Tónlistin - 01.10.1941, Blaðsíða 15

Tónlistin - 01.10.1941, Blaðsíða 15
TÓNLISTIN 11 Árni Thorsteinson sjötugur. Frh. af bls. 7. hrint honum af stað; en orsökin til þess liggur í því, að hann myndar sjálfur sín eigin upptök, markar vísi að vaknandi framþróun og leiðir í Ijós nauðsyn á þjóðlegum, íslenzk- um stíl. í raun réltri er Árni Thorslein- son, ásamt Jónasi Helgasyni, faðir íslenzkrar sönglagagerðar. Hann hyrjar fyrstur íslenzkra manna að semja lög, er tákna munu sögulegt upþhaf íslenzkra tónlistarhók- mennta. Hann gat ekki fetað i fót- spor landa sinna, því að þeir höfðu enn enga rækt lagt við þessa grein skáldskaparins, stílfræðilegar fyrir- myndir voru alls ekki til i landinu, <>g enn var ekki farið að safna ís- lenzkum þjóðlögum. Því var ekki til að dreifa, að Árni gæti sökkt sér niður í rannsóknir á eðlisháttum þjóðlaganna, því að þjóðlagasafn séra Bjarna Þorsteinssonar er ekki prentað fyrr en um 1907, sama ár og fvrsta sönglagahefti Árna. Þetta ár er því mjög þýðingarmikið í ís- lenzkri tónlistarsögu, það veldur straumhvörfum í þróun tónlistar- innar á íslandi; það hirtir fagnað- arhoðskap rómantísku stefnunnar með sönglagahefti Árna og leggur drög að þjóðlegri stefnuskrá með þjóðlagasafni séra Bjarna. Önnur stefnan var fullmótuð og hafði á sér yfirhragð óþekktra töfra, en hin stefnan var aðeins hálfkveð- in visa, fonfáleg og frumstæð og þar að auki mjög svo óskáldleg. Það var því ekki nema eðlilegt, að fyrri stefnunni yxi mikið fylgi; allir, sem skyn báru á, flykktust undir merki iiennar og drukku í sig hin nýju á- hrif. Jafnvel gömlu sálmalögin voru færð úr stellingum og klædd í róm- anlískan /ii/íi'zA*u-búning, sem vafa- laust hæfði þeim mjög illa. Önnur tónskáld, sem nú fóru að koma fram, héldu sig á sömu brautum og hafa sýnt þeim tryggð allt til þessa dags. — Aftur á móti átti hin stefn- an fáa formælendur og var lengi litin hornauga. Menn skildu ekki liin þungbúnu stef og einrænings- legu lög og lagstúfa, sem þjóðin liafði alið með sér í gegn um alla sína þjáningasögu; en blundaði þó ekki einmitt sál þjóðarinnar í þess- um þjóðlögum? Hjá hvaða þjóð sem er, er almennt talið, að svo sé, og Islendingar eru þar vissulega engin undantekning. Engin þjóð getur um- flúið sitt eigið eðli, og að því hlýt- ur að reka, að í stað afneítun þjóð- lagsins komi virðing og ást á þvi. Þegar svo er komið, munii hinar tvœr stefnur, sem enn standa á önd- verðum meiði, taka höndnm saman og sýna glæsilegan úrangur í ís- lenzku tónlistarlífi. Árna Thorsteinsyni er þetla fylli- lega Ijóst, og hann tekur þátt í og gleðst yfir hverri tilaun, sem mið- ar að því að varðveita það, sem ís- lenzkt er. Það vill svo til, að þrjú sönglög, útgefin 1913, úr sjónleikn- um ,.Lénharður fógeti" eftir Einar Hjörleifsson, sem allt of lítið eru sungin, benda ósjálfrátt í áttina til þjóðlagsins. 1921 komu svo út 10 karlakórslög, sem flest hafa verið tekin upp á söngskrá kóranna, en

x

Tónlistin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tónlistin
https://timarit.is/publication/922

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.