Tónlistin - 01.10.1941, Blaðsíða 10

Tónlistin - 01.10.1941, Blaðsíða 10
(i TÓNLISTIN en benda hinsvegar hógværlega en þó ákveðið á misfellur þær og ann- marka, sem honuni finnst, að betur mættu fara. Það er sagt, að það sé erfitt að skipa dómarasætið, og hefir Árni einnig fengið að kenna á því. Dómar hans hafa hæði verið þakkaðir og vanþakkaðir, og hann hefir lent i hlaðadeilum vegna þeirra en jafnan farist vel um mála- lok. Árni gegndi fyrst listdómara- starfi við blað Þorsteins Gislasonar, „Island", en er „Morgunblaðið" hóf göngu sína, rcðist hann til þess og var tónlistargagnrýnandi við það blað í fjölda mörg ár. Sem tónskáld er Árni Thorstein- son algjörlega sjálfmenntaður mað- ur. Hann hefir aldrei notið neinn- ar tilsagnar í tónfræði eða form- fræði, lög sin hefir hann aldrei sam- ið af kunnáttu fræðimannsins; hann hefir alltaf skrifað eins og andinn hefir blásið honum í brjóst og ein- göngu stuðzt við sína eigin tilfinn- ingu og smekkvísi. Af því leiðir, að hann hefir eingöngu lagt stund á smærri formin og helgað sönglag- inu og kórlaginu alla sina krafta. Að því leyti er hann hliðstæður þýzka tónskáldinu Robert Franz, sem einnig var sjálfmenntaður mað- ur, en Árni hefir alltaf haft sér- stakar mælur á honuin. Fyrsta sönglagahefti Árna kom út 1907, 12 sönglög fyrir einsöng með undirspili, gefin út af Sigurði Krist- jánssyni. I þessu liefti eru mörg lög, sem fyrir löngu eru orðin þjóðkunn, þar á meðal „Kirkjuhvoll", eitthvert mest sungna lag Árna, „Þess bera menn sár", „Rósin", „Nótt", „Á- fram", „Díalvísuir" og „Vbrgyðjan kemur". Þessi lög eru öll fyrir löngu orðin eign þjóðarinnar, og þeim mun síðar verða veitt sú viðurkenn- ing að teljast í tölu þjóðlaga, eins og mörg af lögum þýzka tónskálds- ins Franz Sehubert. Það er þó ekki svo að skilja, að lög Árna sverji sig í ælt við íslenzk þjóðlög yí'ir- leitt, þau hafa flest á sér annan svip, en vinsældSr þerira tryggja þeim fyrsta sæti í sönglagasafni Is- lendinga. Lög Árna Thorsteinsonar bera ákveðin einkenni rómantíska tíma- bilsins, enda munu þau flest mót- uð af þeim álirifum, sem höfund- urinn varð fyrir á Hafnarárum sín- um. Hartmanns-dýrkunin slóð á þeini árum sem liæst, en Harlinann er imynd rómantíska timabilsins í danskri tónlist, og á hans timum náði rómantíkin einna mestum í- tökum hjá öllum þorra manna. En auk Hartmanns vöktu Norðmenn- irnir Halfdan Kjerulf og Edvard Grieg athygli Árna, og þýzku tón- skáldin Robert Schumann og Adolt' Jensen voru honum, öðrum fremur, mikils virði. Þegar þess er gætt, hvað þá skap- aði líðarandann í tónlistinni, veitisl auðvelt að skilja lög Árna og meta þau. Þessir tímar brutu ekki upp á neinum flóknum vandamálum, þeir reistu sér engar þrautir til að glima við, þeir háðu ekki öivænlingar- fulla baráttu við úrlausnarefnið, þeim var fyrir mestu að gefa inn- blæslri augnabliksins lausan taum- inn, birta hann hreinan og ómeng- aðan án allra bollalegginga um fag-

x

Tónlistin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tónlistin
https://timarit.is/publication/922

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.