Dagblaðið Vísir - DV - 23.02.2004, Qupperneq 17

16 MÁNUDAGUR 23. FEBRÚAR 2004
Fréttir DV
Kristján Guy Burgess fylgdist með atburðum síðasta bolludags úr mikilli fjarlægð en freistar þess að skilja atburðarás-
ina þarsem forsætisráðherra sakaði forsprakka stórfyrirtækis um að múta sér. Þetta voru viðbrögð ráðherrans við
ásökunum um að hann skipti sér ótæpilega afíslensku viðskiptalífi og hefði sagt ósatt um hvort hann þekkti til manns
sem enginn þekkti, Jóns Geralds Sullenbergers, „eða hvað hann nú heitir sá ágæti maður". Gamlir vinir urðu svarnir
óvinir. Fólk sagði sig úr stjórn Baugs. Allt varð vitlaust í nokkra daga, en svo þögnuðu allir. Ári síðar er eins og allir
skammist sín fyrir lætin. Kosningabaráttan náði sér aldrei á strik eftir Stóru bolluna.
Bolludagurinn er aftur runninn upp. Börn
þrífa bolluvendi og rassskella foreldra sína
með þeim. Svoleiðis vakna flestir foreldrar
bara einu sinni á ári. Fyrir ári vaknaði fólk þó
með enn meiri látum.
Það er komið ár frá „Stóru bollunni", at-
burðum sem hristu íslenskt þjóðfélag í
nokkra daga. „Ein dramatískasta vika f ís-
lenskum stjórnmálum," var þetta kallað.
Davíð Oddsson, forsætisráðherra til tólf ára,
mætti í nýjan morgunþátt Útvarpsins og
varpaði sprengju. Sakaði forsprakka stærsta
íslenska fyrirtækisins, Baugs,, um að hafa
reynt að múta sér með 300 milljónum króna.
Stjórnarformaður Baugs, gamall vinur Dav-
íðs, sagði að orðin sem vitnað væri til hefðu
fallið í hálfkæringi. Forstjórinn, Jón Ásgeir,
sagðist aldrei hafa látið slík orð falla og hótaði
forsætisráð-
herra meiðyrðamáli sem aldrei varð af.
Fyllirísröfl gamalla vina á hótelherbergi í
London, sem sprakk framan í íslensku þjóð-
ina, segir henni margt um sjálfa sig en samt
er eins og enginn skilji neitt í neinu. Ári síðar
er eins og eitthvað hangi ósagt í loftinu.
Óstaðfestar ásakanir á báða bóga hafa ekki
verið hreinsaðar burt.
Hreinn vaknar við símann
Bolludagurinn byrjaði á því að Hreinn
Loftsson, stjórnarformaður Baugs, lögfræð-
ingur Landsvirkjunar, fyrrverandi formaður
einkavæðingarnefndar og aðstoðarmaður
Davíðs Oddssonar til margra ára, maður sem
hafði lengi verið í innsta hring íslensks stjórn-
málavalds, vaknaði við símann. Hann var
staddur í London með eiginkonunni og son-
unum tveimur að heimsækja dótturina sem
var þar í námi.
A hinum enda línunnar var hans gamli
vinur, forsætisráðherrann, og sá var ekki í
sínu besta skapi.
k Tveimur dögum áður, laugardaginn
H 1. mars, hafði Fréttablaðið birt frétt
Reynis Traustasonar þar sem fram
B kom að Hreinn hefði ári áður, eftir
fund með Davíð í London, óttast það
að eftirlitsstofnanir kynnu að ráðast
til atlögu við Baug. Hreinn þóttist
hafa lesið það út úr orðum Davíðs
að þessi ótti væri raunverulegur.
Hann sendi tölvubréf til lykilfólks hjá
Baugi þar sem hann bað það að gæta
þess að engan höggstað væri að finna
á fyrirtækinu. Sjö mánuðum eftir
bréfið réðust lögreglumenn inn í höf-
uðstöðvar Baugs og hófu lögreglu-
rannsókn sem stendur enn.
í öðru lagi birti Fréttablaðið brot úr
fundargerðum stjórnar Baugs þar sem
fram kom að stjórnarmenn höfðu
haft orð á meintri andúð for-
sætisráðherra á starf-
Baugs. Guð-
semi

finna Bjarna-
dóttir,
rektor
einn Loftsson Sagdi ummælin um
Jturnar hafa falliö i halfkæringi og
tin úr samhengi af Daviö.
Augljóst var að Davíð Odds-
son reiddist mjög þessari
frétt Fréttablaðsins. í henni
var gefið i skyn að hann
beitti eftirlitsstofnunum fyr-
ir sig, að fólk sem stæði hon-
um nærri óttaðist afskipti
hans afatvinnulífinu og að
hann hefði sagt ósatt um
það hvort hann þekkti til-
tekinn einstakling.
Háskólans í Reykjavík, sagðist, í textabrotum
sem birt voru, halda að þótt forsætisráðherra
væri valdamikill, þá stæði almenningur með
Baugi. Þorgeir Baldursson, prentsmiðjustjóri
Odda og formaður fjármálaráðs Sjálfstæðis-
flokksins, sagðist á fundinum hafa áhyggjur
af þvf að fólk nálægt forsætisráðherra stæði
með honum en margir í viðskiptalífinu hefðu
áhyggjur af stöðu mála. Guðfinna og Þorgeir
voru ósátt við að fundargerðir hefðu komist
til fjölmiðla og fannst stjórn Baugs ekki hafa
nægilegan áhuga á að grennslast fyrir um
hvernig það gat gerst. Þau töldu sjálfhætt í
stjórninni ef ekki væri hægt að tryggja fullan
trúnað um það sem þar færi fram.
I þriðja lagi kom fram í frétt Fréttablaðsins
að Hreinn hefði fullyrt að Davíð hefði þekkt
fyrirtækið Nordica og forsprakka þess, Jón
Gerald Sullenberger, og vitnað til hans í sam-
tali þeirra í London. Davíð hafði skömmu
áður neitað því í sjónvarpsviðtali að þekkja
nokkuð til Sullenbergers.
Augljóst var að Davíð Oddsson reiddist
mjög þessari frétt Fréttablaðsins. í henni var
gefið í skyn að hann beitti eftirlitsstofnunum
fyrir sig, að fólk sem stæði honum nærri ótt-
aðist afskipli hans af atvinnulífinu og að
hann hefði sagt ósatt um það bvort hann
þekkti tiltekinn einstakling.
Davíð á bak við lögreglurannsókn?
Fréttin kom ekki fram í tómarúmi. Tveir
mánuðir voru til kosninga og stjórnarand-
staðan, með Ingibjörgu Sólrúnu Gísladótt-
ur, forsætisráðherraefni Samfylkingarinn-
ar, í fararbroddi, var byrjuð að láta höggin
dynja á forsætisráðherranum. Ingibjörg
Sólrún hafði nýlega flutt sögulega ræðú í
Borgarnesi þar sem hún vitnaði til nýlegs
greinaflokks Agnesar Bragadóttur í Morg-
unblaðinu um að menn Davíðs
hefðu beitt sér mikið í valdabaráttu f
viðskiptalífinu.
„Hefur fólk fengið sig
fullsatt á sjálfmiðuðu
stjórnlyndi Davíðs J
Oddssonar og félaga? m
Finnst því nóg kom-
ið af afskiptum
Stjórnarráðsins af
fyrirtækjum og
fjármálastofnunum
landsmanna?"
spurði Ingibjörg Sól-
rún. Hún spurði
hvort gagnrýni „og eftir atvikum rannsókn" á
Baugi, Norðurljósum og Kaupþingi byggðist
á málefnalegum og faglegum forsendum eða
flokkspólitískum.
Án þess að leggja fram haldbær rök fyrir
máli sínu, gaf forsætisráðherraframbjóðand-
inn í skyn að rannsókn skatta- og lög-
regluyfirvalda á Baugi og Norðurljósum
væri runnin undan rifjum Davíðs
Oddssonar. Þeir sem
trúðu á kenning-
una, gátu bent á að
rannsókn Ríkislög-
reglustjóra á Baugi
hefði hafist eftir að kæra barst
frá Jóni Gerald Sulle”
berger í Miami, sem
sákaði þá Jón
Jóhannesson og
Tryggva Jónsson, fyrr
verandi
Báugs, um að hafa
dregið sér fé út úr
Baugi. Lögmaður Sul-
lenbergers var gamall
vinur og vopnabróðir
forsætisráðherra,
Jón Steinar Gunn-
laugsson. Öllum
vangaveltum um
tengsl og
fyrri vit-
neskju var
harðlega
mótmælt Ur
herbúðum Davíðs Oddssonar.
Hver var þessi Sullen-
berger?
Það var f ljósi þessar-
ar umræðu sem frétt
Fréttablaðsins birtist og
virtist renna stoðum undir
að Davíð hefði, þvert á það
sem hann hafði áður haldið
fram, vitað af ávirðingum Jóns Geralds í garð
Baugs og þekkt til fyrirtækis hans. í Frétta-
blaðinu var fullyrt að Davíð hefði vitað um
tilvist Jóns Geralds í ársbyrjun 2002. Vitnað
var til þess að Hreinn Loftsson hefði lýst því
fyrir stjórnendum Baugs og samstarfsmönn-
um sínum í stjórninni að Davíð hefði haft
uppi stór orð um þá spillingu sem ráðherr-
ann taldi eiga sér stað innan Baugs í kringum
feðgana Jón Ásgeir og Jóhannes. Hreinn sagði
trúnaðarmönnum sínum að Davíð hefði þar
nafngreint Jón „Gerhard" og fyrirtækið Nor-
dica, sem ættj í vafasömum viðskiptum við
Baug. Hreinn taldi þá að aðgerða gegn Baugi
af hendi yfirvalda gæti verið að vænta.
ITeimildir DV lyjá fólki sem stendur
nærri forsætisráðherra herma
að þeim þyki tortryggilegt
hvers vegna upplýsing-
arnar voru látnar l
koma fram þarna
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir Gafi
skyn að rannsókn lögreglu og
skattayfirvalda hefði verið af
flokkspólitískum rótum.
byrjun mars.j
skömmu lyrir j
kosningar, þar
sem það hefur fyrir
satt að Fréttablaðið
hafi lengi
lýsingarnar
höndum áður en frétt
Reynis birtist. I þeim
DV Fréttir
MÁNUDAGUR 23. FEBRÚAR 2004 17
*
herbúðum þykir þetta til marks um að eig-
endur Fréttablaðsins hafi beitt áhrifum sín-
um til að koma höggi á Davíð skömmu fyrir
kosningar. Jón Ásgeir Jóhannesson hefur
neitað því að upplýsingarnar hafi verið frá
honum komnar og staðhæfir að hann hafi
ekki reynt að hafa afskipti af því hváð fjöl-
miðlar í hans eigu birti, eða birti ekki.
300 milljóna mútur
Davíð hafði ekki svarað því sem
fram kom í Fréttablaðinu og fjöl-
miðlar náðu ekki tali af honum.
Hann hafði þó samþykkt að
veita Óðni Jónssyni viðtal í
nýjum þætti, Morgunvakt-
inni, sem átti að hefja göngu
sína á bolludag. Þar átti að
ræða kosningaundirbúninginn.
Davíð hringdi í Hrein
þarna um morguninn og
bauð honum að
draga til baka það
sem fram hafði
komið í Frétta-
blaðinu. Hreinn
sagðist ekki geta
gert það og kom
þá til harðra
orðaskipta
milli þeirra. í
orðahnipp-
ingunum
sagðist
Hreinn
hafa les-
ið yfir
grein
Frétta-
blaösins,
nokkuð
sem Davíð
brást ókvæða
við. Hreinn sagði
síðar að um mis-
mæli hefði verið að
ræða þar sem hann
hefði meint að
blaðamaður hefði
lesið fyrir hann það sem að honum
sneri. Þá sagði Davíð að hann æti-
aði í viðtal við Útvarpið og gæti
ekki annað en minnst á ætlað
mútuboð sem fram hefði komið
samtali Hreins og Davíðs ári
áður. Eftir þetta símtal hafa þeir
Davíð og Hreinn ekki talað saman.
Davíð var spurður í viðtalinu hvort hann
legði sérstaka fæð á Baugsveldið eða aðaleig-
endur þess. Hann sagðist hafa mjög lítið álit á
þeim mönnum. Svo bætir hann við: „Ég get
sagt frá því að á þessum fundi okkar Hreins
Loftssonar, fyrst þú ert að nefna það, að þá
sagði hann mér frá því að Jón Ásgeir í Baugi
hefði sagt við sig að það þyrfti að bjóða mér
300 milljónir króna gegn því að ég léti af
ímyndaðri andstöðu við Baugsfyrirtækið." Og
Davíð hélt áfram með sprengjuna: „Þá hafði
Jón þessi að sögn Hreins Loftssonar sagt, það
er enginn maður sem stenst það að fá 300
milljónir sem hvergi koma fram, hvergi er
greiddur skattur af og er Jagður
bara inn á reikning hvar sem
hann vill í heiminum."
Allt vitlaust
Við þessi ummæli
varð allt vitlaust.
Hreinn, sem hafði
hlustað á samtalið
við síma í London,
hringdi beint í út-
varpið og kom sín-
um sjónarmiðum
fram í fréttum klukk-
an níu. Hann sagði að
Davíð hefði slitið orð
„Þá hafðiJón þessi að sögn
Hreins Loftssonar sagt, það
er enginn maður sem stenst
það að fá 300 milljónir sem
hvergi koma fram, hvergi er
greiddur skattur afog er
lagður bara inn á reikning
hvar sem hann vill í heimin-
um."
sín úr samhengi og að ummælin sem vitnað
var til hefðu verið um það hversu slæmt það
væri að lenda f rógburði. Hann hefði vitnað til
sögusagna um að Kári Stefánsson hefði greitt
Davíð 300 milljónir króna og Hreinn sagðist
hafa sagt Davíð frá því að f því samhengi
hefði Jón Ásgeir sagt í hálfkæringi að réttast
væri að láta Davíð hafa 300 milljónir króna í
því skyni að hann léti Baug í friði. Jón Ásgeir
sagði að engin slík ummæli gætu verið frá
honum komin. Spurður að því hvers vegna
Davíð hefði ekki kært svo alvarlegan hlut til
lögreglu, sagðist hann hafa komið því óform-
lega á framfæri en ekkert hefði haft upp á sig
að kæra formlega.
Nú þegar sprengjan var sprungin, upp-
hófst furðuleg umræða um það hvað ná-
kvæmlega hefði farið Hreini og Davíð á milli,
hvenær þeir hefðu hist, hverjir verið við-
staddir og hver tilgangur fundarins í London
hefði verið.
Hreinn vill segja af sér
Eftir því sem DV kemst næst ákváðu hinir
gömlu vinir, Hreinn og Davíð, að hittast i
London eftir að Davíð hafði sagt í þingræðu
að til greina kæmi að skipta upp fyrirtækjum
sem hefðu mesta markaðshlutdeild á mat-
vörumarkaði. „Auðvitað er það uggvænlegt
og sérstaklega þegar menn hafa á tilfinning-
unni að menn beiti ekki því mikla valdi sem
þeir hafa þar af skynsemi. Auðvitað hlýtur að
koma til greina af hálfu ríkisins og Álþingis
að skipta upp slíkum eignum ef þær eru mis-
notaðar,“ sagði Davíð á Alþingi.
Hreinn sá þetta sem beina aðför að Baugi,
þar sem hann var stjórnarformaður, og
ákvað að ræða málin beint við Davíð og segja
sig úr einkavæðingarnefnd þar sem liann
hafði verið formaður.
Vorið áður, árið 2001, hafði Hreinn ætlað
að segja sig úr nefndinni. Þá heyrðist að
Davíð hefði gert Hreini að velja hvort hann
yrði áfram stjórnarformaður Baugs eða for-
maður einkavæðingarnefndar. Á sama tíma
tók Hreinn þátt í fjárfestingum í atvinnulíf-
inu, meðal annars hjá Tryggingamiðstöð-
inni. Það var á þeim sama tfma og talað
var um að fjárfestar tengdir Trygginga-
miðstöðinni ásældust Búnaðarbankann.
Fóiki í viðskiptaiífinu þótti hætta á hags-
munaárekstrum með Hrein á svo mörg-
um stöðum og höfðu þessar raddir
greinilega náð eyrum forsætisráðherr-
ans.
Hreinn og Davíð ræddu
málin og urðu sáttir um
áframhaldandi sam-
starf. Þeir unnu síð-
an náið saman að
einkavæðingu
Landsímans,
Landsbank-
ans og Bún-
aðarbank-
ans haustið
2001.
Hverjir voru viðstaddir?
ITreinn sá þarna í janúar 2002 að hann
gæti elcki áfram sinnt trúnaðarstörfum fyrir
Davíð um leið og Davíð réðist gegn fyrirtæk-
inu þar sem hann var stjórnarformaður. Þeir
hittust eftir hádegi laugardaginn 26. janúar á
Mayfaire-íbúðahótelinu í Mayfair-hverfinu í
London þar sem Davíð hefst gjarnan við þeg-
ar hann kemur til stórborgarinnar. Þar ræddu
þeir tveir saman, ef marka má frásögn Hreins,
en Illugi Gunnarsson, aðstoðarmaður Dav-
íðs, var að hitta vini utan við London. Á þess-
um fundi ræddu Davíð og Hreinn málefni
einkavæðingarnefndarinnar og Hreinn segist
hafa sagt af sér á þeim fundi. Málefni Baugs
voru þarna til umræðu og hafði Davíð uppi
ýmis orð um spillingu sem þrifist hjá því fyr-
irtæki. Hreinn sagði, þegar heim var komið,
að hann hefði fengið „sjokk“ vegna þeirra
ummæla sem þarna féllu. Samtalinu lauk og
Davíð bauð Hreini að fylgja sér og Illuga að-
stoðarmanni í kvöldverð. Þeir fóru þrír á kín-
verska veitingahúsið Kai sem var í göngufæri
frá hótelinu. Þar héldu samræður áfram um
heima og geima en eftir matinn settust þre-
menningarnir niður í hótelíbúð Davíðs og
héldu áfram spjalli. Þarna var mönnum
hlaupið kapp í kinn en þeir sem voru við-
staddir deila um það hverjir hafi verið við-
staddir þegar tiltekin ummæli féllu.
Það er, þau ummæli sem Hreinn
sagðist hafa sagt í hálfkæringi eft-
ir ummælum Jóns Ásgeirs sem
hefðu líka fallið í hálfkæringi
en Jón Ásgeir segist aldrei
hafa látið falla.
Hreinn hefur haldið því
fram að Ulugi hafi verið
fjarverandi þegar þetta var
sagt, hann hafi brugðið sér
frá í „drykklanga stund“
en Davíð og Illugi hafa
andmælt því. Orð stendur
gegn orði. Davíð sagðist ekk-
ert hafa getað sofið þessa nótt.
„aðallega vegna þess að mér
varð hugsað til þess hvort þetta
væri að verða einhver veruleiki í
þjóðfélaginu að það væru til menn
sem væru með slíka peninga sem að
væru duldir og hvergi kæmu fram og
gætu hugsað sér að bera fé á fólk.“
Umræðan deyr
Þarna voru margir komnir
út af sporinu. Davfð
hafði svarið
af
það sem fram kom í Fréttablaðsfréttinni og
kastað fram ásökunum um að Baugsmenn
hefðu spáð í að bera á sig fé. Hann spurði þá
hvort verið gæti að þeim hefði tekist að bera
fé á aðra stjórnmálamenn. Hann tengdi sam-
an Samfylkinguna, R-listann, Ingibjörgu Sól-
rúnu, Jón Ólafsson og Baug og gaf í skyn
óeðlileg peningatengsl milli þessara aðila.
Einhvern veginn gerðist það svo að þessi um-
ræða hvarf eins hratt og hún hafði byrjað.
Davíð hafði þyngt málflutning sinn eftir því
sem viðtölunum fjölgaði og greinilegt var að
Hreinn reiddist með hverjum deginum.
Hann sló því fram í viðtali í morgunsjónvarpi
Stöðvar 2 að hann gæti nú sagt sitthvað fleira
um það sem honum og Davíð hefði farið á
milli á fundinum í London. Fjölmiðlar og al-
menningur biðu í eftirvæntingu. Hreinn
frestaði heimkomu um einn dag en þegar
hann kom, afboðaði hann viðtöl sem hann
ætlaði að gefa í sjónvarpi um kvöldið og hef-
ur ekki tekið til máls síðan um þau mál sem
þarna komu fram. Eins og svo mörg önnur
mál sem hafa skekið íslenskt þjóðfélag, lauk
því bara allt í einu. Eftir stendur fjöldi fólks og
klórar sér í hausnum.