Bændablaðið - 24.02.2006, Page 6

6 Þriðjudagur 28. febrúar 2006
Bændablaðið
Málgagn bænda og landsbyggðar
Upplag: Sjá forsíðu
Íslandspóstur annast dreifingu blaðsins að mestu leyti.
ISSN 1025-5621
Bændablaðið kemur út hálfsmánaðarlega. Því er dreift til allra bænda landsins og fjölmargra annarra er tengjast landbúnaði.
Bændablaðinu er dreift ókeypis til þeirra er stunda búskap en þéttbýlisbúar geta gerst áskrifendur að blaðinu
Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka Íslands.
Árgangurinn kostar kr. 5.500 en sjötugir og eldri greiða kr. 2.500.
Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík.
Sími: 563 0300 - Fax: 562 3058 - Kt: 631294-2279 Ritstjóri: Áskell Þórisson (ábm.)
Auglýsingastjóri: Eiríkur Helgason, blaðamaður: Sigurdór Sigurdórsson
Netfang blaðsins (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is Netfang auglýsinga er augl@bondi.is
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins
Það sem við erum að flýja frá er
það sem við flýjum til.
Gullkornið
Á nýliðnu Fræðaþingi landbúnaðarins
flutti Karl Benediktsson, dósent við
Háskóla Íslands, erindi sem hann
nefndi: „Landbúnaðarbyggðir í þekk-
ingarþjóðfélagi: Hvert skal stefna.“
Um nokkurra áratuga skeið hefur sú
stefna að stækka búin og auka fram-
leiðsluna, jafnframt því að lækka
framleiðslukostnaðinn, verið ráðandi
um hinn vestræna heim. Á síðari
árum hafa veikleikar þessarar stefnu
orðið æ meira áberandi. Þar má nefna
að aukin framleiðni verður á kostnað
umhverfisins, m.a. þannig að erfið-
leikar verða við ráðstöfun úrgangs. Þá
er gagnrýnd notkun ýmissa hjálpar-
efna, svo sem lyfja og hormóna í bú-
fjárrækt og mikil notkun tilbúins
áburðar og jurtavarnarefna í jarðrækt.
Lengi vel voru það einkum áhuga-
menn um lífrænan landbúnað sem
héldu uppi þessum málflutningi en í
seinni tíð hafa þessar skoðanir náð æ
meiri ítökum meðal almennings.
Í erindi sínu fjallaði Karl Bene-
diktsson um þessi tvenns konar sjón-
armið, eins og þau birtast í nútíma
þekkingarþjóðfélagi. Um hið fyrr-
nefnda sagði hann:
„Grundvöllur hinnar tæknilegu
framtíðarsýnar er „kapphlaupið á
botninn“, þar sem leitast er við að
lágmarka framleiðslukostnað og auka
hagkvæmi með öllum meðulum sem
vísindi og tækni bjóða upp á. Sjálf-
virkni er aukin og líftækni og erfða-
vísindi gegna lykilhlutverki. Sú þekk-
ing, sem byggt er á, er að litlu leyti
komin úr samfélaginu sjálfu, heldur
að mestu utan frá, enda eru viðmið-
anirnar teknar frá hnattrænum mark-
aði“.
Síðara sjónarmiðið byggir ekki
síður á því að hagnýta þekkingu. Sú
þekking er hins vegar að hluta stað-
bundin, þ.e. bundin þeim mannauði
sem er að finna á hverjum stað, nátt-
úruauðlindum, sem og sögu og
menningu sem hvert svæði býr yfir.
Hluti af hinni staðbundnu þekkingu
er hin „þögula þekking á umhverf-
inu“, öndvert við hina skjalfestu
þekkingu alþjóðaumhverfisins. Þög-
ula þekkingin felur í sér reynslu kyn-
slóðanna á tækifærum og hættum á
hverjum stað.
Segja má að þarna séu einnig
meira áberandi siðferðileg viðmið,
þ.e. sýndur er meiri skilningur á því
sjónarmiði að náttúran svari fyrir sig
ef brotið er gegn lögmálum hennar.
Staðsetning Íslands, „fjarst í ei-
lífðar útsæ“, þar sem rúmt er um
þjóðina, veldur því að vandamál við
þrengslabúskap erlendis eru ekki fyr-
ir hendi á sambærilegan hátt hér á
landi.
Það er ánægjulegt að þessi sjónar-
mið skuli nú hafa náð inn á ráðstefnu
eins og Fræðaþing landbúnaðarins.
Það er til marks um að vægi um-
hverfismála hefur aukist. Hin stóru
lögmál lífsins byggjast á uppbygg-
ingu lífvera, annars vegar, og niður-
broti, hins vegar. Þannig verður til
hringrás lífsins á jörðinni. Það geng-
ur ekki til lengdar þegar þessi hring-
rás er rofin og niðurbrot lífvera nær
yfirhöndinni. Það gerist þegar náttúr-
unni er sýnt skeytingarleysi.
Ánægjulegt er að þetta lögmál fái
aukinn hljómgrunn.
Leiðarinn
Smátt
og
stórt
Ferjur frá Kýpur með áhöfn frá
Lettlandi hafa tekið við áætlana-
ferðum milli Írlands og Englands.
Það varð niðurstaða mestu átaka á
vinnumarkaði á Írlandi um langt
árabil.
Ferjufyrirtækið Irish Ferries
sagði í lok nóvember sl. upp 543
starfsmönnum sínum, skráði ferjur
sínar á Kýpur, leigði reksturinn út
til fyrirtækis, sem skráð er á Kýp-
ur, og réð starfsmenn frá Lettlandi
á skipin á fjórðungi þeirra launa
sem það greiddi áður.
Þetta leiddi til mikilla mót-
mæla, fyrst þeirra sem misstu
vinnuna og síðan stéttarfélags
þeirra. Tugþúsundir mótmælenda
tóku sér stöðu að baki hafnar-
starfsmanna sem komu í veg fyrir
afgreiðslu á ferjunum þremur.
Deilunni voru gerð góð skil í
sjónvarpi. Þegar ferjurnar nálguð-
ust höfnina, skipti hluti farþega
um föt og birtist í svörtum ein-
kennisbúningi,
jafnframt því sem
tilkynnt var í há-
tölurum að þessir
menn hefðu nú
tekið við stjórn
ferjanna. Fljótlega
var ljóst að til-
gangurinn var að
hleypa Lettunum
um borð.
Á þann hátt fengu starfsmenn-
irnir 543 að vita að þeir hefðu
misst vinnuna. Þeir brugðust við
með því að hengja upp borða á
skipunum með áletruninni: „Þetta
er ekki þrælaskip“. Það kom til
handalögmála við hina svart-
klæddu og hafnarverkamenn
hindruðu afgreiðslu skipanna.
Verkalýðshreyfingin í Írlandi
boðaði 9. desember sem mótmæla-
dag um allt
land. 40 þús-
und mótmæl-
endur komu
saman í Dublin
sem þótti mik-
ið í landi þar
sem einungis
fimmtungur
launþega er
skráður í stétt-
arfélag.
Deilan varð langvinn, eins og
vani er um vinnudeilur í Írlandi,
og allir þóttust á eftir hafa sigrað.
Ferjufyrirtækið fékk að framselja
reksturinn til fyrirtækis á Kýpur
og skrá skipin þar.
Starfsmennirnir 543 fengu
starfslokasamning sem flestir þáðu
nema 48 hinna baráttuglöðustu.
Þeir héldu vinnunni á sömu laun-
um og áður en ráðnir hjá fyrirtæki
á Kýpur, þar sem írskur atvinnu-
réttur gildir ekki.
Lettnesku starfsmennirnir fá
greidd lágmarkslaun í Írlandi, 7,65
evrur á tímann, sem er tvöfalt
meira en þeir áttu að fá upphaflega
en innan við helmingur þess sem
eldri starfsmenn fengu áður. Það
sparar írska ferjufyrirtækinu 11,5
milljónir evra á ári.
7,65 evrur á klukkustund er þó
mikið meira en Lettarnir hefðu
fengið heima í Lettlandi. Þar eru
lágmarkslaun 0,71 evra á klukku-
stund, þ.e. tæpar 60 íslenskar
krónur.
Framangreind frásögn er aðeins
eitt dæmi af fjölmörgum um þau
vandamál sem eru að koma upp á
hinum sameiginlega atvinnumark-
aði. Vandamálið er farið að teygja
sig til Íslands með þeim innflutn-
ingi á vinnuafli sem orðið hefur á
síðustu árum. (Nationen, Ósló,
28. janúar 2006).
Kýpur - ný eyja í Írlandshafi
Stórbúskapur eða fjölbreytni og
fjölþætt hlutverk landbúnaðar
Sonur Guttorms sestur í
hásæti föður síns
Nautið Eldur frá Lauga-
bóli, sem var útnefnt "þarfa-
naut" Húsdýragarðsins í
Kastljósi síðastliðið haust
hefur verið fellt. Geðslag
hans var með þeim hætti að
gestum garðsins stafaði sí-
fellt meiri hætta af nautinu
eftir því sem tíminn leið og
styrkur hans jókst. Aldrei
reyndist unnt að hleypa
honum í nálægð við gesti
Húsdýragarðsins af þeim
sökum. Nú tekur það við í
fjósinu að traustið er sett á
heimaalinn kálf sem er 25.
afkvæmi Guttorms sem
fæddist í Húsdýragarðinum
og hans eini eftirlifandi
kálfur.
Lífeyrissjóðirnir
Sífellt er verið að ræða um
þörfina fyrir fleiri hjúkrun-
arheimili fyrir aldraða enda
er nærri eitt hundrað manns
á biðlista eftir slíku plássi
og mörg rúm í hátækni-
sjúkrahúsi Landspítala-Há-
skólasjúkrahúsi teppt af
þessum sökum. Ríkið telur
sig ekki hafa efni á að
byggja hjúkrunarheimili
fyrir allan þann fjölda sem
þarfnast þess.
Á sama tíma berast fréttir
af því að eignir lífeyrissjóða
landsins séu nú orðnar um
1200 milljarðar króna en
voru 650 milljarðar árið
2001. Því vaknar sú spurn-
ing hvers vegna ekki eru
sett lög þess efnis að ákveð-
in prósenta af tekjum lífeyr-
issjóðanna verði notuð til að
byggja hjúkrunarheimili
fyrir aldraða, það er að
segja fólkið, sem myndað
hefur þessa sjóði af launum
sínum í áratugi.
Guð varðveiti
drottninguna
Á Viktoríutímanum var dr.
Whilton yfirlæknir á einu
stærsta sjúkrahúsi Lundúna-
borgar. Stéttarbræðrum hans
og námssveinum fannst lítið
til um kunnáttu hans. Hins
vegar vissu allir að hann
beitti öllum ráðum til að
komast í tignarmanna borg-
arinnar. Einn góðan veður-
dag gata að lesa tilkynningu
á vegg sjúkrahússins: ,,Hér
með veitist dr. Whilton sú
mikla ánægja að tilkynna
lærisveinum sínum, sjúk-
lingum og þjónustufólki í
sjúkrahúsinu að hann hefur
verið skipaður líflæknir
Hennar hátignar drottning-
arinnar." Strax sama kvöld-
ið hafði einhver bætt við:
,,God save the Queen!"
(Guð varðveiti drottning-
una).