Faxi - 01.12.1985, Side 40

Fyrirburðir og draumar
frú Mörtu
Valgerðar
Jónsdóttur
í ICeflavík
Gömlu húsin í Keflavík:
Frá vinstri Gamla búdin (Duusbúdin),
sem nú er verid að endurbyggja,
Duushúsið (fbúðarhúsið). Þar hugðist
Marta fá leigt, sbr. frásögnina. Húsið
var rifið árið 1965. Það var elsta hús í
Keflavfk byggt árið 1766. Brugghúsið
(sést á gaflinn) og Bryggjuhúsið.
Á stakkstœðinu er bátaspi! (gangspil),
sem notað var við setningu báta í
Stokkavörinni.

• « ■ * Wu ' m
ImÍiIÍhIimÍiii II m cijj
Marta Valgerður Jónsdóttir
er eldri lesendum Faxa að
góðu kunn. Mörg ár átti hún
greinar í blaðinu — eitt af því
albesta, sem þar hefur verið
skráð um Keflavík og mannlíf
hér um og eftir síðustu
aldamót. I skrifum hennar er
að finna fróðleik, sem oft
hefur verið vitnað í síðan. Hún
var mjög athyglisverð kona
sökum fjölþættra hæfileika.
Frásagnarlist hennar var
leikandi létt og heimildir
staðgóðar. Hún hafði mætur
á dulspeki og draumar hennar
voru áhugaverðir. Ekki er
fullijóst hver skráð hefur
eftirfarandi frásögn, en séra
Jón Thorarensen lét Faxa fá
hana til birtingar.
Draumur um Gísla Súrs-
son
Þegar ég var 16 vetra dreymdi
mig einu sinni að ég þóttist vera
komin vestur og sá yfir allan
Breiðafjörð. Mér þótti maður
standa hjá mér hann var mikill
vexti og fallega vaxinn, ljós-
hærður og fríður sýnum, en illa
búinn. Hann sagðist vera Gísli
Súrsson og í draurhnum sagði
hann mér ævisögu sína. Um
morguninn, þegar ég vaknaði
mundi ég drauminn glöggt, en
það kynlega við þetta er það, að ég
hafði alls ekkert um Gísla heyrt,
vissi ekki einu sinni að hann hefði
verið til. Eg var á þeim tíma frá-
bitin því að lesa Islendingasög-
urnar og fór því um morguninn að
spyrja pabba, en hann sagði, að ég
Marta Valgerður Jónsdóttir.
gæti lesið sögurnar sjálf. Ég
gleymdi þessu samt strax. Næstu
nótt dreymir mig sama drauminn,
nema þá er allt mikið skýrara og
þá sýnir Gísli mér staðinn, sem
hann var veginn á, en mesta
áherslu lagði hann á það, hvað sér
félli þungt að haf dáið í heiðni,
virðist mér hann mjög dapur yfir
því. Þessi draumur var mér mjög
minnisstæður þegar ég vaknaði.
iínn dreymir mig þriðju nóttina,
að ég er stödd á sömu slóðum og
Gísli er með mér. Hann var þá
með allra daprasta móti. Hann
biður mig þá að koma með sér og
skoða staðinn, þar sem hann var
heygður. Við göngum saman
þangað og staðnæmumst þar.
Hann talar þá enn sem fyrr um að
hann hafi dáið í heiðni og biður
mig einhverrar bónar, sem ég hef
aldrei getað munað hver var, því
ég svaraði strax., ,Það get ég ekki,
mér er það ofvaxið." Mér er alltaf
minnisstæður raunasvipurinn,
sem kom á andlitið, þegar ég sagði
þetta og við það vaknaði ég. Ég fór
strax að hugsa um hvað hann
hefði beðið um, en ég gat ómögu-
lega munað það. Síðan hef ég oft
reynt að muna það, en alltaf
árangurslaust. Stundum finnst
mér samt eins og orðið ,,kirkja“
vefjist þar innan um en það getur
vel verið hugsun frá mér sjálfri.
Eftir þessa 3 drauma las ég sög-
una og var öllu lýst nákvæmlega
rétt við það, sem mig hafði
dreymt. En oft hefur mér þótt leitt
að fyrirhöfn gamla mannsins
skyldi verða árangurslaus. Þetta
gerðist veturinn 1905.
„Framtíðm kemur
bráðum“
Veturinn 1915 lagðist ég veik og
lá töluvert þungt haldin. Eitt
kveldið hafði ég venju fremur
mikinn hita. Var þá ekki heima
hjá mér nema ein unglingsstúlka,
sem ég kallaði alltaf Bínu litlu.
Veðrið var mjög vont þetta kveld
og einn mótorbát, sem róið hafði
þann dag, þar úr víkinni, vantaði,
en á þeim bát var faðir Bínu litlu.
Um það leyti, sem ég var að fá hit-
ann fyrir alvöru segir Bína mér, að
báturinn sé ókominn og allir séu
orðnir hræddir um hann. Eftir
þetta hætti ég að tala og lá með
aftur augun. Finnst mér þá sem
líkami minn dofni, fyrst hætti ég
að finna til fótanna, og hélt svo
áfram þar til ég fann ekkert nema
höfuðið. Að síðustu fannst mér ég
vera alveg laus við líkamann.
Skírðist þá öll hugsun mjög og
aldrei hef ég fundið aðra eins sælu
og frið gagntaka mig sem þá. Það
fyrsta sem mér varð þá að hugsa
um var Bína litla og mótorbátur-
inn. Hún var þá ekki inni í her-
berginu, en það gjörði mér ekkert
til, ég fór í næstu stofu og sá þar
Bínu sitja grátandi. Aldrei hef ég
fundið eins til með öðrum eins og
henni þá.
Ég fór að hugsa um, hvort ég
gæti ekki séð hvað bátnum liði.
Mér fannst ég þá fara út í myrkrið
og leita að bátnum og sá ég hann
þá, þar sem hann var með fullri
ferð og átti eftir örstuttan spöl inn
á höfnina. Ég skyggndist svo um
hvort nokkuð væri að og virtist
mér það ekki vera. Nú langaði
mig mjög til að láta Bínu litlu vita
hvers ég hafði orðið vísari en mér
fannst ég ekki geta það, samt
reyndi ég að tala og von bráðar
tókst mér að koma upp hljóði og
kallaði á Bínu. Hún kom strax og
ég sagði henni þá: ,,Þú skalt ekki
vera hrædd Bína mín. Framtíðin
(svo hét báturinn) kemur bráð-
um.“ Meira gat ég ekki sagt og
aldrei lauk ég upp augunum. Ég
fór svo að hugsa um, hvort þetta
myndi ekki vera dauðinn, og hvað
allt væri bjart og fagurt væri hann
líkur þessu ástandi. Nokkru síðar
fór ég að finna til líkamans, og þá
gat ég auðvitað talað og hreyft mig
eins og áður. Um þetta mætti
segja, að það hefði verið óráð, en
það er dálítið merkilegt að mótor-
báturinn kom rétt strax á eftir að
landi og ekkert var þar að, annað
hitt að Bína sagði mér að hún
hefði setið grátandi fram í stof-
unni nákvæmlega þar sem ég
sagði og að síðustu sagðist Bína
sjálf hafa verið hrædd við mig,
þegar ég hefði talað við sig, því ég
hefði litið svo draugalega út og
málrómurinn svo ólíkur mínum.
Hún kvaðst hefði sótt lækninn, ef
352 FAXI