr út af fyrir sig og margt hefur
ekki kynnst tómstunda- og félags-
störfum.
Margir einangrast er þeir hætta
að vinna og einmanaleiki og fé-
lagslegt öryggisleysi kallar á meiri
þjónustu samfélagsins. Heimilis-
hjálp er víða rekin með góðum
árangri m.a. hér í Keflavík. Hún
er veitt öldruðu fólki sem getur að
einhverju leyti hugsað um sig
sjálft, en þarf ekki að fara á
sjúkrahús, eða er að ná sér eftir
veikindi, sjúkralegu og slys.
Menn geta nú vænst þess að lifa
25 árum lengur en áður gerðist.
En langur lífaldur helst þó engan
veginn í hendur við aukið gildi
lífsins og öryggi á efri árum. Það
verður að segjast eins og er að
þjóðfélagið hefur sofið á verðinum
einkum og sér í lagi varðandi
aldraða sjúka. Það er nú algengt
að fólk kvíði elliárunum og óttist
þau meira en dauðann.
Fyrir nokkrum árum var gerð
bresk sjónvarpsmynd sem nefnd-
ist: ,,Að eldast á Ítalíu og í Sví-
324 FAXI